1. Kappers

'Het gevoel leeft dat er een grote nood heerst: mensen durven zich niet meer te tonen.'
...

Een opmerkelijke uitspraak midden deze week van de Frank Vandenbroucke (SP.A): 'Mensen durven zich niet meer te tonen', zie de minister van Volksgezondheid, omdat ze niet meer naar de kapper kunnen. Vandenbroucke sprak in dit verband zelfs over 'een grote nood'. We moeten wel in een erg rijk land leven als een haartooi die een paar centimeter te lang is al omschreven wordt als 'een grote nood'. Zou de minister, bovendien nog van socialistische snit, echt niet op de hoogte zijn van de echte grote, sociale noden in dit land?Wat er gisteren op het Overlegcomité aan versoepeling werd beslist, kan u in detail elders op deze site nalezen.De kappers mogen dus heropenen op 13 februari en de andere niet-medische contactberoepen op maandag 1 maart. Waarom dat verschil wordt gemaakt, is niet meteen duidelijk, maar het moet zijn dat onze haartooi belangrijker is dan gevijlde nagels.Met de beslissing om een aantal coronamaatregelen te versoepelen, gaat het Overlegcomité (waarin alle regering van ons land zijn vertegenwoordigd) in tegen het advies van de experten. De strategie die nu al een paar maanden wordt gevolgd bestaat erin om zoveel mogelijk dichte contacten tussen mensen te vermijden. En door de kapperszaken opnieuw te openen wordt dat doorkruist.Viroloog Steven Van Gucht (Sciensano) had het snel berekend: de 24.000 Belgische kappers hebben rap zo'n miljoen contacten per week. 'Als je de kapperszaken weer opent, kan het niet anders dan een impact hebben', stelde de viroloog nog voor het begin van het Overlegcomité. Bovendien wees professor Herman Goossens (UAntwerpen) nog op een andere ontwikkeling die er aan zit te komen: 'Alle Europese modellen met Britse B.1.1.7 (de zogenaamde Britse coronavariant, red.) komen tot dezelfde conclusie: derde golf tijdens de lente is onvermijdelijk. Veel begrip voor nood aan perspectief, maar onderschat dit virus NOOIT meer, ZEKER niet deze nieuwe variant. Laten we samen zorgen dat dit een golfje wordt.' De kapitalen zijn van de microbioloog zelf, maar zijn oproep werd door het Overlegcomité in de wind geslagen.Er is nog iets méér verontrustend. Het Overlegcomité had eerder een aantal duidelijke doelstellingen vooropgesteld eer er van een versoepeling sprake kon zijn. Het aantal coronabesmetting moest onder de 800 per dag liggen. Er mochten niet meer dan 75 hospitalisaties per dag zijn. De positiviteitsratio (het aandeel van de uitgevoerde coronatests dat een positief resultaat oplevert) mocht niet meer dan 3 procent bedragen. En die doelstellingen moesten dan een tijdje, drie weken zo werd gezegd, worden gehaald.We hebben nog geen enkele van deze doelstellingen bereikt. We zitten er zelfs nog een héél eind van verwijderd. De afgelopen zeven dagen waren er gemiddeld 2349 besmettingen per dag, 121 hospitalisaties per dag en de positiviteitsratio bedroeg 5,5 procent.Het Overlegcomité lapt dus haar eigen regels aan haar laars, maar verwacht wel dat de bevolking zich aan alle voorschriften houdt. Dat wordt zo een steeds moeilijker verhaal. Waarom zou je naar de kapper mogen, ook nog eens onbeperkt in tijd, en niet eens mogen binnenspringen bij de buurvrouw of -man, of bij familie om eens bij te kletsen? Natuurlijk met een mondmasker en voldoende ventilatie enzoverder. Want ach, naar de kapper gaan kan toch ook geen kwaad? De beslissingen van het Overlegcomité ondergraven niet alleen de gevolgde strategie om het coronavirus te bekampen, maar ook de geloofwaardigheid van de betrokken politici. Dat voedt dus niet alleen de derde golf die er volgens experts aankomt, maar ook nog een heel ander virus: dat van de antipolitiek. Er is op deze plek al eerder vastgesteld dat onze vaccinatiestrategie krukkig is en de voorbije week was er opnieuw heel wat te doen over de trage vooruitgang van het vaccineren in ons land. