In de Europese Unie is de fraude een oud zeer. Mede onder Britse druk en omdat het echt de spuigaten uitloopt, wil de nieuwe kommissie de kwaal nu grondig aanpakken.

MET RUIM EEN JAAR vertraging heeft het Europees parlement vorige week de kommissie kwijting gegeven voor de begroting 1992. Vorig jaar weigerde het parlement dat te doen, omdat Italië en Spanje, wegens het niet-naleven van de melkkwota, voor miljarden frank aan boetes in het krijt stonden. Afgezien daarvan bestond parlementaire ergernis over de traagheid waarmee de anti-fraudecel werd uitgebreid. Die bezwaren zijn ondertussen grotendeels verdwenen. Met Italië en Spanje werd een kompromis over de kwota’s en de boetes uitgewerkt de twee landen moeten meer dan 100 miljard frank betalen terwijl de fraudecel recentelijk met meer dan vijftig mensen werd uitgebreid. Vooral die maatregel voedt de hoop dat er in de toekomst minder Europees geld zal verkwanseld worden.

Dat mag ook. In 1993, zo becijferde het Europees rekenhof vorig jaar, werd zowat 2.500 miljard frank verspild door slecht management of te weinig kontrole. Bovendien is er de pure fraude. Vorig jaar alleen al werden 4.264 fraudegevallen opgespeurd, goed voor een bedrag van ruim 40 miljard frank, of zowat 1,2 procent van de Europese begroting.

Voor Jacques Santer kommissievoorzitter werd, kumuleerde hij in Luxemburg de funkties van premier en minister van Financiën. Die ervaring wil hij, zo lijkt het er steeds meer op, als kommissievoorzitter verzilveren. Terwijl zijn voorganger Jacques Delors meer in visies dan in balansgegevens was geïnteresseerd, zou het met Santer wel eens het tegendeel kunnen zijn. Onder zijn bewind zal er nauwlettend op de centen worden toegekeken. Het moet trouwens, want fraude is nu een geladen politiek tema. Mede dank zij de Britse konservatieven die hierin een argument vinden om hun kritiek op Brussel te staven. Onder Britse druk werd de strijd tegen de fraude een belangrijk punt op de jongste top van regeringsleiders in Essen. Het kostte premier John Major overigens weinig moeite om zijn kollega’s tot een hardere opstelling te bewegen. Vooral de rijke landen uit het noorden vinden dat ze genoeg, zoniet teveel aan de Unie afdragen. Ook vrezen ze dat de uitbreiding van de Unie de faktuur nog aanzienlijk zal verhogen. Symptomatisch is de houding van Nederland. Minister van Financiën Gerrit Zalm verklaarde onlangs dat zijn land al veel te veel afdraagt en dat de strijd tegen de fraude tot prioriteit moet worden verheven.

ONTLUISTEREND.

“In de kommissie worden de elementaire principes van een goed financieel beleid niet door iedereen erkend. De meeste aandacht gaat er naar de grote politieke vragen veeleer dan naar het gezond financieel beheer. ” Zo luidt de opinie van een deskundige, Peter Schmidhuber. Zes jaar lang was hij kommissaris verantwoordelijk voor de begroting en toen hij de kommissie verliet, zette hij zijn bedenkingen en vooral zijn ontgoocheling op papier. In een ontluisterend dokument van tien pagina’s maakte hij brandhout van de financiële organizatie van de Unie. “De interne procedures zijn te complex en bureaukratisch. Bovendien wordt er te weinig rekening gehouden met de adviezen van het rekenhof. “

Schmidhuber zelf is er dus niet in gelukt orde op zaken te stellen. Vorig jaar is het aantal ontdekte fraudegevallen zelfs met twee derde gestegen en het fraudebedrag verdubbeld. Toch is er waarschijnlijk nog veel meer aan de hand. Anita Gradin, de Zweedse kommissaris verantwoordelijk voor de financiële kontrole, erkende zopas dat er waarschijnlijk nog veel meer wordt gesjoemeld. Vooral met de landbouw- en struktuurfondsen, die 80 procent van de begroting uitmaken, wordt geknoeid. “Zorgwekkend is dat slechts een fraktie van het opgespoorde fraudegeld uiteindelijk in de EU-kas terugvloeit, ” aldus Gradin. De Europese kommissie is ervan overtuigd dat internationale kriminele netwerken, die door de subsidie- en belastingregels van de interne markt worden aangetrokken, biezonder aktief zijn. “Het is een uitgemaakte zaak dat de internationale misdaad een groeiende belangstelling koestert voor de Europese gelden, ” zegt Per Brix Knudsen, hoofd van de anti-fraudecel van de kommissie.

Toeval of niet, maar het zijn de Europese nieuwkomers die een andere budgetkultuur ingang zullen moeten doen vinden. Behalve de Zweedse Gradin is dat de Fin Erkki Liikanen, de kommissaris verantwoordelijk voor het budget. Liikanen, die een drietal jaar minister van Financiën was, startte al een netwerk van vijftig gespecializeerde controllers op. Die krijgen ruime bevoegdheden om in de respektieve departementen in de boeken te snuffelen. In elk departement komt er bovendien een ambtenaar die verantwoordelijk wordt voor de relaties met het rekenhof. Op deze manier zou het tot een betere samenwerking moeten komen. Tenslotte praat Liikanen veel over een nieuw partnership met de lidstaten. Ruim tachtig procent van het Europees budget wordt door de lidstaten uitgegeven. Die zouden bijgevolg veel strenger moeten toekijken. De Europese fraude wordt niet zelden minder hardnekkig opgespoord dan de fraude tegen de nationale begroting.

P.G.

In 1994 werd voor 40 miljard frank EU-fraude opgespoord. De Zweedse kommissaris Anita Gradin staat nu in voor de financiële kontrole.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content