Een column begin je niet met de pointe. Nu doe ik dat voor één keertje toch. Voor de zekerheid.

Van mij mag iedereen alles zeggen, alles wat hij maar wil. De meest idiote stelling, de meest negationistische oprisping, de meest ranzige opmerking, de verheerlijking van Noord-Korea, de meest racistische dingen moeten gezegd kunnen worden... vanop een zeepkist. En sta het mij dan toe dat ik die zeepkist van Speakers' Corner de rug toe keer.

De zeepkist van de Speakers' Corner heeft geen extra versterker nodig

Voor alle duidelijkheid: ik stel de wet op het negationisme niet in vraag. Ik wil ook geen polemiek starten over de grenzen van de vrije meningsuiting. Daarover gaat dit stuk niet.

Het gaat over iets anders, het gaat over de zeepkist van de Speakers' Corner in Hyde Park in Londen. Een plek waar iedereen het woord kan nemen om zijn mening te verkondigen. Een plek waar het vrije woord het vrije woord kan en mag zijn. Het gaat om een jarenlange traditie, en wie het spreekgestoelte bestijgt, heeft ook de kans om tegengesproken te worden, of applaus te krijgen.

Dat Damso liedjes schrijft die denigrerend zijn voor vrouwen? Eerlijk? Ik had van die man nog nooit gehoord. Blijkbaar gold dat tot voor kort voor heel weinig mensen in Vlaanderen. Het zou dus nooit een issue zijn geweest, had een 'instituut' als de Voetbalbond de rapper niet gekozen als vertolker van het WK-lied. Dat was dus al de eerste uitschuiver van de Voetbalbond : de keuze voor een 'artiest' die geen draagvlak heeft in Vlaanderen. Mocht de Voetbalbond deze man dan niet kiezen? Uiteraard wel, maar aangezien meer dan de helft van de populatie 's mans vunzige liedjes niet kent of zelfs verfoeit, is dit tegen hun eigen principe van #tousensemble.

Joseph Allijns, de voorzitter van KV Kortrijk, had dit als eerste goed opgemerkt. Was hij operationeel verantwoordelijke geweest, dan had hij niet voor Damso gekozen om het WK-lied te vertolken, beseffende dat 'Belgen' nooit meebrullen zoals de Nederlanders dat doen, omdat Frans en Nederlands "tesamen zingen" nu eenmaal nogal moeilijk is, zoals hij het fijntjes in De Zevende Dag aanstipte.

De Voetbalbond is natuurlijk niet zomaar een zeepkist.

Nog enkele andere recente voorbeelden.

Onlangs vergeleek viroloog Marc Van Ranst het beleid van staatssecretaris Theo Francken met "konzentrationslager", wat me even deed slikken, wegens volgens mij totaal ongepast en beneden de waardigheid van een professor. Ik liet hem dit ook weten via Twitter. Hij wrong zich vervolgens in allerlei bochten -zoals gewoonlijk- om toch zijn gelijk te bewijzen. Dat Marc zo'n dingen zegt, kan mij niets schelen. Zelfs als hij me met Josef Mengele zou vergelijken, wat ik vroeg of laat van hem verwacht, ik zou enkel betreuren dat een eminent viroloog zich verlaagt tot dergelijke prietpraat. En dat de KULeuven dit als instituut toestaat.

Rector Luc Sels reageerde op de volgende tweet van Van Ranst met een 'like' : 'Ik denk dat ik viroloog aan de KU Leuven ga blijven, niet in de politiek ga gaan, en toch vrij en vrank mijn mening ga blijven verkondigen, ook al schiet die mening blijkbaar regelmatig bij een paar VB/N-VA-politici in het verkeerde (en flinterdunne) keelgat.' De tweet zelf lijkt onschuldig maar ze ging vooraf aan deze tweet: 'Voor onze landgenoten in de Oostkantons vertaal ik even wat Theo Francken vandaag vertelde op VTM: "Nicht pamperen mit individuellen Unterkunften! Zum Konzentrationslager! Das ist die Norm!'. En daar reageerde de KULeuven niét op.

De KULeuven is nochtans geen zeepkist.

Eerlijkheidshalve moet ik toegeven dat ik een slag om de arm houd. Een like kan ook een manier zijn om op de wijze van journalist Joël De Ceulaer de tweet van Van Ranst 'bij te houden' en deze later te gebruiken of misbruiken. Ik hoop dat dit niet zo is. Het kan niet de bedoeling zijn dat degene die op de zeepkist staat te razen daarvoor achteraf de rekening gepresenteerd krijgt. Neen, dan zou de KULeuven een goed viroloog verliezen.

