Het blijft bij de reeds genomen maatregelen en wetswijzigingen die de gevolgen van de brexit moeten verzachten. Die zijn genoeg om 'de ernstigste gevolgen van een brexit zonder akkoord op te vangen'. Bedrijven moeten zelf aanvullende maatregelen nemen.

De Britse premier Theresa May slaagde er niet in een akkoord te sluiten met de Europese Unie dat in eigen land op steun kon rekenen, en trok daarop haar conclusies. Wie haar opvolgt als partijleider en premier is nog niet bekend. Uitlatingen van premierskandidaat Boris Johnson en andere partijgenoten zouden de hoop op een brexitakkoord in Brussel niet bepaald hebben vergroot.

Bourgeois ontstemd over houding Europese Commissie

Vlaams minister-president Geert Bourgeois noemt het 'onaanvaardbaar' dat de Europese Commissie geen extra maatregelen zou nemen voor de bedrijven in het geval van een harde brexit. Dat laat hij maandag weten in een persbericht.

Vanaf de eerste dag werd meteen duidelijk dat de brexit in elke vorm rampzalig is voor onze Vlaamse economie, zegt Bourgeois. Uit een impactstudie die de minister-president bestelde en uit een studie van de KU Leuven blijkt dat een harde Brexit 28.000 banen zou kosten en het Vlaams bruto binnenlands product met 2,6 procent zou dalen. 'Dat kan Vlaanderen niet alleen absorberen.'

Bourgeois vindt het de taak van de EU om haar bedrijven te beschermen tegen de zware gevolgen van externe oorzaken zoals een no-deal brexit en herhaalt zijn pleidooi voor gepaste maatregelen vanuit de EU zoals een 'brexit-aanpassingsfonds' om de meest getroffen economieën te ondersteunen. Daarnaast pleit hij voor een uitbreiding van het toepassingsbereik van het Europees globalisatiefonds. Momenteel kunnen enkel grote bedrijven met meer dan 500 werknemers daar een beroep op doen, wanneer ze grote verliezen lijden door externe factoren, maar ook kleinere ondernemingen moeten daar van kunnen genieten, zegt de minister-president.

Voorts wil Bourgeois een versterking van het Europees programma voor kmo's (COSME) en een gerichte versoepeling van de Europese staatsteunregels indien nodig. 'Het is de plicht van de EU om de jobs en de welvaart van haar burgers te beschermen. Extra tijd zal geen soelaas brengen voor de Vlaamse kmo's die getroffen worden door hoge invoerrechten en zware administratieve lasten, douane en fytosanitaire controles en wellicht ook andere productnormen. Je vierde grootste exportmarkt, goed voor bijna 28 miljard euro kun je niet zomaar vervangen, ook al is er wat extra tijd', zegt Bourgeois.

Ook Unizo aanvaardt niet dat de Europese Commissie geen extra hulp zal voorzien voor bedrijven bij een no-dealbrexit. Dat stelt de ondernemersorganisatie maandag in een persmededeling. Eerder bepleitte onder meer Unizo dat Europa financiële middelen zou vrijmaken voor bedrijven die op zoek moeten naar alternatieve exportmarkten en daarbij heel wat hulp en expertise kunnen gebruiken.

'Gelukkig heeft Vlaanderen wel subsidies voorzien, onder meer om met de steun van Flanders Investment & Trade (FIT) andere afzetmogelijkheden te onderzoeken', zegt Danny Van Assche, gedelegeerd bestuurder van Unizo. 'Maar we hadden hier toch ook op meer Europese solidariteit gerekend van die lidstaten voor wie de impact van de brexit minder groot is.'

Unizo herhaalt ook haar eis om bij een effectieve brexit (met of zonder deal) een voldoende ruime overgangsperiode te voorzien voor de nieuwe douaneformaliteiten. 'Nu geldt 31 oktober als nieuwe einddatum. Maar net als de afgelopen jaren weten onze bedrijven nog altijd niet wáár ze zich precies moeten op voorbereiden. De uitkomst is nog altijd onduidelijk', vindt Danny Van Assche. 'Net daarom verwachten we dat de douanediensten zich soepel opstellen in de periode meteen na de effectieve brexit.'