Iedereen in en rond Zwijndrecht is vandaag in hoogste staat van paraatheid. De burgemeester van Zwijndrecht neemt een advocaat onder de arm en dreigt met een rechtszaak tegen 3M. Zijn inwoners zijn razend en stappen mee met hem naar de rechtbank. De Vlaamse regering ligt de productie van PFAS stil. Op één plek blijft het oorverdovend stil: het schoon verdiep van Antwerpen. Burgemeester Bart De Wever liet nauwelijks van zich horen, terwijl Antwerpen op een boogscheut van Zwijndrecht ligt, Antwerpse grond slecht uit metingen komt en anderen steeds forser de trom roeren.

Burgemeester De Wever kon nochtans op verschillende momenten ingrijpen om zich pal voor de Antwerpenaren en hun gezondheid te zetten. Toen dit voorjaar het hele PFOS/PFAS-schandaal uitbrak bleek een uitgebreid bloedonderzoek voor de sinjoren voor de burgemeester een taboe. Sterker nog: afgelopen vrijdag was het Antwerpse stadbestuur in geen velden of wegen te bekennen op de infodag van het Agentschap Gezondheid voor buurtbewoners van 3M met te hoge bloedwaarden. Nochtans lieten ook Antwerpenaren uit Linkeroever veel te hoge bloedwaarden optekenen. Hun afwezigheid daar was onthutsend.

Op het Schoon Verdiep blijft het stil rond PFOS. Wie luidt de Antwerpse alarmbel?

Is er een reden voor die afwachtende of ongeïnteresseerde houding? Mogelijks. Blijkt uit bloedtesten dat ze ook bomvol PFOS zitten, zullen alle bouwwerken in de stad on hold worden gezet, net zoals de Oosterweelwerken. Dit resultaat betekent trouwens ook het politieke einde van N-VA in de Scheldestad. Reden te meer om stil in een hoekje te zitten of als het enigszins kan nog eens scherp uit te halen naar het gemeentebestuur van Zwijndrecht. De aanval is voor Bart De Wever vaak de beste, maar ook de enige verdediging.

De Antwerpse radiostilte was ook vier jaar geleden, in 2017, oorverdovend. Toen kregen de Antwerpse burgemeester en zijn Mobiliteitschepen Koen Kennis en Havenschepen Marc Van Peel het nieuws te slikken dat de toestand met de chemicaliën in de grond en de lucht rondom 3M zorgwekkend was. Het antwoord van het Antwerpse bestuur toen is intussen genoegzaam bekend: we zwijgen erover, Oosterweel moet kostte wat het wil doorgaan en hopen dat het overwaait. Dat laatste was niet als woordspeling bedoeld.

Daarnaast werd er toen door de heerschappen beslist om het allemaal niet grondig te onderzoeken. Redenen om relaxt te genieten van de herfstvakantie heeft de burgemeester nochtans niet. Het beetje informatie dat doorsijpelt, wijst op teveel PFOS in Antwerpse grond. Zo geeft de enige bodemstaal die sinds juni 2021 werd gemeten in Antwerpen-centrum geen geruststellend beeld: grond op pakweg 500 meter van het stadspark zit boordevol PFOS. Die grond kan je dus niet zonder verdere analyse verzetten of in werken. In volkstuintjes in Ekeren en Wilrijk op acht kilometer van de 3M-fabriek mogen er geen groenten gekweekt worden omdat de PFOS-waarden er de pan uit swingen. Maar ook toen bleven Bart De Wever en de zijnen stil voor hun doen.

Intussen legt de Vlaamse regering zelf de loep op luchtvervuiling door PFAS. En dat is dringend nodig. Uit de onderzoekscommissie van het Vlaams parlement bleek dat de administraties al sinds de jaren 2000 aanwijzingen hadden dat 3M-schoorstenen PFAS uitroken. Vlaams Gezondheidsminister Beke besliste heel recent om van meer Antwerpenaren bloedtests te laten afnemen. Het punt is: de inwoners van Antwerpen-centrum horen daar niet bij. Iemand burgemeester De Wever en company gehoord?

Alweer een opmerkelijke stilte. Zeker als je weet dat steeds meer wetenschappers wijzen op PFAS die opduikt in de lucht. De schoorstenen van de 3M-fabriek blazen de stof uit. In Vlaanderen waait er geregeld een strakke wind uit het westen, zo leert een snelle blik op de site van weerman Frank Deboosere. Wetende dat de 3M-fabriek ten oosten van Antwerpen ligt, betekent dat PFAS-wind uit Zwijndrecht over grote delen van Antwerpen-stad waait. Maar nog steeds: Bart de Wever doet alsof zijn neus bloedt. Meer zelfs: in de Antwerpse gemeenteraad lichtte schepen Tom Meeuws in september dit toe: "de wind zit helaas in de andere richting (sic) en dus heeft Zwijndrecht daar veel meer last van als het gaat om atmosferische vervuiling." Onbegrijpelijk.

