Vrije Tribune

‘Het fiscale regime voor auteursvergoedingen terugschroeven is een nieuwe klap voor freelancejournalisten’

Vrije Tribune Hier geven we een forum aan organisaties, columnisten en gastbloggers

De overheid hakt extra in op het al schamele inkomen van freelancejournalisten, door het fiscale regime voor auteursvergoedingen terug te schroeven, schrijft de raad van bestuur van de Vlaamse Vereniging van Journalisten. Samen met meer dan 100 journalisten trekt ze aan de alarmbel.

Wat een tijd beleven we toch… Van de klimaatwende tot een oorlog aan onze achterdeur, van oprukkende virussen tot een wankelende economie, van onverwachte politieke omwentelingen tot spectaculaire galactische ontdekkingen. ‘Elke dag brengt nieuws dat gisteren ondenkbaar leek’, schreef een opiniemaker onlangs. Een geluk toch dat er in dit land nog redelijk wat journalisten zijn om al dat nieuws te verslaan.

Alleen, zonder ook freelancejournalisten geen nieuws. Zowat de helft van alle actieve journalisten in het land werkt tegenwoordig met een zelfstandig statuut. Met enkele duizenden zijn ze, en ze tekenen voor belangrijke delen van de nieuwsproductie. In weer en wind, bij nacht en ontij. Ze leveren nieuws van de Westhoek tot in Oekraïne. Van het WK in Qatar tot het komende Autosalon. En van een nachtelijk verkeersongeval in Puurs-Sint-Amands tot de nieuwe film van Lukas Dhont.

Meer dan ooit is freelancejournalistiek precaire arbeid.

Boeiend werk, daar niet van. Maar zo onderbetaald. Want meer dan ooit is freelancejournalistiek precaire arbeid. De hoge inflatie gekoppeld aan de niet-indexering van de vergoedingen zet het inkomen van zelfstandige journalisten vandaag zwaar onder druk. Op de koop toe holt een wijziging van het fiscale regime voor auteursvergoedingen dat inkomen straks nog verder uit.

Journalisten zijn geen grootverdieners, nooit geweest. In zekere zin is dat zo slecht nog niet: zo houden journalisten stevig voeling met de levensstandaard in de brede samenleving. Maar voor freelancejournalisten is veeleer de term kleinverdieners op de plaats. De ongelukkige samenloop van twee nefaste ontwikkelingen maakt dat voor hen nu een trieste ondergrens wordt bereikt. Voor al te veel journalisten wordt dit geen vrolijke kerst, laat staan een deugddoend nieuwjaar.

Dat is in de allereerste plaats de verantwoordelijkheid van de mediabedrijven. Die houden de freelancetarieven traditioneel al laag. Op de koop toe weigeren ze vandaag – in tijden van hoge inflatie – die vergoedingen ook nog eens ernstig te indexeren. Intussen boeken de Vlaamse mediabedrijven mooie winsten – het grootste, DPG Media, in 2021 nog 225 miljoen. Topman Van Thillo gaat er voorwaar prat op dat zijn bedrijf ‘slechts’ 30 % van de winst als dividend uitkeert aan de eigenaars, de eigen familie dus. Leg dat een keer uit aan die honderden hardwerkende freelancemedewerkers die je zelfs een levensnoodzakelijke indexverhoging onthoudt en zo onvermijdelijk in armoede duwt.

Intussen verdienen IT’ers en accountants bij de mediabedrijven een veelvoud van wat journalisten verdienen. En jawel, hier en daar verkregen freelancejournalisten wel degelijk een beperkte verhoging. Maar doorgaans is die onvoldoende hoog, niet collectief, niet transparant en zonder enige waarborg op recurrentie. De Nederlandse tak van DPG Media kende freelancejournalisten onlangs wel nog een verhoging in die zin toe, het is een raadsel waarom dat niet in Vlaanderen lukt.

De overheid hakt nu extra in op het al schamele inkomen van freelancejournalisten.