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (SP.A) kreeg daarover vragen in de Kamer. Hij verklaarde er dat maar drie Europese landen het beter deden dan België: Denemarken, Roemenië en Polen. 'Stop dus met het verhaaltje dat wij helemaal vanachter lopen', zei Vandenbroucke. Daarbij verwees hij expliciet naar de cijfers van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). 'Open de officiële vaccintracker van de Europese Unie!' aldus Vandenbroucke.Wie dat doet, komt tot een andere vaststelling dan Vandenbroucke. Zoals collega Tex Van berlaer hier al meldde: 'Er zijn niet drie, maar minstens zeven EU-lidstaten die sneller vaccineren tegen covid-19. Zo doen (naast Denemarken, Roemenië en Polen) Ierland, Finland, Zweden en Malta het beter dan België.' Toen het kabinet-Vandenbroucke geconfronteerd werd met die cijfers, kon het alleen maar toegeven dat de minister zich had vergist.Vergissen is menselijk, ook voor een minister, maar het is niet de eerste keer dat Vandenbroucke zich vergist en het verloop van de vaccinatiecampagne in ons land te rooskleurig voorstelt. Een tiental dagen geleden werd dat al in Knack aangekaart, nadat Vandenbroucke had verklaard dat we 'in het Europese peloton' zaten. Ook toen had hij er zelfverzekerd aan toegevoegd: 'U mag dat nakijken.' Wie dat deed, moest ook toen vaststellen dat liefst 21 landen van de EU het beter deden als je keek naar de vaccinatiegraad. Echt in het peloton zaten we dus niet, het was eerlijker geweest als Vandenbroucke toen had gezegd: 'We zitten achteraan in het Europese peloton.'Dat een minister over de voortgang van de vaccinatiecampagne bij herhaling te rooskleurige en in de Kamer zelfs foute informatie geeft, is niet goed voor zijn geloofwaardigheid. Dat is het minste wat je kunt zeggen.Er is niet alleen onvrede over de Belgische aanpak van de coronacrisis, maar ook over die van de Europese Commissie. 'Zelfs wanneer je teruggaat in de geschiedenis van de Europese Commissie tot aan haar ontstaan, zul je geen enkele belangrijke operatie vinden die op zo'n dwaze manier is aangepakt. Als de Commissie het nut van een Europees optreden op het vlak van gezondheidszorg wil aantonen, is het de hoogste tijd voor een radicaal ander beleid', schreef Franklin Dehousse op de website van ons zusterblad Le Vif.Dehousse is hoogleraar Europees recht aan de Universiteit van Luik. Hij was speciaal vertegenwoordiger van België in de Europese onderhandelingen en rechter bij het Hof van Justitie van de Europese Unie.Zoals we al in Knack schreven: de Europese Unie loopt inzake de vaccinatiegraad achter op het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. In het Verenigd Koninkrijk heeft nu 15,5 procent van de bevolking minstens één dosis gehad, in de VS 10,13 procent, volgens de recentste cijfers van Our World in Data,de internationale referentiesite voor data over de coronavaccinatie. In de EU bedraagt de vaccinatiegraad slechts 3,22 procent. Het Verenigd Koninkrijk doet het dus beter dan de EU, ook al hadden beide partijen vergelijkbare aantallen vaccindosissen besteld. En in de EU loopt het ook trager dan aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, waar Donald Trump, toen hij nog president was, (terecht) zwaar op de korrel werd genomen omdat hij de crisis niet ernstig nam.Luuk van Middelaar, ooit lid van het kabinet van Europees president Herman Van Rompuy (CD&V), stelde de kernvraag: 'Waarom onderhandelde de Europese Commissie zo hard over de prijs in plaats van over de leverbaarheid, de