Zeker als je kijkt naar de kaarten van de bevolkingsdichtheid. In Zwijndrecht wonen gemiddeld 946 mensen per vierkante kilometer. In de binnenstad zijn dat er 6.274, in de 19de-eeuwse gordel zelfs 11.961. Dat was niet heel anders in 2017 of in 2000. Al die jaren zijn zeer waarschijnlijk PFAS uit de schoorsteen van 3M ontsnapt en neergedwarreld over Antwerpen.

Er moet dan ook dringend duidelijkheid komen. Dat kan alleen door een groot aantal bodemstalen te nemen van grond in Antwerpen die in kaart brengen hoe wijdverbreid de vervuiling nu eigenlijk is. Dat Antwerpenaren op Rechteroever, Antwerpen-stad dus, geen bloedonderzoek kunnen laten uitvoeren, betekent dat ze in het ongewisse blijven. Nochtans valt een groot stuk van de binnenstad binnen de 5 km perimeter waar een groot vermoeden van vervuiling is. Het lijkt wel alsof men meer schrik heeft van de gevolgen dan van eventuele slechte resultaten. Want als blijkt dat er vervuiling wordt vastgesteld bij inwoners en in de bodem, moet dit onvermijdelijk leiden tot voorzorgsmaatregelen bij alle bouwprojecten in Antwerpen.

Redenen om gerust te zijn, kan dus geen zinnig mens bedenken want intussen weten Antwerpenaren niet hoe het met hun bloed is gesteld. En zijn er amper onderzoeken waaruit blijkt dat de situatie veilig is. De vragen die het Antwerps stadbestuur niet stelt, zeggen meer dan de vragen die ze wel stellen. De PFAS/PFOS-waarden zijn schrikbarend hoog. Wie luidt de Antwerpse alarmbel?

Mieke Schauvliege is Vlaams parlemenslid voor Groen.

Ilse Van Dienderen is gemeenteraadslid en provincieraadslid voor Groen in Antwerpen.