Zopas kwam daar voor freelancejournalisten een tweede klap bovenop. Want de overheid hakt nu extra in op hun al schamele inkomen. Dat doet ze door het fiscale regime voor auteursvergoedingen terug te schroeven. Freelancejournalisten mochten tot nu de helft van hun beroepsinkomen aangeven als auteursvergoedingen, die aan een lager tarief worden belast. Straks wordt dat nog maar 30 procent.

Klein verschil, zegt u? Maar met de geringe bedragen waarover het gaat komt dat al snel neer op een volledig maandinkomen als extra belasting. Simulaties die we uitvoerden, wijzen op een verhoging van de belastingdruk met makkelijk 2000 à 3000 euro. Als dat bedrag je (niet-geïndexeerde) maandinkomen vormt, en intussen werk je je te pletter, dan zit je echt wel met een probleem.

De oplossingen zijn nochtans niet zo moeilijk. De (goed boerende) Vlaamse mediahuizen moeten hun freelancejournalisten meteen ‘loon’ geven naar het harde werk, in de vorm van een voldoende hoge, collectieve, transparante en recurrente indexering van hun vergoedingen. Het model ligt voor de hand: de loonindexering waarop hun collega’s met een arbeidsovereenkomst recht hebben.

Het model ligt voor de hand: de loonindexering waarop hun collega’s met een arbeidsovereenkomst recht hebben.

Daarnaast vragen we de federale wetgever om het huidige belastingregime voor freelancejournalisten te behouden. Journalistiek – goede en dus professionele journalistiek toch – heeft een cruciale betekenis voor de samenleving. Maar ze komt met een prijs. Dat verantwoordt wel degelijk dat ook overheden er inspanningen voor doen.

Enkele dagen geleden legden de journalisten van The New York Times – voor het eerst in 40 jaar tijd – het werk neer. De reden: de onvoldoende loonsverhogingen in het licht van de forse inflatie. Het moge een troost wezen dat ook elders in de wereld journalisten moeten vechten voor een minimale levens- en werkstandaard, en langs die weg voor goede journalistiek.

De raad van bestuur van de VVJ

En verder de volgende journalisten ten individuelen titel (voorlopige lijst van 74 afgesloten op 17.12.2022):

Ingrid Allaerts

Jan Auman

Jan Antonissen

Jana Antonissen

Milan Augustijns

Michaël Bellon

Katrien Bonne

Zahra Boufker

Ann Braeckman

Marieke Brugnera

Ruben Brugnera

Soetkin Bulcke

Britt Buseyne

Jan De Deken

Firmin De Maître

Joanie de Rijke

Lukas De Vos

Pol Deltour

Karin Eeckhout

Eric Flamand

Hind Fraihi

Antony Gevaert

Georges Jozef Gielen

Elien Haentjens

Younes Haidar

Nick Hannes

Antal Hollosi

Dirk Jacobs

Luc Joris

Eva Kestemont

Nenah Langloh

Guido Lauwaert

Bert Lauwers

Raf Liekens

Jan Lippens

Peter Maenhoudt

Edwin Mariën

Guus Mater

Jean-Paul Mulders

Filip Naudts

Ruben Nollet

Ivan Put

Niels Ruell

Glenda Smits

Dominique Soenens

Mirte Spaey

Jan Stevens

Andrei Stiru

Matthias Stockmans

Lieven Trio

Lieven Van Assche

Annabell Van den Berghe

Roel Van den broeck

Bart Van den Langenbergh

Stefan Van de Weyer

Kris Van Haver

Paul Van Impe

Geert Van Lierde

Bram Van Renterghem

Gie Van Roosbroeck

Benedict Vanclooster

Trees Vandamme

Steven Vanden Bussche

Sarah Vandoorne

Luc Vanheerentals

Jasper Vekeman

Kaja Verbeke

Bram Vercauteren

Peter Verlinden

Danny Vileyn

Bert Voet

Louis Weenen

Koen Wellens

Luc Wuyts

Partner Content