De problemen in de streek van Masisi zijn gegroeid in een historische en politieke context. Wie is wie in Kivu ?

De situatie ten noorden van Kivu is zeer complex. Niet alle leden van de munyarwanda-groep zijn vreemdelingen. De bewoners van Rutshuru, vlak bij Masisi, leven daar al eeuwen. Ze betaalden wel belasting aan de Ruandese mwami (koning). Voorts circuleerden daar ook nog autochtone jagers : Nande, Nyanga, Hunde.

De Belgische kolonisatoren beseften dat de jagers in zeer vruchtbare streken rondstruinden en probeerden hen om te scholen tot landbouwers. Omdat dit niet lukte, importeerden ze in de jaren dertig Hutu-landbouwers uit Ruanda.

Toen in 1959 en 1973 in Ruanda anti-Tutsi-pogroms begonnen, spoelde een nieuwe golf migranten uit Ruanda aan. Velen van die Tutsi hebben nu de Zaïrese nationaliteit, hoewel de autochtonen vinden dat ze geen Zaïrezen zijn. Dat gaf zoveel herrie dat de parlementsverkiezingen van 1987 in die streek opgeschort werden.

De derde golf immigranten bestaat grotendeels uit Hutu die in 1994 na de moordpartij op de Tutsi in Ruanda de grens overstaken. Hun massale aanwezigheid in Noord-Kivu veroorzaakte epidemieën, de vernietiging van het Virunga-natuurgebied en veel vrijwel dagelijks incidenten in Goma en omstreken. De humanitaire konvooien reden bovendien de slecht onderhouden wegen kapot. Noord-Kivu werd amper schadeloos gesteld voor al die vernielingen.

Toch grijpt het leger niet in om, bijvoorbeeld, de Ruandese vluchtelingen weg te sturen. Daar bestaan verschillende verklaringen voor. In Zaïre worden alleen de soldaten van de DSP (Speciale Presidentiële Divisie) betaald. Zij bewaken de vluchtelingenkampen en krijgen hun soldij in dollar uitbetaald door het VN-Commissariaat voor de Vluchtelingen. De rest van het leger moet zich behelpen. Dus vechten die soldaten voor wie hen betaalt en verkopen hun wapens aan de meest biedende. Om de beurt (soms zelfs op hetzelfde moment) zetten de Hunde en de Hutu hen in als soldeniers. Maar de Hutu zijn wel rijker. Ze worden gesteund door de clan van oud-president Juvénal Habyarimana en hebben ook nog Hutu-milities achter zich.

Overigens verzet Mobutu zich tegen de beslissing van de regering-Kengo om de Ruandezen uit het land te verwijderen. Hun aanwezigheid maakt van hem immers de internationale gesprekspartner voor alle problemen in de streek van de Grote Meren. Via de vluchtelingen en de onlusten in en rond Goma is Mobutu weer enigszins op de internationale scène aanwezig.

De Zaïrese soldaten dragen bij tot de onrust in de regio van de vluchtelingenkampen.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content