Iedereen in en rond Zwijndrecht is vandaag in hoogste staat van paraatheid. De burgemeester van Zwijndrecht neemt een advocaat onder de arm en dreigt met een rechtszaak tegen 3M. Zijn inwoners zijn razend en stappen mee met hem naar de rechtbank. De Vlaamse regering ligt de productie van PFAS stil. Op één plek blijft het oorverdovend stil: het schoon verdiep van Antwerpen. Burgemeester Bart De Wever liet nauwelijks van zich horen, terwijl Antwerpen op een boogscheut van Zwijndrecht ligt, Antwerpse grond slecht uit metingen komt en anderen steeds forser de trom roeren.Burgemeester De Wever kon nochtans op verschillende momenten ingrijpen om zich pal voor de Antwerpenaren en hun gezondheid te zetten. Toen dit voorjaar het hele PFOS/PFAS-schandaal uitbrak bleek een uitgebreid bloedonderzoek voor de sinjoren voor de burgemeester een taboe. Sterker nog: afgelopen vrijdag was het Antwerpse stadbestuur in geen velden of wegen te bekennen op de infodag van het Agentschap Gezondheid voor buurtbewoners van 3M met te hoge bloedwaarden. Nochtans lieten ook Antwerpenaren uit Linkeroever veel te hoge bloedwaarden optekenen. Hun afwezigheid daar was onthutsend.Is er een reden voor die afwachtende of ongeïnteresseerde houding? Mogelijks. Blijkt uit bloedtesten dat ze ook bomvol PFOS zitten, zullen alle bouwwerken in de stad on hold worden gezet, net zoals de Oosterweelwerken. Dit resultaat betekent trouwens ook het politieke einde van N-VA in de Scheldestad. Reden te meer om stil in een hoekje te zitten of als het enigszins kan nog eens scherp uit te halen naar het gemeentebestuur van Zwijndrecht. De aanval is voor Bart De Wever vaak de beste, maar ook de enige verdediging. De Antwerpse radiostilte was ook vier jaar geleden, in 2017, oorverdovend. Toen kregen de Antwerpse burgemeester en zijn Mobiliteitschepen Koen Kennis en Havenschepen Marc Van Peel het nieuws te slikken dat de toestand met de chemicaliën in de grond en de lucht rondom 3M zorgwekkend was. Het antwoord van het Antwerpse bestuur toen is intussen genoegzaam bekend: we zwijgen erover, Oosterweel moet kostte wat het wil doorgaan en hopen dat het overwaait. Dat laatste was niet als woordspeling bedoeld.Daarnaast werd er toen door de heerschappen beslist om het allemaal niet grondig te onderzoeken. Redenen om relaxt te genieten van de herfstvakantie heeft de burgemeester nochtans niet. Het beetje informatie dat doorsijpelt, wijst op teveel PFOS in Antwerpse grond. Zo geeft de enige bodemstaal die sinds juni 2021 werd gemeten in Antwerpen-centrum geen geruststellend beeld: grond op pakweg 500 meter van het stadspark zit boordevol PFOS. Die grond kan je dus niet zonder verdere analyse verzetten of in werken. In volkstuintjes in Ekeren en Wilrijk op acht kilometer van de 3M-fabriek mogen er geen groenten gekweekt worden omdat de PFOS-waarden er de pan uit swingen. Maar ook toen bleven Bart De Wever en de zijnen stil voor hun doen. Intussen legt de Vlaamse regering zelf de loep op luchtvervuiling door PFAS. En dat is dringend nodig. Uit de onderzoekscommissie van het Vlaams parlement bleek dat de administraties al sinds de jaren 2000 aanwijzingen hadden dat 3M-schoorstenen PFAS uitroken. Vlaams Gezondheidsminister Beke besliste heel recent om van meer Antwerpenaren bloedtests te laten afnemen. Het punt is: de inwoners van Antwerpen-centrum horen daar niet bij. Iemand burgemeester De Wever en company gehoord? Alweer een opmerkelijke stilte. Zeker als je weet dat steeds meer wetenschappers wijzen op PFAS die opduikt in de lucht. De schoorstenen van de 3M-fabriek blazen de stof uit. In Vlaanderen waait er geregeld een strakke wind uit het westen, zo leert een snelle blik op de site van weerman Frank Deboosere. Wetende dat de 3M-fabriek ten oosten van Antwerpen ligt, betekent dat PFAS-wind uit Zwijndrecht over grote delen van Antwerpen-stad waait. Maar nog steeds: Bart de Wever doet alsof zijn neus bloedt. Meer zelfs: in de Antwerpse gemeenteraad lichtte schepen Tom Meeuws in september dit toe: "de wind zit helaas in de andere richting (sic) en dus heeft Zwijndrecht daar veel meer last van als het gaat om atmosferische vervuiling." Onbegrijpelijk.Zeker als je kijkt naar de kaarten van de bevolkingsdichtheid. In Zwijndrecht wonen gemiddeld 946 mensen per vierkante kilometer. In de binnenstad zijn dat er 6.274, in de 19de-eeuwse gordel zelfs 11.961. Dat was niet heel anders in 2017 of in 2000. Al die jaren zijn zeer waarschijnlijk PFAS uit de schoorsteen van 3M ontsnapt en neergedwarreld over Antwerpen. Er moet dan ook dringend duidelijkheid komen. Dat kan alleen door een groot aantal bodemstalen te nemen van grond in Antwerpen die in kaart brengen hoe wijdverbreid de vervuiling nu eigenlijk is. Dat Antwerpenaren op Rechteroever, Antwerpen-stad dus, geen bloedonderzoek kunnen laten uitvoeren, betekent dat ze in het ongewisse blijven. Nochtans valt een groot stuk van de binnenstad binnen de 5 km perimeter waar een groot vermoeden van vervuiling is. Het lijkt wel alsof men meer schrik heeft van de gevolgen dan van eventuele slechte resultaten. Want als blijkt dat er vervuiling wordt vastgesteld bij inwoners en in de bodem, moet dit onvermijdelijk leiden tot voorzorgsmaatregelen bij alle bouwprojecten in Antwerpen.Redenen om gerust te zijn, kan dus geen zinnig mens bedenken want intussen weten Antwerpenaren niet hoe het met hun bloed is gesteld. En zijn er amper onderzoeken waaruit blijkt dat de situatie veilig is. De vragen die het Antwerps stadbestuur niet stelt, zeggen meer dan de vragen die ze wel stellen. De PFAS/PFOS-waarden zijn schrikbarend hoog. Wie luidt de Antwerpse alarmbel? Mieke Schauvliege is Vlaams parlemenslid voor Groen. Ilse Van Dienderen is gemeenteraadslid en provincieraadslid voor Groen in Antwerpen.