1. Vertrouwen

'De Vlaamse regering is roekeloos geweest toen ze de ogen sloot voor alle negatieve adviezen en de regeling voor de terugdraaiende teller er in het Vlaams Parlement door jaagde.'
...

Gezinnen met zonnepanelen kunnen dan toch geen 15 jaar meer rekenen op een terugdraaiende teller. Het Grondwettelijk Hof heeft die Vlaamse regeling vernietigd. Die beslissing treft zo'n half miljoen Vlaamse gezinnen. Heel snel kwam de Vlaamse regering met een compensatieregeling, die nog precies moet worden uitgewerkt, en die de belastingbetaler 500 miljoen zal kosten. Maar het kwaad is geschied.De vorige Vlaamse regering, die net als de huidige gevormd werd door N-VA, Open VLD en CD&V, had de regeling van de terugdraaiende teller doorgeduwd, ondanks waarschuwingen dat het Grondwettelijk Hof die niet zou goedkeuren. De toenmalige ministers van Energie, eerst Bart Tommelein en vervolgens Lydia Peeters (beiden Open VLD), beloofden en herhaalden dat wie voor het eind van het jaar zonnepanelen plaatste, zou kunnen rekenen op een terugdraaiende teller en dus een lagere elektriciteitsfactuur. En zo zijn investering in zonnepanelen kon terugverdienen.Met de beslissing van het Grondwettelijk Hof heeft vooral de Open VLD schade opgelopen. Maar ook de CD&V en de N-VA, die toen de leiding had van de Vlaamse regering, gaan niet vrijuit, want stemden in met de regeling van de terugdraaiende teller. Het allerergste is dan ook: de Vlaamse regering blijkt geen betrouwbare partner. Ze heeft haar eer verloren.Het geschorste N-VA-gemeenteraadslid Melikan Kucam werd tot 8 jaar cel veroordeeld voor mensensmokkel en gesjoemel met humanitaire visa en kreeg een geldboete van 696.000 euro, zoals ook Knack.be meldde. Kucam was door het kabinet van voormalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) aangesteld om lijsten op te stellen waardoor 246 Assyrische christenen uit het oorlogsgebied in Syrië en Irak in aanmerking kwamen voor een humanitair visum. Die vluchtelingen moesten volgens de rechter tussen 2150 en 7500 euro betalen om in de lijst te worden opgenomen, terwijl de procedure eigenlijk gratis was.Na het uitspreken van het vonnis reageerde Francken: 'Ik heb altijd verklaard dat als Melikam Kucam schuldig bevonden zou worden door de rechtbank, hij ook streng gestraft moet worden. Mensensmokkelaars moeten hard aangepakt worden, dit valt op geen enkele manier goed te praten.' Maar hij liet ook weten dat hij 'achter zijn beleid blijft staan'.Dit is bijzonder pijnlijk voor Francken, die altijd een 'streng maar rechtvaardig' asielbeleid voorstond , en nu volgens de rechtbank een beroep deed op een mensensmokkelaar. En zoals politicoloog Carl Devos al in Het Laatste Nieuws zei: 'Als baas van het team draagt hij (Francken) politieke verantwoordelijkheid. Kucam kon dit alléén doen omdat hij in Franckens naam handelde.' Die politieke verantwoordelijkheid ging Francken de dag na de uitspraak uit de weg.Nadat hem daarop in de media werd gewezen, stuurde hij alsnog een tweet: 'Ik lees hier en daar dat ik mijn politieke verantwoordelijkheid van me afschuif. Waar haalt men dat? Uiteraard ben ik politiek verantwoordelijk.' Zijn tweet was niet alleen erg laat, maar ook een al te gemakkelijke manier om er zich van af te maken.In elk geval kan Francken vanaf nu de huidige staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Sammy Mahdi (CD&V), niet meer het vuur aan de schenen leggen, zoals hij zich had voorgenomen. Mahdi moet maar met één vijfletterwoord repliceren: 'Kucam'. Francken zal voor lange tijd vleugellam zijn over dit onderwerp. Dat is zeer vervelend als je in de oppositie zit.Niet alleen voor