productiesnelheid enzovoort?' Om te besluiten: 'Niet slim, in een oorlogseconomie.' De Europese Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen maakt dus geen goede beurt. In tegenstelling tot het Verenigd Koninkrijk en de VS werden er in Europa geen noodvergunningen ingevoerd om de vaccins goed te keuren, met als gevolg dat de EU achterliep. Bovendien plaatsen het Verenigd Koninkrijk en de VS ook sneller extra bestellingen bij BioNTech/Pfizer, na de eerste goede testresultaten.Daarbij komt, volgens Financial Times, nog dat het Verenigd Koninkrijk en de VS in totaal per hoofd van de bevolking ongeveer zeven keer meer dan de EU hebben uitgegeven aan de ontwikkeling, aanschaf en productie van vaccins. De zakenkrant suggereert dat de EU-lidstaten meer economische vuurkracht hadden moeten gebruiken om upgrades van fabrieken en leveranciers van grondstoffen voor vaccins te financieren.Ondertussen proberen de Europese verantwoordelijken de schuld in andermans schoenen te schuiven. Bij voorkeur in die van de farmaceutische bedrijven, die in recordtempo een werkzaam virus tegen corona wisten te ontwikkelen. Bovendien kwam de EU met een exportverbod voor vaccins, waarmee de geloofwaardigheid van het Europese vaccinbeleid en de Europese reputatie in de wereld aan diggelen werden geslagen.Nog eens Dehousse: 'Om dergelijke ambitieuze programma's (zoals de aanpak van het coronavirus, nvdr) uit te voeren, heeft Europa behoefte aan scherpzinnige leiders die hun instellingen niet in een mentale coma brengen. Die actie verkiezen boven reflectie en communicatie. Die op grote schaal overleg plegen en verantwoording afleggen aan het parlement en het publiek. En die hun verantwoordelijkheid nemen voor goed en kwaad, in plaats van die voortdurend af te wijzen bij het geringste probleem.'Vooral Commissievoorzitster Von der Leyen ligt nu onder vuur. Er wordt aan herinnerd dat zij eigenlijk een 'zwakke minister' was in Duitsland, en ze wordt 'een slechte verliezer' genoemd. Sommigen nemen al het woord 'ontslag' in de mond.De verhoudingen tussen een autonoom overheidsbedrijf en zijn bevoegde minister blijven moeilijk. Dat bleek nog maar eens nadat de NMBS had beslist om de loketten in 44 stations te sluiten. Vorig jaar werd nog maar 20 procent van de treintickets via een loket gekocht, de meesten worden via de app of een automaat aangeschaft.Minister van Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo) reageerde ontstemd en vroeg aan de raad van bestuur om de beslissing te herbekijken. NMBS-topvrouw Sophie Dutordoir reageerde op haar beurt boos en zei dat de beslissing vooraf werd doorgesproken met de minister. Bovendien werd de persmededeling die daarover ging goedgekeurd door zijn kabinet.In een brief aan Gilkinet, waaruit de Franstalige omroep RTBF citeerde, schrijft Dutordoir: 'Sta me toe ten zeerste verwonderd te zijn over zowel de inhoud, de vorm als de timing van uw reactie. U zult zich herinneren dat ik al bij onze eerste ontmoeting op woensdag 7 oktober toelichting gaf aan u en uw kabinetschef.' Dan somt Dutordoir de data op wanneer ze over deze kwestie samen zat met Gilkinet, om te besluiten: 'Noch u, noch de NMBS neemt deze beslissing met plezier. Maar na een moeilijk gesprek waren we samen tot een expliciet akkoord gekomen over de maatregel. Die werd, zoals overeengekomen, uitgestuurd via een perscommuniqué dat wederzijds werd goedgekeurd.' Dutordoir heeft het over een 'een publieke terugfluiting' die 'bij mij een zware vertrouwensbreuk heeft teweeggebracht'. De raad van bestuur van de NMBS buigt zich volgende week over de kwestie. We zullen zien hoe autonoom een 'autonoom overheidsbedrijf' kan zijn en hoelang Dutordoir de NMBS nog blijft leiden.