Mijn favoriete boek

Laïla Koubaa
Hier staat ingevoegde content die informatie op uw apparaat wil opslaan en/of openen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten

1. Laïla Koubaa: Is dit een mens, Primo Levi

Laïla Koubaa is Ondersteuner bij het ministerie van Onderwijs en auteur van Onder tussen in (Vrijdag, 2021)

‘Geen enkel boek heeft me ooit meer geraakt dan Primo Levi’s Is dit een mens. Hij beschrijft daarin hoe hij tijdens de Tweede Wereldoorlog in Auschwitz belandde en geeft een pakkend beeld van de verschrikkingen van het kamp. Ik las het als student Arabisch en Hebreeuws en werd er compleet door omvergeblazen. Het toonde me, net zoals de autoriteitsexperimenten van Stanley Milgram trouwens, waartoe een mens in staat is.

Levi overleefde het kamp doordat hij chemicus was en tewerkgesteld werd bij IG Farben, waardoor hij aan de ergste ontberingen kon ontsnappen. Ik begeleid jongeren met speciale noden in het onderwijs en ga daarbij altijd op zoek naar hun talenten, naar de chemicus in hen dus.

In het boek vertelt Levi over een kind dat hem vroeg waarom hij niet ontsnapt was uit Auschwitz. Hij tekende daarop een plattegrond van het kamp, met de wachttorens, de poorten en de elektriciteitscentrale. De jongen bedacht daarop meteen een plan. “Als het je nog eens overkomt,” zei hij, “dan vermoord je de wachter, trek je zijn uniform aan, ga je naar de centrale, schakel je de elektriciteit uit en neem je de benen.” Ik vind dat een mooi voorbeeld van de niet te stillen menselijke overlevingsdrang.’

FAAR: Laïla Koubaa treedt op als boekendokter voor kinderen (19/03 om 13 uur)

2. Wim Lybaert: Het ontstaan van soorten, Charles Darwin

Wim Lybaert is tv-programmamaker en auteur van In de moestuin (Manteau, 2022)

‘Toen ik een jaar of twaalf was, moesten we op school een spreekbeurt geven. De een koos Club Brugge als onderwerp, de ander zijn hond, en ik Charles Darwin, omdat er op dat moment een tv-reeks liep waarin het belang van zijn werk verduidelijkt werd. Je kreeg Galapagos-schildpadden te zien en vinken die naargelang van hun voedsel een andere bek hadden. Er ging een heel nieuwe wereld voor me open.

Sinds die tijd lees ik geregeld in Het ontstaan van soorten (1859), omdat het boek tot op de dag van vandaag belangrijk blijft, maar ook omdat ik het zo mooi vind. “Waarom laten we Darwin zijn werk niet doen en volgen we de wet van de sterkste niet?” hoor je weleens in deze coronatijden. Wat die mensen dan niet weten, is dat Darwin het niet over de sterkste had maar over de best aangepaste aan zijn omgeving. Wie zich het best aan de veranderende omstandigheden kon aanpassen had de meeste kans om te overleven. Het ontstaan van soorten is gebaseerd op de waarnemingen van Darwin tijdens zijn wereldreis aan boord van de HMS Beagle. Het boek blijft actueel en nodig, ook om het creationisme te weerleggen. En o ja, die spreekbeurt, die was goed, maar ik ontdekte wel dat je op je twaalfde met Darwin niet veel vriendjes maakt.’

Primo Levi, Is dit een mens, Meulenhoff, 212 blz., 20,00 euro.
Primo Levi, Is dit een mens, Meulenhoff, 212 blz., 20,00 euro.

FAAR: Wim Lybaert praat met Sandra Bekkari over eten (19/03 om 14 uur)

3. Heleen Debruyne: Pleidooi voor de rechten van de vrouw, Mary Wollstonecraft

Heleen Debruyne is Klara-presentatrice en auteur van De huisvriend (2021)

‘Ik was al afgestudeerd toen ik Pleidooi voor de rechten van de vrouw las en kende de droevige geschiedenis van de vrouwenrechten. Maar Mary Wollstonecraft maakte me voor het eerst echt duidelijk hoe erg het voor een vrouw als zij geweest moet zijn om te leven in een wereld die je niet serieus neemt.

Wollstonecraft schreef haar boek net na de Franse Revolutie, in volle euforie over de idealen ervan. Misschien komt er nu ook iets voor vrouwen uit de bus, dacht ze, maar dat gebeurde niet. Ze legt haarfijn uit hoe vrouwen economisch onder de knoet werden gehouden en in het huwelijk geen eigendomsrechten hadden. Natuurlijk zijn vrouwen dommer dan mannen, schrijft ze, want ze blijven verstoken van onderwijs en mogen alleen het huishouden doen.

