'Die stem gaat van laag naar lager. Die stem heeft meer warmte dan Studio Brussel dezer dagen kan verdragen. Elk woord van Herbert is gewoon een jacuzzi op zich.' De Standaard-journalist Bart Dobbelaere mocht onlangs in het Radio 1-programma Hautekiet een minuut lang de stem van acteur Herbert Flack bejubelen. Enige zin voor ironie is Dobbelaere niet vreemd, maar toch: de stem van Flack is alom geliefd. Vraag dat maar aan alle reclamejongens die weten dat Herbert hun verkoop de hoogte in zal jagen, of hij nu cd's van Free Souffriau of veranda's aanprijst.

Aan de andere kant van het stemmenspectrum staat Philippe Geubels, de comedian die met het Eén-programma Taboe furore maakt. In de aflevering rond kansarmoede was de sfeer aan tafel soms te snijden. Tot een van de deelnemers zei dat ze 'naar het schijnt ook een ambetante stem' had. Hilariteit alom, want onbedoeld beledigde ze natuurlijk de gastheer. Wiens stem je nu niet bepaald met een jacuzzi associeert.

© Bart Schoofs

'Ik zou Philippe Geubels perfect kunnen helpen om zijn stem warmer te laten klinken', zegt stemcoach Bernadette Timmermans. 'Of dat een goed idee zou zijn, is een andere vraag - zijn stem is tenslotte zijn handelsmerk. Maar als een onbekende op dezelfde manier zou spreken en daar ongelukkig mee zou zijn, zou ik hem of haar zeker kunnen begeleiden. Dat doe ik al 34 jaar. En ja, ik krijg soms bizarre verzoeken. Ooit nam een jongeman contact met me op: hij was dol op zijn verloofde, maar haar stem vond hij vreselijk. Als verjaardagscadeau had hij haar stemtherapie gegeven. Dat moest in orde zijn voor ze trouwden. (lacht)'

Timmermans: 'De meeste stemproblemen hebben te maken met spanning. Onze nekspieren zijn gevoelig: dat merk je bijvoorbeeld als je hard hebt gehuild of verdriet hebt opgekropt. Sommige mensen spannen die spieren altijd op, wat hun stem vervormt. Met oefeningen werken we de spierspanning in en rond de stembanden weg, door het strottenhoofd lager te plaatsen. Vooraf nemen we de stem op, en na tien minuten oefenen nog een keer. Dan bekijken klanten me soms alsof ik een toverkol ben: zo'n verschil kunnen eenvoudige oefeningen maken.'

Marktkramer wordt vastgoedmakelaar

Dat wij houden van warme, diepe stemmen, vertelt Timmermans, is cultureel bepaald. 'In landen met toontalen, zoals Japan en China, zijn hoge stemmen wél geliefd. En zelfs in Nederland ligt de norm voor toonhoogte een pak hoger. Zij vinden stemmen als die van Herbert Flack veel te klassiek, terwijl Vlamingen daar dol op zijn. Ik heb ooit een wetenschappelijk experiment uitgevoerd: we lieten iemand het zinnetje 'Je moet voor mij stemmen' inspreken, en manipuleerden dat vervolgens naar drie verschillende toonhoogtes. Dan lieten we proefpersonen beslissen voor wie zij zouden kiezen, puur op basis van het stemgeluid. Iedereen koos voor de versie in lage toonhoogte.'

© Bart Schoofs

Ook stemcoach Johanna Dumon (In Balance) weet hoe groot de invloed van onze stem kan zijn. 'Bij het solliciteren kun je zelfvertrouwen uitstralen met een warm timbre en een rustig tempo. Veel hangt af van de baan die je zoekt. Ik kreeg ooit een marktkramer over de vloer die een perfecte stem had om klanten naar zijn groentekraam te lokken. Maar door gezondheidsproblemen wilde hij liever in de vastgoedsector werken. Dan moet je iemands hele mindset wijzigen. We moesten zijn accent doen verdwijnen en werken aan correcte resonantie- en ademtechnieken, waardoor hij zijn nieuwe "luisteraars" kon raken en vertrouwen kon scheppen.'

Ook in relaties kan je stem cruciaal zijn. 'Als je voor het eerst op date gaat en in een gezellig cafeetje zit, kan een te luide stem een grote afknapper zijn. Ook binnensmonds praten schrikt af. Omdat veel mensen niet beseffen hoe ze precies klinken, moedig ik klanten altijd aan om zichzelf op te nemen. Dat is confronterend, maar het is de enige manier om een objectief beeld te krijgen van je eigen stem.' Zodra je, na stemtraining, goed weet hoe de dynamiek van stemmen werkt, kun je je ook aanpassen aan je gesprekspartner, aldus Dumon. 'Als die luid praat, kan het helpen om zelf ook krachtiger te praten. En ook het spreektempo van de ander overnemen, helpt om een beter contact te maken.' Alles om dat jacuzzigevoel te evenaren.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.