The great Riziv robbery. Het is geen titel van een nieuwe actiefilm uit Hollywood, maar een passage in de nieuwste publicatie van Koen Algoed. Algoed, secretaris-generaal van het Departement Financiën en Begroting van de Vlaamse overheid en voormalig kabinetschef van N-VA-minister Philippe Muyters, maakte voor het KUL-onderzoeksinstituut Vives een doorlichting van de Vlaamse overheidsfinanciën van het laatste decennium.

In een eerdere oefening pleitte Algoed al voor een nieuwe staatshervorming. 'Als er niet wordt ingegrepen, kijken we binnenkort aan tegen een grote schuldenberg', zei hij in 2017. Dat had alles te maken met enkele ongewenste effecten van de zesde staatshervorming, die samen met de regering-Di Rupo het levenslicht zag in 2011.

Vlaanderen werd zo plots bevoegd voor onder meer de ziekenhuisinfrastructuur en de woonbonus, maar de nodige financiële middelen om aan eerder gemaakte financiële beloften te voldoen, volgden niet altijd. Bovendien lagen fouten in de berekeningsmodellen aan de basis van onverwachte terugbetalingen vanuit Vlaanderen aan de federale overheid. 'Het Vlaamse geld vloeit in stilte weg, de Vlaamse schuld loopt op', zei Algoed toen.

In plaats van 16 kwartalen aan te rekenen, werden er dat dus 17.

Koen Algoed, secretaris-generaal Departement Financiën en Begroting

Stille dood

Ondertussen heeft Algoed een nieuw zogenaamd kaslek van Vlaanderen naar België ontdekt. Opnieuw valt dat te wijten aan de zesde staatshervorming. Algoed doopte het tot de 'great Riziv robbery'. 'We zijn er eind vorig jaar op gestoten', zegt Algoed aan Knack. 'We hebben het ook federaal aangekaart, maar het is ondertussen een stille dood gestorven.'

Waarover gaat het? De regering-Di Rupo besliste dat Vlaanderen vanaf 2015 bevoegd zou worden voor de subsidies aan ouderenvoorzieningen. Denk maar aan de woonzorgcentra. Om de overgang in goede banen te leiden, zou het federale Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (Riziv) de financiering verzorgen tot en met 31 december 2018.

Maar het Riziv deed dat natuurlijk niet voor niets. Vlaanderen zou zijn schuld bij het Riziv aflossen via de FOD Financiën. Die regelt de dotaties van de federale overheid richting de Vlaamse. Door telkens een bedrag op die dotatie af te houden die overeenkomt met de subsidie van het Riziv aan de ouderenvoorzieningen, zou Vlaanderen zijn schuld aflossen. Met andere woorden: de Vlaamse overheid kreeg minder geld van de federale overheid omdat het federale Riziv een subsidie betaalde waarvoor eigenlijk die Vlaamse overheid verantwoordelijk was geworden.

Hoe kon Vlaanderen dan 401 miljoen euro mislopen? Alles heeft te maken met de startdatum waarop de FOD Financiën de verschuldigde sommen begon in te houden. Volgens Algoed startte Financiën daar drie maanden te vroeg mee. 'Het probleem is nu dat de inhoudingen die in het eerste kwartaal van 2015 zijn gebeurd, betrekking hadden op prestaties van 2014', klinkt het. 'Die prestaties hadden nog ten laste moeten zijn van de federale overheid, omdat Vlaanderen in 2014 nog niet bevoegd was.' In plaats van 16 kwartalen (of vier jaar) aan te rekenen, werden er dat dus 17. Eentje te veel.

'De financiële toestand voor de federale cijfers werden dus te positief voorgesteld en die van de Vlaamse cijfers te negatief', besluit Algoed. Of hoe een boekhoudigkundige ingreep Vlaanderen een klein half miljard euro lichter maakte ten voordele van de federale staatskas.

Het sterkt de econoom nog meer in de overtuiging dat er nood is aan institutioneel oplapwerk in de vorm van een nieuwe staatshervorming.