DE MAN OP HET BALKON

JULIAN ASSANGE mag van de Ecuadoraanse president zolang in de ambassade in Londen blijven als hij wil. © REUTERS

Stichter Julian Assange van WikiLeaks zocht asiel in de ambassade van Ecuador in Londen. Hij is daar nu een instrument in handen van president Rafael Correa van Ecuador, die hem gebruikt in zijn eigen politieke en diplomatieke spel.

sade te herroepen, als er van dat voorrecht misbruik wordt gemaakt. Die wet was een reactie op de dood van de politieagente Yvonne Fletcher, die in de jaren tachtig vanuit de Libische ambassade in Londen werd doodgeschoten. Volgens Correa dreigden de Britten ermee om de ambassade in Londen te bestormen en hij vond gehoor bij zijn partners in ALBA en in de bredere Zuid-Amerikaanse Unie, UNASUR. De Britse minister van Buitenlandse Zaken William Hague herhaalde dat zijn regering het geschil met Ecuador aan de onderhandelingstafel wil oplossen.

Het recht om asiel te verlenen in een ambassade is niet erkend in een internationale wet of door de Conventie van Wenen over het Diplomatieke Verkeer uit 1961. De praktijk bestaat eigenlijk alleen in Latijns-Amerika en is een gevolg van de geschiedenis van de regio en de ervaring met politieke repressie. Nadat een dictator in 1948 in Peru de macht had overgenomen, zocht de politicus Raul Haya de la Torre zijn toevlucht in de Colombiaanse ambassade in Lima. Hij bleef er zes jaar, in een gebouw omsingeld door tanks.

Internationaal Gerechtshof

Ecuador wil het geschil over Assange door het Internationaal Gerechtshof in Den Haag laten beslechten. Maar dat Hof oordeelde in de Peruviaanse zaak dat diplomatiek asiel alleen mogelijk is als het expliciet in verdragen tussen landen is voorzien. Dat is, wat het Verenigd Koninkrijk betreft, niet het geval. Dat geldt ook voor de Verenigde Staten: toen een Chinese dissident in april onderdak zocht in de Amerikaanse ambassade in Peking droegen de VS hem weer over aan de Chinezen, nadat ze voor de man een veilig vertrek uit het land hadden bemiddeld. Na het arrest van het Internationaal Gerechtshof over Haya de la Torre schreef de Organisatie van Amerikaanse Staten in 1954 een eigen Conventie van Caracas op het Diplomatiek Asiel, maar die is maar door 14 van de 34 lidstaten van de organisatie geratificeerd.

In een democratisch Latijns-Amerika zou de praktijk overbodig moeten zijn. Dat is helaas niet het geval. De Hondurese president Manuel Zelaya dook onder in de Braziliaanse ambassade in Tegucigalpa, toen hij in 2009 aan de dijk werd gezet. In juni bood Brazilië aan een Boliviaanse senator asiel aan, die in zijn ambassade in La Paz bescherming zocht omdat hij werd vervolgd nadat hij de regering van Evo Morales had beschuldigd van drugshandel en corruptie. Maar het is weinig waarschijnlijk dat de advocaten van de Conventie van Caracas de idee hadden dat hun tekst ooit zou worden ingeroepen, om iemand te beschermen die beschuldigd wordt van seksueel geweld in Zweden, een land dat als een voorbeeld geldt als het op de bescherming van mensenrechten aankomt.

De politieke tegenstanders van Correa in Ecuador zeggen nu dat hij hypocriet is, en ze verwijzen daarvoor naar zijn eigen weinig tolerante houding tegenover vrije meningsuiting. Hij won een referendum dat hem toeliet om greep te krijgen op de rechterlijke macht. Vorig jaar veroordeelde een rechtbank de columnist Emilio Palacio en drie directeuren van de krant El Universo tot drie jaar cel en een zware boete. Ze mochten maar weer naar huis na internationaal protest en nadat Palacio… asiel zocht in Miami. Zelf betoogt Correa dat media worden geleid door zakenlui die zijn regering willen ondermijnen. Hij bouwt aan de ene kant aan een media-imperium van de overheid, terwijl aan de andere kant 19 radiostations en een televisiekanaal werden gesloten. Op 31 juli werden de computers van het weekblad Vanguardia in beslag genomen. Het blad is, volgens het ministerie van Arbeid, niet in orde met de wetgeving op de tewerkstelling van gehandicapten. Journalisten in Ecuador vrezen dat het asiel voor Julian Assange weinig zal veranderen aan de moeilijke werkomstandigheden in het land.

Graffiti op muren in Quito zeggen: ‘Wees klaar – Assange komt’. Dat zal niet voor morgen zijn. Voormalig minister van Buitenlandse Zaken Francisco Carrion beseft dat het land diplomatiek en juridisch in een impasse is gesukkeld. ‘Er is een politieke oplossing nodig.’ Rafael Correa zei vorige week dat Assange zolang in de ambassade kan blijven als hij wil, maar dat Ecuador bereid is om met de Britten te praten. De voormalige Spaanse rechter Baltasar Garzon, die optreedt als advocaat voor Assange, wil dat Zweden expliciet garandeert dat zijn cliënt niet naar de Verenigde Staten wordt gestuurd. Een garantie die onder de Zweedse wet niet kan worden gegeven.

Er is ook het wedervaren van de Wit-Rus Alexander Barankov. Die vluchtte in 2009 uit zijn land, waar hij zou terechtstaan voor fraude en afpersing – naar zijn zeggen een valse beschuldiging, omdat hij een systeem van oliesmokkel door hoge ambtenaren blootlegde. In 2010 kreeg hij in Ecuador het statuut van erkend vluchteling. Maar vorige maand ondertekende de Wit-Russische leider Alexander Lukashenko in Quito verschillende samenwerkingsakkoorden met de Ecuadoraanse regering. Waarop Barankov prompt werd gearresteerd en opgesloten. Ecuador overweegt nu een verzoek van Wit-Rusland om hem uit te leveren. Lukashenko zou hebben beloofd dat Barankov in Minsk niet tot de doodstraf zal worden veroordeeld.

Misschien is die Barankov gewoon een misdadiger, misschien ook niet. Uit de beslissing die Correa neemt over zijn lot zal kunnen worden afgeleid in welk rechtssysteem hij meer vertrouwen heeft: in het Zweedse of in het Wit-Russische. Omdat er toch ooit een einde komt aan de olieboom, kunnen de Ecuadoranen zich nu al zorgen beginnen te maken over de vrienden waarmee hun president hen opzadelt.

© The Economist

Het recht om asiel te verlenen in een ambassade is niet erkend in een interna-tionale wet.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content