N-VA wil dat de oranje-blauwe coalitie (MR, CD&V en Open VLD) 'zo snel mogelijk' het vertrouwen vraagt van het parlement. Dat bevestigt Kamerfractieleider Peter De Roover aan Belga. 'Dat is maar het basisfatsoen, denk ik.'

Het kabinet van premier Charles Michel zal maandagmiddag de agenda bepalen en de contacten leggen voor de ontmoeting vanaf morgen/dinsdag met de verschillende democratische fracties in het parlement. Dat werd maandag vernomen bij de woordvoerder van de eerste minister.

N-VA: 'Nieuwe regering'

Volgens de voormalige coalitiepartner is de oranje-blauwe ploeg géén verderzetting van de regering Michel-I, maar wel degelijk een nieuwe regering. Volgens N-VA-voorzitter Bart De Wever is zo'n vertrouwensstemming de evidentie zelve.'Als men doet alsof men ons niet nodig heeft om een democratische meerderheid te hebben, is dat een soort zachte, verborgen staatsgreep', zegt De Wever aan Terzake.

De Wever wil wel niet dat het tot vervroegde verkiezingen komt. 'We hebben veel goede dingen afgesproken met de Zweedse coalitie', waarmee de N-VA-voorzitter onder meer naar de arbeidsdeal en de pensioenhervorming verwijst 'Als men met die goede hervormingen komt, wil ik die graag goedkeuren.'

Ook fractievoorzitter Peter De Roover is die mening toegedaan. 'Ik stel vast dat minister Peeters heeft gezegd dat het geen copy-paste wordt van Michel-I, dat de regering maar een meerderheid van 52 op 150 zetels heeft, dat er nieuwe namen op nieuwe bevoegdheden staan en dat ook minister De Block al een koerswijziging heeft aangekondigd. Reden genoeg om klaar te stellen wat de situatie nu precies is, zodat we het parlementaire werk zo snel mogelijk kunnen hervatten.'

SP.A: 'Geen regering'

Ook SP.A eist dat premier Michel dinsdag tekst en uitleg komt geven in het parlement en een vertrouwensstemming vraagt over zijn plannen. Zonder zo'n stemming is er geen regering en geen meerderheid in het parlement voor welk beleidsplan dan ook. Dat stelt de partij in een mededeling na afloop van het partijbureau maandag.

'Na het bedroevende schouwspel van de voorbije weken is het voor SP.A zonneklaar: België heeft eigenlijk geen regering meer. Charles Michel heeft geen meerderheid en hij heeft het vertrouwen van het parlement niet', klinkt het.

Meryame Kitir © Belga Image

'De partijen van wijlen de regering-Michel hebben het land in onzekerheid achtergelaten', zeggen partijvoorzitter John Crombez en Kamerfractieleidster Meryame Kitir. 'Maar de mensen kunnen geen zes maanden wachten op oplossingen voor de problemen waarmee ze geconfronteerd worden op het vlak van koopkracht, pensioenen of zorg. Daarom zal SP.A concrete voorstellen doen in het parlement en daarrond steun zoeken. Wij willen de mensen weer zekerheid geven.'

Zo wil SP.A meerderheden zoeken voor bijvoorbeeld de btw-verlaging op elektriciteit van 21 naar 6 procent. 'Tienduizenden mensen kwamen de afgelopen maanden op straat omdat ze hun facturen niet meer kunnen betalen en omdat ze het niet eens zijn met de afbraakpolitiek van deze regering in de pensioenen, de gezondheidszorg of het klimaatbeleid', aldus nog SP.A.

Vlaams Belang

Kamerlid Barbara Pas vraagt in een brief aan Kamervoorzitter Siegfried Bracke om het halfrond 'hoogdringend' bijeen te roepen. Eerder riepen ook sp.a en N-VA op tot een vertrouwensstemming.

'Het Vlaams Belang stelt vast dat de regering Michel II vandaag amper nog over een derde van de Kamerzetels beschikt en dus onmogelijk kan doen alsof er niets gebeurd is en gewoon overgaan tot de orde van de dag', klinkt het bij de partij. In een brief aan Kamervoorzitter Bracke vraagt Kamerlid Barbara Pas dat er 'zo snel mogelijk' een plenaire zitting bijeengeroepen wordt.

