Vrijdagavond, een scène in een restaurant in Limburg. Een ober spreekt me aan met een duidelijke boodschap: de wolven in Limburg zijn uitgezet door de groenen, want dieren uit Duitsland zouden hier nooit zijn geraakt zonder onderweg te zijn doodgereden. De zender rond Naya's nek was voor hem het ultieme bewijs: de Limburgse wolven zijn dieren van mensen.
...

Vrijdagavond, een scène in een restaurant in Limburg. Een ober spreekt me aan met een duidelijke boodschap: de wolven in Limburg zijn uitgezet door de groenen, want dieren uit Duitsland zouden hier nooit zijn geraakt zonder onderweg te zijn doodgereden. De zender rond Naya's nek was voor hem het ultieme bewijs: de Limburgse wolven zijn dieren van mensen. LimburgersHet is een verhaal dat ik regelmatig hoor, vooral uit de mond van jagers of andere mensen die geen flair voor de echte natuur hebben. Wolvenhaters - het is een hardnekkig ras. Maar de ober was zo vriendelijk dat ik beleefd ben gebleven, wat niet gemakkelijk is met dit soort onzin. Ik kan echt kregelig worden over de hardnekkigheid waarmee sommigen menen te weten hoe de natuur in elkaar zit. Ze pimpen manifeste verzinsels naar hartenlust tot ze ecologische wetmatigheden worden. In feite wil ik over dit aspect van het wolventhema zelfs geen discussie meer voeren, het is te zot voor woorden.Onlangs hoorde ik op de radio een Limburger - dat zal wel toeval zijn - die zich presenteerde als een 'flat earther': een aanhanger van de idee-fixe dat de aarde niet rond is, maar plat. Hij ging zo ver te zeggen dat wij in een grote koepel leven, en dat maanlandingen en andere ruimtereizen nooit hebben plaatsgevonden - ze waren in scène gezet. Hij gaf toe dat hij niet gestudeerd had, maar hij wist zeker dat hij het bij het rechte eind had. Het was zijn 'geloof'.In principe zou je dit soort onzin gemakshalve als kolder kunnen afdoen. Ik las echter ooit een wetenschappelijk artikel waarin beschreven werd hoe Amerikanen kunnen lijden aan een posttraumatisch stresssyndroom, omdat ze zichzelf hadden wijsgemaakt dat ze op het nippertje aan een ontvoering door aliens waren ontsnapt. Onze hersenen zitten blijkbaar zo raar in elkaar dat ze hun dragers met dit soort absurde spinsels kunnen opzadelen. Hersenen zijn niet per definitie rationeel, zoals wij soms geneigd zijn te denken, integendeel zelfs.Het noopt tot prangende vragen. Hoe ga je om met mensen, artsen inbegrepen, die zichzelf en anderen wijsmaken dat vaccinatie tegen bijvoorbeeld mazelen gevaarlijk kan zijn? Die stelling kan mensenlevens kosten en zou dus als 'crimineel' kunnen worden gelabeld. Als er één wetenschappelijke ontwikkeling is geweest die veel mensenlevens gered heeft, zal het wel vaccinatie zijn. Dat de weerstand tegen vaccinatie groeit, ook in 'weldenkende' kringen, illustreert de kwalijke neveneffecten van de afwijkende 'debatcultuur' die de sociale media op ons losgelaten hebben. Sociale media zijn erg instrumenteel in het jezelf ervan overtuigen dat je gelijk hebt, vooral omdat ze je besmetten met het gevoel dat je mening mainstream is. 'Sociale media demoniseren ook de anderen', poneerde VUB-rector Caroline Pauwels in haar afsluitende toespraak naar aanleiding van de publieke debatten rond 'Het Grote Gelijk' - een initiatief rond debatcultuur van Knack en De Standaard, waar meer dan vijfduizend lezers aan deelnamen. 