Maar het is in se wel goed dat een rector ervan op de hoogte is dat één van zijn sleutelspelers, de laboratoriumdirecteur van het UZ Gasthuisberg, wel erg veel zeepkist-praat verkoopt... Dit straalt namelijk af op de instelling en dan is de vraag of de KUL zich vereenzelvigt met de uitspraken van Van Ranst. De rector kon even goed - in plaats van te liken - antwoorden: 'Marc, uw tweet is misplaatst, maar de KUL zal u nooit uw zeepkist ontnemen'.

Een ander voorbeeld: het NTGent. Plaats een choquerende advertentie en je hebt alle aandacht. Misschien onverwacht maar helemaal to the point was de kritische reactie van acteur Dimitri Leue. Hij stelde op Twitter dat provocatieve choquerende uitingen geen blijk geven van creativiteit : 'Choqueren is geen kunstvorm. Iedere vorm van verbeelding ontbreekt bij choqueren. Kijk wat ik durf op toneel: masturberen, een kip wurgen, levende vissen laten vallen uit de lucht, een dakloze geld geven om zich te laten slaan, een Ferrari molesteren, een piano in brand steken...'.

Leue heeft nooit beweerd dat het NTG niet mocht doen wat ze wilden. Hij wou hun vrijheid niet beperken, laat staan hun artistieke vrijheid. Wel vormde hij een waardeoordeel en dat goed recht heeft hij. Leue reageerde dus als de verstandigste van de klas.

Hij vormde een waardeoordeel zonder de zeepkist weg te nemen. Dat is de essentie.

Mijn punt is dat we bijzonder verdraagzaam moeten zijn als meningen worden geventileerd. Alleen zijn er instellingen, mensen, instituten ... die meningen kunnen amplificeren. De zeepkist van Speakers' Corner is een attractie, waarmee je kan en zelfs moet lachen. Maar als de zeepkist wordt ingeruild voor een toeter, een kansel, een spreekgestoelte, een opiniepagina, etc. dan kan het problematisch worden.

Er ligt volgens mij dus een bijzonder grote verantwoordelijkheid bij elke amplificator, misschien zelfs nog meer dan bij degene die op de zeepkist staat.