De premier moet daar volgens Pas 'toelichting geven bij het gewijzigde regeerprogramma om vervolgens het vertrouwen te vragen'. 'Het lijkt ons opportuun dat de eerste minister zijn grondig gewijzigde regering waarvan de deel uitmakende partijen nog slechts een derde van de kiezers vertegenwoordigen, het vertrouwen van de Kamer vraagt', aldus Pas.

Discussie

Of Michel het vertrouwen van het parlement moet vragen, daar bestaat zelfs onder experts nog discussie over. Stefaan Sottiaux, professor constitutioneel recht aan de KU Leuven, zei aan De Tijd dat Michel daar niet toe verplicht is, maar er wel voor kan kiezen om dat te doen om sterker te staan.

Kamerlid en grondwetspecialist Hendrik Vuye (ex-N-VA) zei zondagavond in Terzake op Canvas dat hij zich 'moeilijk kan inbeelden dat de regering niet naar het parlement zou gaan, want dan krijg je een zeer eigenaardige situatie.'

Johan Vande Lanotte van SP.A, tevens grondspecialist, stelde het duidelijker en verwees naar een arrest van de Raad van State. 'Een nieuwe regering kan maar voluit werken als ze het vertrouwen krijgt. Vandaag is dat vertrouwen er niet. Ze kan enkel zaken doen die al beslist zijn, zoals Marrakesh. In principe moet ze dus naar de Kamer. Doet ze dat niet, dan is het een regering die niet mag starten.'

Servais Verherstraeten © Belga

CD&V-fractieleider in de Kamer Servais Verherstraeten zei vanochtend dat het aan Michel is om dat te beslissen. 'Hij zal daar wellicht overleg over plegen', zei hij voor aanvang van het CD&V-partijbureau. 'Daarnaast is het belangrijk dat de eerste minister contact zal hebben met alle fracties in het parlement over de verdere afhandeling van de parlementaire dossiers.'

Groen: 'Logisch'

Ook oppositiepartij Groen noemt het 'logisch' dat de nieuwe regering het vertrouwen vraagt aan de Kamer. De oppositiepartij is vooral benieuwd hoe de oranje-blauwe coalitie invulling gaat geven aan de drie prioriteiten die ze zondag vooropstelde. Daaruit zal dan moeten blijken of Michel II voldoende vertrouwen kan krijgen, zegt Kamerfractieleider Kristof Calvo.

'De regering moet wel érgens op rusten', vindt Calvo. 'Dat hoeft niet noodzakelijk morgen te gebeuren, maar wel binnen een redelijke termijn. Ons interesseert wat de regering inhoudelijk gaat doen. Het is een goede zaak dat klimaat een van de prioriteiten is, en ook koopkracht is terecht een prioriteit. Maar wij willen weten wat ze precies gaat doen. En daaruit zal dan moeten blijken of de regering voldoende vertrouwen kan krijgen'.

Net omdat een cruciale rol weggelegd zal zijn voor het parlement, is het voor de groenen belangrijk om de samenwerking aan te gaan en op te zoeken, en op een correcte en open manier te werken. Hij benadrukt daarbij wel het standpunt dat hij dit weekend reeds innam. 'Wij gaan deze regering niet depanneren - het is niet ons regeringsbeleid - maar als we ons kunnen engageren, dan doen we dat graag.'

'Geen Michel II'

CD&V-voorzitter Wouter Beke argumenteert dan weer dat de oranje-blauwe coalitie geen nieuwe regering is. 'Dit gaat niet over Michel II, maar over een bestaande regering waar een partij ontslag heeft uit genomen en een aantal mensen vervangen zijn.'

'De regering wil verderwerken met het programma dat ze gemaakt heeft en dat in goed samenspel met het parlement rond een aantal belangrijke dossiers zoals koopkracht, klimaat en veiligheid', klonk het maandagmiddag na afloop van het partijbestuur. Volgens Beke moet er in de komende weken en dagen gekeken worden 'hoe daar in het parlement meerderheden rond gevonden kunnen worden'.