Francken, maar ook voor de N-VA is de veroordeling van Kucam, die voor de N-VA ook nog gemeenteraadslid was in Mechelen, uiterst vervelend, want deze partij profileert zich graag als zuiver en niet te verleiden tot gesjacher en gesjoemel. Ook de N-VA is haar eer hier kwijtgespeeld, en zoals het spreekwoord zegt: eenmaal verloren eer keert moeilijk weer. Met de veroordeling van Kucam blijft de partij van Bart De Wever in de hoek zitten waar de klappen vallen. Als beleidspartij weet ze zich niet te profileren, daarvoor is de Vlaamse regering onder leiding van Jan Jambon veel te mak. En als oppositiepartij tegen de federale regering-De Croo komt ze ook niet uit de verf.Kucam heeft beslist om tegen zijn veroordeling in beroep te gaan. Dat betekent dat de zaak nog lang niet van de baan is. Francken, die als alles normaal verloopt vandaag met Valerie Van Peel naar voren zal worden geschoven als ondervoorzitter van de N-VA, zal dus ook nog in de toekomst geconfronteerd worden met dit onverkwikkelijke dossier. En dus nog meer schade oplopen, net als zijn partij.Over de 5,9 miljard euro herstelgeld dat ons land van de Europese Unie krijgt, valt veel te zeggen. Zo zei ex-minister van Financiën en huidig Europarlementslid Johan Vanovertveldt (N-VA) in Knack deze week: 'Spanje en Italië krijgen 120 miljard euro, terwijl België maar een beroep kan doen op 5 miljard euro. Op basis van het bruto binnenlands product had ons land recht op 14 miljard. Je kunt moeilijk beweren dat Alexander De Croo (Open VLD) goed onderhandeld heeft.' Die 5 miljard is inderdaad erg mager.Dan was er nog kritiek op de hele vestzak-broekzakoperatie, onder meer door Geert Noels (Econopolis): 'België draagt 17 miljard euro bij aan het EU-herstelfonds. De EU geeft daarvan 5,5 miljard euro terug aan België voor relance.' Die 17 miljard is een schatting, want de EU denkt aan eigen inkomstenbronnen om terugbetalingen tussen 2028-2058 te financieren. Zo zou er in 2021 bijvoorbeeld een taks op niet-gerecycleerde plastics komen. En hoe meer EU-belastingen en -heffingen de lidstaten willen toestaan, hoe minder ze zelf zullen hoeven bij te dragen.De EU hoopt die heffingen allerhande vooral te halen bij niet EU-bedrijven die naar Europa exporteren. U merkt het: de uitgave, het herstelfonds van in totaal 750 miljard staat vast, de financiering ervan is heel wat onduidelijker, zoals collega Kamiel Vermeylen al eerder op Knack.be uit de doeken deed. Wat daarbij ook duidelijk wordt: wat de EU niet kan halen bij de niet-EU-bedrijven, zullen u en ik mogen bijdragen. Het herstelfonds is vooral een geldcarrousel.Dan is er de verdeling van het geld in ons land. Van de 5,9 miljard krijgt de federale overheid 1,25 miljard euro. 2,25 miljard gaat naar Vlaanderen, goed voor bijna 49 procent van de middelen die onder de deelstaten worden verdeeld. Wallonië krijgt 1,48 miljard, de Franse Gemeenschap 495 miljoen, samen is dat bijna 2 miljard, nauwelijks minder dan Vlaanderen. Het Brussels Gewest 395 miljoen en de Duitstalige Gemeenschap 50 miljoen.Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) en zijn minister van Begroting en Financiën Matthias Diependaele (N-VA) reageerden verheugd op het bedrag dat Vlaanderen binnen wist te halen. Ook al had Diependaele aanvankelijk gezegd dat Vlaanderen 3 miljard moest krijgen, of 25 procent meer dan het nu ontvangt. Jambon liet achteraf zelfs op de N-VA-website weten dat 'Vlaanderen zijn plan Vlaamse Veerkracht integraal zal kunnen uitvoeren', ook al is daar 4,3 miljard voor nodig. Met het geld uit het Europees herstelfonds komt men aan iets meer dan de helft. In tegenstelling tot onze Vlaamse regeringsleden had LN24-journalist Martin Buxant meteen door dat Vlaanderen er bekaaid vanaf komt: Wallonië krijgt straks 521 euro per inwoner, Brussel 426 euro per inwoner, Vlaanderen 340 euro per inwoner, zo berekende hij. Ook in dit dossier komt de zwakte van de Vlaamse regering naar voren, terwijl de PS, met staatssecretaris voor Relance Thomas Dermine en Waals minister-president Elio Di Rupo, zoals steeds wél goed voorbereid aan de onderhandelingstafel verscheen. En haar slag thuishaalde.