'Sociale media brengen de maatschappelijke samenhang in het gedrang', zei ze nog.LitanieIk ging gisteren (zaterdag) met gemengde gevoelens naar de live debatten rond 'Het Grote Gelijk' in de Brusselse KVS. Samen met collega Stijn Tormans had hoofdredacteur Bert Bultinck me afgevaardigd om als journalist van Knack met een aantal deelnemers in discussie te gaan. Het was een leerzame namiddag. Oudere mannen waren oververtegenwoordigd in het publiek, maar dat was te verwachten. Ik vond dat er toch verrassend veel jongere mensen waren. De diversiteit liet wel zwaar te wensen over - het werd een 'blanke' namiddag. Achteraf bleken relatief weinig deelnemers een mening te hebben bijgesteld, maar dat kwam vooral omdat ze het dikwijls meer met elkaar eens waren dan ze aanvankelijk hadden gedacht. Op de zeven discussiestellingen die het uitgangspunt van de actie vormden, kon je uitsluitend met ja of nee antwoorden, terwijl het in het debat meestal over 'ja maar' of 'nee maar' ging. 'Het vertrouwen in de mensheid is wat hersteld', concludeerde onze hoofdredacteur op het einde van de namiddag.Zoals ik had gevreesd, kreeg ik te maken met een klimaatontkenner. Hij was in debat moeten gaan met een jonge vrouw die hij compleet weggeblazen leek te hebben met zijn kennis. Zij was zichtbaar opgelucht toen ze vaststelde dat hij compleet weggeblazen werd door mijn kennis. Zijn argumenten waren dan ook hoogst voorspelbaar - ze leken rechtstreeks uit de afgezaagde bijbel van politicus Jean-Marie Dedecker te komen. Er is een Nobelprijswinnaar die gezegd heeft dat het om een natuurlijke cyclus gaat, de ijskappen en de gletsjers worden niet kleiner maar groter, het broeikasgas CO2 is een zegen voor de planten... Ik kon de litanie zelf afmaken.Allemaal argumenten die gemakkelijk te weerleggen zijn - daar moet je zelfs geen echte expert voor zijn. Ik denk niet dat ik hem overtuigd heb, in de verste verte niet, maar het debat bleef beleefd en hij leek na te denken over wat ik zei. Voor zover bekend is niemand van de tweehonderd aanwezigen in de KVS met een bloedneus buiten gegaan. Het grappige aan mijn gesprek met de klimaatontkenner was dat we vrij snel evolueerden naar gemeenschappelijke inzichten. Zoals de kwestie dat de kernuitstap misschien toch niet zo'n goed idee is. En vooral de stelling dat we dringend van het plastic af moeten. Een vreemde manier natuurlijk om een discussie over de klimaatproblematiek te beslechten: zoeken naar iets waar je het over eens bent.Knack-collega Simon Demeulemeester, die ook aanwezig was in de KVS om verslag uit te brengen van het evenement, vertelde dat twee deelnemers hem gesproken hadden over hun 'wanhopige zoektocht naar onenigheid'. Zo zie je maar dat rechtstreeks met elkaar in debat gaan kan werken. Het is als verkeersagressie: in je wagen ben je de bullebak, maar wandelend in een winkelstraat die dikwijls veel drukker is dan het verkeer heb je zelden problemen met anderen.Dat is omdat in het laatste geval lichaamstaal meespeelt en in het eerste niet. Het is de ellende van de sociale media: ze stimuleren onze inherente agressie door de afwezigheid van rechtstreeks sociaal contact. Als 'Het Grote Gelijk' iets geleerd heeft is het dat mensen weer de tijd en het geduld moeten hebben om met elkaar in dialoog te gaan, als het enigszins kan rechtstreeks. Maar hoe leg je aan een Limburgse ober uit dat Naya wél op eigen kracht vanuit Duitsland kon komen? Hoe overtuig je een testosteronbom als Jean-Marie Dedecker ervan dat CO2 geen zegen is voor planten als de klimaatopwarming tot lange droogteperiodes leidt, en dat sommige gletsjers en ijskappen wel groter worden, maar veel lichter, omdat ze intern ijs verliezen? Het is soms om zo moe van te worden - die eindeloze keten van ogenschijnlijk overbodige debatten, dat moeizaam aanpakken van de hardleersen onder ons. Maar je gaat iemand als Dedecker of de jagers toch niet zomaar hun gang laten gaan...