Uit de onlangs vrijgegeven cijfers van Kind & Gezin blijkt dat de kansarmoede-index bij zeer jonge kinderen in Vlaanderen alweer gestegen is, deze keer tot 14,1 %. Bij kinderen van wie de moeder als niet-Belgische geboren is, ligt die met 33,6 % veel hoger dan de 6 % bij kinderen met een moeder van Belgische origine. Kansarmoede komt meer voor in steden dan in kleinere gemeenten. 29 % van de kinderen geboren in 2018 spreekt geen Nederlands met de moeder. Meer dan 36 % van de minderjarigen heeft nu een niet-Belgische herkomst. Zij hebben meer kans om op te groeien in een gezin waar de ouder(s) niet uit werken gaat/n. Uiteraard zijn werk en een degelijk inkomen voor het gezin essentieel om kinderarmoede een halt toe te roepen. Maar ook meer investeren in de kinderen zelf is absoluut noodzakelijk.

Gratis kwalitatieve kinderopvang kan écht het verschil maken.

Kinderarmoede is een schandvlek die we in onze welvaartmaatschappij niet mogen dulden. Iedereen weet dat de leeftijd tussen 0 en 3 jaar cruciaal is om kinderarmoede een halt toe te roepen. Al in 1910 pleitte de toenmalige eerste vrouwelijke arbeidsinspecteur Eline Plasky voor gratis kinderopvang als burgerrecht voor elk arbeidersgezin. Meer dan honderd jaar later is de vraag naar betaalbare en toegankelijke kinderopvang nog altijd brandend actueel. De voornaamste ontwikkelingen van het kind, zowel motorisch, verstandelijk als taalkundig gebeuren in die levensfase. Een kindje van 4 jaar uit een bijstandsgezin heeft dan 600 verschillende woordjes gehoord, een kindje uit de hogere klasse al 2200. Goede kwalitatieve kinderopvang met een grote ouderbetrokkenheid kan hier een fundamenteel verschil maken.

In Vlaanderen staan we echter ver af van kinderopvang als basisrecht. Er speelt een enorm mattheuseffect. Kinderopvang wordt vandaag veel meer gebruikt door gezinnen met een hoog inkomen. Bovendien heeft de Vlaamse regering de toegang nog verder bemoeilijkt door het tarief voor de laagste inkomens zo maar eventjes te verdriedubbelen. De sociale functie van kinderopvang is in Vlaanderen duidelijk geen beleidsprioriteit. De ratio van 1 verzorger voor 8 kinderen ligt ver boven de gemiddelde internationale norm van 1 op 5. Om de kwaliteit te verhogen, moet die norm dus naar beneden. Het aanbod is nog steeds ontoereikend en zeker niet flexibel genoeg voor ouders die op onregelmatige dagen en uren (dringend) kinderopvang nodig hebben. De administratie en de financiering zijn een onontwarbaar kluwen voor kwetsbare personen. De verloning van de kinderverzorgers is ondermaats, zeker wanneer je de bedenking maakt dat zij zorgen voor de volwassenen van morgen.

Nationaal ACV-secretaris Ann Vermorgen pleitte een tijdje geleden al voor gratis kinderopvang als basisrecht. Drie dagen gratis kinderopvang voor 2/3 van de kinderen zou een kostprijs hebben van 926 miljoen euro volgens het ACV. Een politieke keuze die perfect kan gemaakt worden, dat bewijzen Malta en de Duitse deelstaat Berlijn die gratis kinderopvang op hun grondgebied doorvoerden. Zij toonden tijdens een recente studiedag van de Vrouwenraad in het Vlaams Parlement met statistieken en grafieken overtuigend aan dat het hier niet gaat om een uitgave maar om een investering die zichzelf dubbel en dik terugverdient.

De sociale functie van kinderopvang is in Vlaanderen duidelijk geen beleidsprioriteit.

Gratis kwalitatieve kinderopvang kan écht het verschil maken, zowel voor de kinderen als voor de ouders op voorwaarde dat ook van maximale ouderbetrokkenheid een punt wordt gemaakt. De mama's en papa's komen er met elkaar in contact en worden zo betrokken bij het hele gebeuren, wat zeker belangrijk is voor de meest kwetsbare gezinnen (kansarme mensen, alleenstaande arme ouders en ouders met een migratieachtergrond) die met veel vragen zitten en dikwijls angstig en bezorgd zijn. Jonge kinderen zullen aanzienlijk minder kans lopen om met een achterstand aan de kleuterschool te beginnen en zo hun toekomst te hypothekeren.

Eind mei keurde Europa nog een aanbeveling goed over High Quality Early Childhood Education and Care. Men had het over een enorme return on investment, preventie van latere schooluitval, extra tewerkstellingskansen, betere taakverdeling in het gezin, bevordering van sociale cohesie en inclusie met de kinderopvang als ontmoetingsplaats voor ouders en gezinnen met de meest uiteenlopende achtergrond. Waarop wacht Vlaanderen om dit verhaal mee te schrijven?