Ik ben een liefhebster van de negentiende-eeuwse kunst. Wat ik door Wollstonecraft ging inzien, was dat de makers van die kunst vrouwen niet serieus namen. De fundamenten van onze westerse wereld zijn vrouwonvriendelijk, besefte ik. Vrouwen mochten meespelen, een mooi decor vormen, of het liefdesobject zijn in een opera, meer niet. Je zou dus kunnen zeggen dat Wollstonecraft mijn beleving van de westerse cultuur grondig heeft verpest, en dat ik haar daar nog steeds dankbaar voor ben.’

FAAR: Heleen Debruyne houdt met Sofie Vandamme de duolezing ‘Is er een dokter in de zaal?’ (18/03 om 13 uur)

4. Fikry El Azzouzi: Hongerjaren, Mohamed Choukri

Fikry El Azzouzi is columnist, romancier en theaterauteur van Malcolm X en Dear Winnie

‘Boeken die mensen veranderen? Ik weet het zo nog niet. Je gaat toch niet scheiden van je vrouw omdat je een boek gelezen hebt? Dan ging het voordien toch ook al niet goed? Maar boeken kunnen je wel iets bijbrengen, zoals Mohamed Choukri’s Hongerjaren dat bij mij deed. Hij beschrijft erin hoe hij opgroeide in het Marokkaanse Rif-gebergte, bar en armoedig. Het boek begint heel hard, met de kleine Choukri die ziet hoe zijn vader zijn broertje bijna doodslaat. Omdat mijn ouders ook uit de Rif komen, herkende ik hen in het boek. Ze zijn met een zware rugzak naar België gekomen, en die werd hier almaar zwaarder. Doordat ze de taal niet kenden en niet konden lezen of schrijven werden ze voor dom versleten, en dat voelden ze. Maar ik heb met hen nooit over Hongerjaren gesproken, literatuur komt in hun wereld niet voor, ook al kunnen ze intussen wel een beetje lezen en schrijven.

Wim Lybaert
Wim Lybaert© BELGA

Choukri was zelf ook tot zijn achttiende analfabeet.Toen ik Hongerjaren op dezelfde leeftijd las, besefte ik dat ik ook schrijver kon worden. Het was nog niet te laat. In die zin heeft Hongerjaren mijn leven dus misschien wel degelijk veranderd en zit ik mezelf hier tegen te spreken.’

FAAR: Fikry El Azzouzi stelt zijn verhaal Aicha en de verloren taal voor (20/03 om 14 uur)

5. Angelique van Ombergen: Neurocomic, Hana Ros & Matteo Farinella

Angelique Van Ombergen werkt bij de ESA en is auteur van 321 superslimme dingen die je moet weten over wetenschap (samen met Mathilda Masters en Louize Perdieus, Lannoo, 2022)

‘Toen ik aan mijn doctoraat begon, kreeg ik van een collega-student een mooie graphic novel cadeau over de bouwstenen en de werking van ons brein, Neurocomic. Het boek is geschreven en geïllustreerd door twee academici – van wie één neurowetenschapper – die met hun kennis de stap naar het grote publiek wilden zetten. Ik was er meteen weg van omdat het een leuke, originele en coole manier is om aan wetenschapspopularisatie te doen. Niet alleen komen alle grote namen uit de hersenwetenschap aan bod, maar ook neuronenwouden, geheugengrotten, gitaar spelende zeeslakken en een gigantische octopus. De auteurs gaan dieper in op een heel aantal vragen. Hoe communiceren neuronen? Wat gebeurt er wanneer we iets onthouden? En wat doen drugs met ons brein? Ik kreeg het boek precies op het goede moment. Ik was toen net van plan om meer op wetenschapscommunicatie in te zetten. Of het me uiteindelijk echt die kant heeft opgestuurd weet ik niet, maar het heeft me zeker geïnspireerd.

Charles Darwin, Het ontstaan van soorten, Olympus, 544 blz., 20,00 euro.
Charles Darwin, Het ontstaan van soorten, Olympus, 544 blz., 20,00 euro.

Angelique Van Ombergen is op 19/03 te gast op het nieuwe non-fictieboekenfestival FAAR in Oostende. Ze houdt een workshop (13 uur) en neemt deel aan de ‘Nacht van de slapelozen’ (22 uur). Info: www.faar-oostende.be

Heleen Debruyne
Heleen Debruyne
Mary Wollstonecraft, Pleidooi voor de rechten van de vrouw, Wereldbibliotheek, 400 blz., 37,50 euro.
Mary Wollstonecraft, Pleidooi voor de rechten van de vrouw, Wereldbibliotheek, 400 blz., 37,50 euro.
Fikry El Azzouzi
Fikry El Azzouzi© BELGA
Mohamed Choukri, Hongerjaren, Jurgen Maas, 223 blz., 17,45 euro.
Mohamed Choukri, Hongerjaren, Jurgen Maas, 223 blz., 17,45 euro.
Angelique van Ombergen
Angelique van Ombergen
Hana Ros & Matteo Farinella, Neurocomic, Nobrow Press, 144 blz., 19,00 euro.
Hana Ros & Matteo Farinella, Neurocomic, Nobrow Press, 144 blz., 19,00 euro.
Mijn favoriete boek
Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content