Een column begin je niet met de pointe. Nu doe ik dat voor één keertje toch. Voor de zekerheid. Van mij mag iedereen alles zeggen, alles wat hij maar wil. De meest idiote stelling, de meest negationistische oprisping, de meest ranzige opmerking, de verheerlijking van Noord-Korea, de meest racistische dingen moeten gezegd kunnen worden... vanop een zeepkist. En sta het mij dan toe dat ik die zeepkist van Speakers' Corner de rug toe keer. Voor alle duidelijkheid: ik stel de wet op het negationisme niet in vraag. Ik wil ook geen polemiek starten over de grenzen van de vrije meningsuiting. Daarover gaat dit stuk niet.Het gaat over iets anders, het gaat over de zeepkist van de Speakers' Corner in Hyde Park in Londen. Een plek waar iedereen het woord kan nemen om zijn mening te verkondigen. Een plek waar het vrije woord het vrije woord kan en mag zijn. Het gaat om een jarenlange traditie, en wie het spreekgestoelte bestijgt, heeft ook de kans om tegengesproken te worden, of applaus te krijgen. Dat Damso liedjes schrijft die denigrerend zijn voor vrouwen? Eerlijk? Ik had van die man nog nooit gehoord. Blijkbaar gold dat tot voor kort voor heel weinig mensen in Vlaanderen. Het zou dus nooit een issue zijn geweest, had een 'instituut' als de Voetbalbond de rapper niet gekozen als vertolker van het WK-lied. Dat was dus al de eerste uitschuiver van de Voetbalbond : de keuze voor een 'artiest' die geen draagvlak heeft in Vlaanderen. Mocht de Voetbalbond deze man dan niet kiezen? Uiteraard wel, maar aangezien meer dan de helft van de populatie 's mans vunzige liedjes niet kent of zelfs verfoeit, is dit tegen hun eigen principe van #tousensemble.Joseph Allijns, de voorzitter van KV Kortrijk, had dit als eerste goed opgemerkt. Was hij operationeel verantwoordelijke geweest, dan had hij niet voor Damso gekozen om het WK-lied te vertolken, beseffende dat 'Belgen' nooit meebrullen zoals de Nederlanders dat doen, omdat Frans en Nederlands "tesamen zingen" nu eenmaal nogal moeilijk is, zoals hij het fijntjes in De Zevende Dag aanstipte.De Voetbalbond is natuurlijk niet zomaar een zeepkist. Nog enkele andere recente voorbeelden.Onlangs vergeleek viroloog Marc Van Ranst het beleid van staatssecretaris Theo Francken met "konzentrationslager", wat me even deed slikken, wegens volgens mij totaal ongepast en beneden de waardigheid van een professor. Ik liet hem dit ook weten via Twitter. Hij wrong zich vervolgens in allerlei bochten -zoals gewoonlijk- om toch zijn gelijk te bewijzen. Dat Marc zo'n dingen zegt, kan mij niets schelen. Zelfs als hij me met Josef Mengele zou vergelijken, wat ik vroeg of laat van hem verwacht, ik zou enkel betreuren dat een eminent viroloog zich verlaagt tot dergelijke prietpraat. En dat de KULeuven dit als instituut toestaat. Rector Luc Sels reageerde op de volgende tweet van Van Ranst met een 'like' : 'Ik denk dat ik viroloog aan de KU Leuven ga blijven, niet in de politiek ga gaan, en toch vrij en vrank mijn mening ga blijven verkondigen, ook al schiet die mening blijkbaar regelmatig bij een paar VB/N-VA-politici in het verkeerde (en flinterdunne) keelgat.' De tweet zelf lijkt onschuldig maar ze ging vooraf aan deze tweet: 'Voor onze landgenoten in de Oostkantons vertaal ik even wat Theo Francken vandaag vertelde op VTM: "Nicht pamperen mit individuellen Unterkunften! Zum Konzentrationslager! Das ist die Norm!'. En daar reageerde de KULeuven niét op. De KULeuven is nochtans geen zeepkist.Eerlijkheidshalve moet ik toegeven dat ik een slag om de arm houd. Een like kan ook een manier zijn om op de wijze van journalist Joël De Ceulaer de tweet van Van Ranst 'bij te houden' en deze later te gebruiken of misbruiken. Ik hoop dat dit niet zo is. Het kan niet de bedoeling zijn dat degene die op de zeepkist staat te razen daarvoor achteraf de rekening gepresenteerd krijgt. Neen, dan zou de KULeuven een goed viroloog verliezen. Maar het is in se wel goed dat een rector ervan op de hoogte is dat één van zijn sleutelspelers, de laboratoriumdirecteur van het UZ Gasthuisberg, wel erg veel zeepkist-praat verkoopt... Dit straalt namelijk af op de instelling en dan is de vraag of de KUL zich vereenzelvigt met de uitspraken van Van Ranst. De rector kon even goed - in plaats van te liken - antwoorden: 'Marc, uw tweet is misplaatst, maar de KUL zal u nooit uw zeepkist ontnemen'.Een ander voorbeeld: het NTGent. Plaats een choquerende advertentie en je hebt alle aandacht. Misschien onverwacht maar helemaal to the point was de kritische reactie van acteur Dimitri Leue. Hij stelde op Twitter dat provocatieve choquerende uitingen geen blijk geven van creativiteit : 'Choqueren is geen kunstvorm. Iedere vorm van verbeelding ontbreekt bij choqueren. Kijk wat ik durf op toneel: masturberen, een kip wurgen, levende vissen laten vallen uit de lucht, een dakloze geld geven om zich te laten slaan, een Ferrari molesteren, een piano in brand steken...'.Leue heeft nooit beweerd dat het NTG niet mocht doen wat ze wilden. Hij wou hun vrijheid niet beperken, laat staan hun artistieke vrijheid. Wel vormde hij een waardeoordeel en dat goed recht heeft hij. Leue reageerde dus als de verstandigste van de klas. Hij vormde een waardeoordeel zonder de zeepkist weg te nemen. Dat is de essentie.Mijn punt is dat we bijzonder verdraagzaam moeten zijn als meningen worden geventileerd. Alleen zijn er instellingen, mensen, instituten ... die meningen kunnen amplificeren. De zeepkist van Speakers' Corner is een attractie, waarmee je kan en zelfs moet lachen. Maar als de zeepkist wordt ingeruild voor een toeter, een kansel, een spreekgestoelte, een opiniepagina, etc. dan kan het problematisch worden. Er ligt volgens mij dus een bijzonder grote verantwoordelijkheid bij elke amplificator, misschien zelfs nog meer dan bij degene die op de zeepkist staat.