(Tussen haakjes: zoals vorige week al in Knack geschreven: de socialisten zitten in de regering-De Croo aan de knoppen. Frank Vandenbroucke (SP.A) draagt als minister van Volksgezondheid de verantwoordelijkheid voor het bestrijden van het coronavirus, en meer en meer komen Pierre-Yves Dermagne (PS) als minister van Economie en Werk en zijn staatssecretaris Thomas Dermine in beeld voor het relancebeleid. En de PS slaagt er dan ook nog in om heel veel geld uit de Europese herstelpot te slepen. Het is niet erg overdreven om te stellen dat PS-voorzitter 'Paul Magnette de echte baas is van deze regering', zoals Europees Parlementslid en ex-minister van Financiën Johan Van Overtveldt dat deed in Knack van deze week. Dat terwijl de N-VA wegkwijnt.)Tot slot zijn er nog de projecten waaraan dit geld uit de Europese herstelpot besteed zal worden. Dermine heeft daarvoor de lijst met projecten van de deelstaten verzameld, en die moet aan de Europese Commissie ter goedkeuring worden voorgelegd. Centraal daarin zouden vergroening en digitalisering staan, twee zaken waar ook Europa tegenwoordig op hamert.Met het geld dat de federale overheid krijgt, zou geïnvesteerd worden in het spoor, vooral in de modernisering van de as Brussel-Luxemburg. Daarnaast is met het federale geld ook de renovatie van het Brusselse Justitiepaleis in de plannen opgenomen. Dat staat al sinds 1987 letterlijk in de steigers. Er wordt gemikt om de renovatie tegen 2030 af te hebben, volgens sommigen zal het eerder 2040 worden.Vlaanderen wil 820 miljoen besteden aan de digitale transformatie, 1,2 miljard aan klimaat en duurzaamheid en 1,4 miljard aan infrastructuurwerken. Brussel wil onder andere 225 miljoen uittrekken voor het arbeidsmarktbeleid, met onder meer een vlottere activering en herscholing van werklozen. Heel opvallend is dat Brussel 10 miljoen wil geven aan het biermuseum in Brussel. Dat laatste legt meteen de vinger op de wonde: het geld uit de Europese herstelpot dreigt ook naar projecten te gaan die weinig of niets met relance van de economie te maken hebben.Kortom, het Europees herstelfonds, de financiering ervan en de verdeling van de centen, roepen heel wat vragen op. Het hele opzet is bovendien uiterst ingewikkeld, zodat er van transparantie geen sprake kan zijn. Dat is nooit een goed teken.Vorige week eindigden we de Kroniek met een citaat van Steven Van Gucht, viroloog bij Sciensano: 'Ik vrees dat de cijfers in het best mogelijke scenario eerder zullen stabiliseren dan nog zullen dalen.' Toen stond hier al: 'Dat wil dus zeggen dat in elk ander scenario de cijfers eerder opnieuw zullen stijgen. En dat een derde golf om de hoek loert. Ondertussen zijn in de ons omringende landen zwaardere maatregelen van kracht dan bij ons. Onze verantwoordelijken denken dat wij ook zonder strengere maatregelen een derde golf kunnen vermijden. Het is bang afwachten of we voor de zoveelste keer achter de feiten zullen aanlopen.'Het coronavirus grijpt ondertussen meer om zich heen, minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (SP.A) spreekt van een 'nieuw gevaar'. Het lijkt er op dat we ook deze keer achter de feiten aanlopen.