Iedereen was gewaarschuwd. De tweede golf van coronabesmettingen, waar we nu volop in zitten, was al maanden aangekondigd. In maart werd uitgelegd dat het virus veel langer bij ons zou kunnen blijven dan we voor mogelijk hielden. Vandaag nemen experts de schrikbarende woorden 'vierde of vijfde golf' in de mond. Het eindpunt wordt zonder veel plichtplegingen ergens midden volgend jaar gelegd. Alle gitzwarte economische voorspellingen moeten opnieuw worden bijgesteld. Er komen nog meer werklozen. Het wordt drukker bij het OCMW. Bij kwetsbare mensen begint het heel erg pijn te doen. En dan gaat het niet alleen over de beslissing om onze bubbels tot vijf vaste contacten te beperken.
...

Iedereen was gewaarschuwd. De tweede golf van coronabesmettingen, waar we nu volop in zitten, was al maanden aangekondigd. In maart werd uitgelegd dat het virus veel langer bij ons zou kunnen blijven dan we voor mogelijk hielden. Vandaag nemen experts de schrikbarende woorden 'vierde of vijfde golf' in de mond. Het eindpunt wordt zonder veel plichtplegingen ergens midden volgend jaar gelegd. Alle gitzwarte economische voorspellingen moeten opnieuw worden bijgesteld. Er komen nog meer werklozen. Het wordt drukker bij het OCMW. Bij kwetsbare mensen begint het heel erg pijn te doen. En dan gaat het niet alleen over de beslissing om onze bubbels tot vijf vaste contacten te beperken. Niets menselijks is ons vreemd en dus beginnen we massaal rekeningen uit te delen. Waar het virus aanvankelijk nog beschouwd werd als een wereldramp, een noodlot dat de hele wereld domweg is overkomen, dreigt de sfeer om te slaan. Overheerste in maart nog het gevoel dat de morele verantwoordelijkheid niet zomaar bij bepaalde groepen kon worden gelegd - zoals dat bijvoorbeeld wel gebeurde met de 'luie' of 'corrupte' Grieken in de eurocrisis - dan is die terughoudendheid vandaag helemaal weg. Hoe zijn we gekanteld van 'tous ensemble' naar 'het is de schuld van de ander'? Het is de schuld van de politiek. Het is de schuld van de jongeren. Het is de schuld van de Antwerpenaren. Het is de schuld van de mensen die op reis wilden. Het is de schuld van de Marokkanen. Het is de schuld van de Chinezen. Het is de schuld van families en hun familiefeesten. Het is de schuld van de mensen die te veel regels willen - gebruik toch uw gezond verstand. Het is de schuld van mensen die niet veel regels willen - 'gezond verstand' is wat cowboys als excuus gebruiken. Het is de schuld van de mensen die zo lang tegen mondmaskers waren. (Ze zijn ondertussen op veel plaatsen verplicht.) Het is de schuld van de mensen die om die mondmaskers zijn blijven roepen. (Daardoor zijn belangrijkere maatregelen op de achtergrond geraakt.) Zelden neemt iemand het eigen falen mee in het zwartepieten, terwijl de gedragsverandering die van ons werd gevraagd ook voor de meest orthodoxen weleens te veel werd. Zondebokken komen vandaag in alle soorten en gewichten, de 'blame game' is de nieuwe nationale sport. Terwijl er maar één heldere oorzaak is: het virus zelf. Omdat we niet weten waar kruipen van frustratie - in ons kot, alweer - zitten we te zeuren alsof iemands fiets is gestolen. Was het slot stevig genoeg? Zo'n dure koersmachine, die neem je toch mee naar binnen? Waarom heeft de gemeente niet meer bewaakte stallingen? De dief lacht in zijn vuistje. De beste remedie tegen zelfgenoegzame colère of postkatholieke zelfkastijding is een blik op het buitenland. Van de karikaturen van 'typisch Vlaamse' of 'typisch Belgische' nonchalance blijft niet zo heel veel meer over als je eens bij de buurlanden, in de rest van Europa of zelfs in Australië gaat kijken. Het Duitse blad Der Spiegel maakte zich maandag boos op 'de egoïsten' die gefantaseerde namen invullen op de horecaformulieren, 'zeer mannelijk' zijn, en een 'vulgair begrip van vrijheid' aanhangen. In Nederland resulteert het debat over de mondmaskers in een babylonische spraakverwarring tussen vertegenwoordigers van maar liefst 25 veiligheidsregio's. De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb pleit voor de 'mondkapjesplicht', maar de burgemeester van Nijmegen noemt een generieke mondmaskermaatregel 'erg bezwaarlijk en vooral niet effectief'. In Catalonië is een ander debat al even herkenbaar: daar zijn veel te weinig contact tracers aangesteld. En de spanning tussen beleidsniveaus - in dit geval de afscheidingsgezinde 'Generalitat' in Catalonië versus de Spaanse regering - maakt de bestrijding van het coronavirus er niet makkelijker. De waarheid is dat grote delen van de wereld - ook de zogenaamde 'gedisciplineerde' naties - al maanden aan het worstelen zijn, met vallen en opstaan. Een premier die vandaag staat te blinken met goeie coronacijfers kan volgende maand met schaamrood op de kaken komen vertellen waar het is misgelopen. Het inzicht schrijdt trager voort dan we allemaal zouden willen. De tweede golf is er. Het is goed dat de Nationale Veiligheidsraad maandagmiddag doortastend ingreep. 'Tous ensemble' zal het moeten zijn. Met verantwoordelijkheidszin en empathie, met het oog op gezondheid en op de economie, en met een verlicht optimisme.