Je ziet het niet elke dag: een extreemrechtse partij die zich ondubbelzinnig verzet tegen discriminatie. Het was Chris Janssens, de fractieleider van Vlaams Belang in het Vlaams Parlement, die helder het mechanisme van uitsluiting analyseerde, al had hij het niet over mensen met een Marokkaanse voornaam. 'Geen verkapte verplichte vaccinatie', donderde hij in Villa Politica, 'door de invoering van een coronapas waarbij je in de samenleving A- en B-burgers creëert en de ene tegen de andere opzet.' Janssens laakte daarmee wat het Vlaams Belang nu al decennia zelf doet. Je zou zweren dat hij het over de eigen partij had. Er is één klein verschil: discriminatie maakt de samenleving ziek, de coronavaccins maken de samenleving gezond.
...

Je ziet het niet elke dag: een extreemrechtse partij die zich ondubbelzinnig verzet tegen discriminatie. Het was Chris Janssens, de fractieleider van Vlaams Belang in het Vlaams Parlement, die helder het mechanisme van uitsluiting analyseerde, al had hij het niet over mensen met een Marokkaanse voornaam. 'Geen verkapte verplichte vaccinatie', donderde hij in Villa Politica, 'door de invoering van een coronapas waarbij je in de samenleving A- en B-burgers creëert en de ene tegen de andere opzet.' Janssens laakte daarmee wat het Vlaams Belang nu al decennia zelf doet. Je zou zweren dat hij het over de eigen partij had. Er is één klein verschil: discriminatie maakt de samenleving ziek, de coronavaccins maken de samenleving gezond. Dat Vlaams Belang een radicale positie in het coronadebat probeert te bezetten, zal niemand verrassen. Toch is er sprake van een koerswijziging in vergelijking met een jaar terug, toen de epidemie veel heviger woedde. Toen presenteerde de partij weliswaar met veel misbaar een blunderboek, maar dat viel netjes binnen de klassieke oppositierol: er was een groot probleem - corona - en de regering had daar niet goed op gereageerd. Op de cover van het boek kreeg Maggie De Block (Open VLD) een mondmasker voor haar ogen. Dat is wat een oppositiepartij, ook een minder radicale, altijd doet. Maar, opvallend: toen werd het gevaar van het coronavirus juist benadrukt. De kritiek luidde dat de regering het virus had onderschat, als was het een griepje. Vandaag doet de partij er alles aan om het gevaar te minimaliseren. Janssens riep de horeca- en fitnessuitbaters zelfs op tot burgerlijke ongehoorzaamheid: ze zouden zich beter niets aantrekken van het Covid Safe Ticket (CST). Hij voegde eraan toe dat hij ook zelf niet meer zijn CST zou laten zien. Tegelijk stond Janssens, anders dan een jaar geleden, niet langer te springen om op de gevaren van het virus in te gaan. Geen woord over de stijging van het aantal ziekenhuisopnames, geen woord over de toenemende drukte op de intensive care. Is het relevant om die position switch van een notoir onbetrouwbare partij als Vlaams Belang aan te duiden? Toch wel. Enerzijds kan het plat populisme van de tweede grootste partij van Vlaanderen niet genoeg worden benadrukt. Nu het virus beter onder controle is, zoekt Vlaams Belang weer de buitenbaan op - gewoon, omdat het kan, ongeacht wat die extreme positie dan ook moge zijn. Het is zelfgenoegzaam om die kuiperijen als ongevaarlijk af te doen, als bijna een op de vijf Vlamingen op die partij heeft gestemd. Anderzijds heeft de houding van Vlaams Belang ook gevolgen voor die andere Vlaams-nationalistische partij. Ze dwong Bart De Wever, die even makkelijk van maatpak wisselt als van mening over Vlaams Belang, tot een wat halfslachtige kritiek op de jongste coronamaatregelen. Net als Janssens is de N-VA-voorzitter tegen een uitbreiding op CST-controles, onder meer omdat zoiets 'een vals gevoel van veiligheid' creëert. Tegelijk wilde hij zich distantiëren van diezelfde Janssens, van wie hij sarcastisch 'een revolutie' en een bestorming van het federale parlement verwachtte. Hij klonk zoals zijn partijgenoot Theo Francken klinkt in een migratiedebat met VB-voorzitter Tom Van Grieken: fundamenteel zijn ze het niet zo heel erg oneens over het doel, alleen over de middelen moeten ze nog tot een akkoord komen. Het gevolg? De vierde golf brengt, heel even, soelaas voor de Vivaldi-regering, in haar strijd om de N-VA en het VB af te houden. Tot nog toe is de opvang van de coronacrisis het enige belangrijke punt waarop de regering- De Croo succes heeft weten te boeken. Maar de wisselende relaties tussen Vlaams Belang en de N-VA - waarbij ze soms in aparte kiesvijvers vissen, en op andere momenten elkaars kiezers trachten te verleiden - zouden de premier moeten verontrusten. Het is een ingewikkelde verhouding, maar het is een verhouding. Van een kordaat antwoord van premier Alexander De Croo (Open VLD) is vooralsnog weinig te merken. Als de coronacijfers weer dalen, laait het Vivaldi-inferno geheid weer op, met de MR en de PS aan de blaasbalg. Voor de Vlaamse Vivaldi-partijen is de vierde golf als het CST voor de rechtse oppositie: een vals gevoel van veiligheid. Als ze in 2024 een kans willen maken tegen de som van centrumrechts en extreemrechts, dan zullen ze met een véél beter verhaal moeten komen.