Beke blijft er ook bij dat N-VA eigenlijk al formeel akkoord was gegaan met het VN-migratiepact voor ze de tekst plots problematisch begon te vinden, en dat ze dus zelf uit de regering is gestapt. 'Uit het parlementair debat donderdag is gebleken dat mijnheer Francken (toen staatssecretaris voor Asiel en Migratie voor N-VA, red.) al veel langer akkoord is gegaan. Ik begrijp dat men daar ontzettend zenuwachtig door is, maar de waarheid en de realiteit is dat N-VA akkoord is gegaan met dat pact, gevraagd heeft op een ministerraad om dat standpunt te wijzigen, en gezegd heeft dat als men niet akkoord ging, zij hun ontslag zouden geven. Dat is hun goed recht, maar als je niet drie andere partijen vindt die mee die bocht willen maken, heb je twee mogelijkheden: je stemt toe en blijft zitten, of je trekt je conclusies en vertrekt uit de regering.'

Peeters: 'Geen nieuwe regering, wel andere accenten'

'We hebben respect door de democratie en de grondwet', benadrukte Kris Peeters maandagavond in Terzake (Canvas). Hij wees erop dat premier Charles Michel dinsdag met alle fractieleiders zal praten over hoe er verder gewerkt kan worden. 'Wat is het alternatief? Een regering in lopende zaken? Verkiezingen?', wierp de CD&V'er op. 'De oppositie heeft er alle belang bij dat er beslissingen genomen worden.'

De nieuwe minister van Asiel en Migratie, Maggie De Block (Open Vld), kondigde reeds aan dat ze de limiet van 50 asielaanvragen per dag wil herbekijken. 'Maar toen Theo Francken nog bevoegd staatssecretaris was, hebben we een IKW (interkabinettenwerkgroep, red.) gehouden om te kijken of de limiet van 50 houdbaar was', merkte Kris Peeters op.

Voorts wees hij erop dat er ook werk gemaakt wordt van de degressiviteit van de werkloosheidsuitkeringen, zoals bij de jobdeal afgesproken was. 'Het voorstel ligt bij de premier. Bovendien kan dit via een koninklijk besluit gerealiseerd worden', zodat er niet in het parlement naar een meerderheid gezocht moet worden.

Als het tot een vertrouwensstemming komt, en de oranje-blauwe coalitie verliest die, dan komen er normaal gezien toch nog vervroegde verkiezingen.

ABVV: 'Cafetariaregering'

De socialistische vakbond ABVV haalt scherp uit en zegt dat deze minderheidsregering geen enkele legitimiteit heeft om structurele maatregelen te nemen. In Vlaanderen noch in Wallonië heeft zij een meerderheid. 'Het ABVV aanvaardt niet dat de regering Michel II, die slechts een derde van de Belgen vertegenwoordigt, maatregelen neemt ten koste van ons allen', aldus Miranda Ulens, algemeen secretaris van het ABVV.

Ulens noemt de oplossing voor de politieke crisis een 'farce'. Voor migratiestandpunten doet de regering beroep op het parlement, voor het sociaal-economisch beleid steunt ze op de N-VA. 'Ze doet gewoon voort, maar laat de N-VA haar ding doen in ruil voor gedoogsteun van de N-VA voor haar neo-liberaal economische beleid. Met andere woorden, een cafetaria-regering dus', aldus Ulens over de regering.

Voorzitter Robert Vertenueil spreekt van 'een democratische en sociale hold-up.' Hij heeft geen vertrouwen in de beloftes van premier Charles Michel over onder meer koopkracht en klimaat. 'We zijn niet goedgelovig. Dat zijn thema's gekozen in functie van de actualiteit.'

De socialistische vakbond betreurt ook de houding van de werkgevers. Die herleiden door hun medeplichtigheid met de regering telkens weer het sociaal overleg tot een minimum, betreurt het ABVV.