Wereldvreemd

Kan een rechter een held worden? Een HBO-serie stelt pertinente vragen.

Onder de kerstboom lag vorig jaar Show me a hero, een minireeks van HBO uit 2015. Het scenario is van David Simon, die ook al het briljante The Wire en Treme maakte, dus het pleit niet echt voor mij dat het zolang heeft geduurd voor ik ernaar keek. Simon vertelt het waargebeurde verhaal van Yonkers. In de jaren tachtig besloot een rechter, Leonard Sand, dat het stadje in de buurt van New York tweehonderd sociale woningen moest bouwen in blanke middenklassewijken. Sand vond het nodig om de segregatie in de stad zo tegen te gaan, en noemde de bouw van sociale woningen in steeds weer dezelfde wijken discriminerend.

De rechter wordt in de reeks door niemand wereldvreemd genoemd, maar zijn beslissing stuit evengoed op ontzettend veel weerstand. De blanken die vrezen dat hun buurten gaan verloederen, bestormen maandenlang de gemeenteraadszittingen. Show me a hero volgt de politicus Nicholas Wasicsko. Hij werd de jongste burgemeester van de VS door het protest tegen de beslissing van Sand aan te vuren, maar eenmaal in zijn ambt ziet hij geen andere keuze dan toe te geven. Bij de volgende verkiezingen gaat Wasicsko roemloos ten onder. Na enkele mislukte pogingen om terug te keren, pleegt hij in 1993 zelfmoord.

De vergelijkingen met het robbertje dat N-VA’ers Theo Francken en Bart De Wever met rechters uitvochten over het visum voor een Syrische familie, ligt voor de hand. Sand legt Yonkers niet enkel een dwangsom op die de stad failliet kan doen gaan, uiteindelijk zijn het zelfs de dwarsliggende gemeenteraadsleden die worden bedreigd met een geldboete en een gevangenisstraf. De Europese aanpak van de vluchtelingencrisis werd evengoed grotendeels door juristen bepaald. De Conventie van Genève dwingt politici in een juridisch keurslijf dat hen al lang niet meer lekker zit, en Francken vocht ook al de rechterlijke uitspraak aan dat België geen vluchtelingen meer mag terugsturen naar Griekenland. Politici die zulke uitspraken wel verdedigen, krijgen in heel Europa de rekening door hun kiezers gepresenteerd.

Valt er uit Show me a hero iets te leren? Niets wat vrolijk stemt aan het begin van een nieuw jaar. Als de eerste woningen uiteindelijk zijn opgeleverd, worden ze beklad en bestookt. De zwarten die erin trekken, zijn nog lange tijd bang voor represailles van de buurtbewoners. Is het wel zo’n goed idee om rechters vanuit fundamentele principes aan politiek te laten doen? Het enige wat overblijft, is een wel heel ongemakkelijk gevoel daarover. Maar uiteindelijk komt alles wel goed. Uiteindelijk.

Door PETER CASTEELS

Is het wel zo’n goed idee om rechters vanuit fundamentele principes aan politiek te laten doen?

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content