De zaak-Woestijnvis
woensdag 09 februari 2011 om 06u02
Woestijnvis aast op VT4 en Vijftv, en verklaart daarmee de oorlog aan de VRT. Die oogst nu wat hij gezaaid heeft.
Toen in 2007 het exclusiviteitscontract tussen de VRT en Woestijnvis uitlekte, waren zowat alle waarnemers met verstomming geslagen. Woestijnvis kreeg elk jaar 30 miljoen euro. Een aflevering van Man bijt hond mocht 25.000 euro kosten (meer dan 1000 euro per minuut), een veelvoud van wat de concurrentie betaalt voor soortgelijke programma’s. Een aflevering van een fictiereeks mocht 300.000 euro kosten, en De Pappenheimers 93.600 euro per aflevering. De exclusiviteitsvergoeding bedroeg 450.000 euro. Daar kwam nog eens 522.000 euro bovenop, te verdelen over de coryfeeën van het huis.
Volledig parallel met het kijkcijferfetisjisme van Tony Mary en Aimé Van Hecke werden succespremies van 7000 euro tot 28.000 euro betaald voor programma’s die respectievelijk de top tien en de top drie haalden.
Grof geschat pompte de openbare omroep (en dus de belastingbetaler) de afgelopen jaren zo’n kwart miljard euro in Woestijnvis. Is daar iets mis mee? Woestijnvis maakt zelden een slecht programma, en de openbare omroep dankt zijn slagkracht voor een groot stuk aan die programma’s. En toch is er een onaangename nasmaak. De (ex-)sterkhouders van Woestijnvis (van Mark Uytterhoeven via Wouter Vandenhaute tot Bart De Pauw en Tom Lenaerts) zaten eind jaren negentig allemaal in de stal van de VRT. Omdat de openbare omroep een vermolmde parastatale was die geen dynamisch en modern personeelsbeleid kon voeren, kregen de bollebozen de raad om ontslag te nemen, zelf een bedrijf op te starten en diensten te leveren aan de VRT. Die braindrain maakte dat de VRT afhankelijk werd van één extern bedrijf.
Woestijnvis zat in zó’n comfortabele onderhandelingspositie dat het in 2004 het riante exclusiviteitscontract kon afdwingen. Als de VRT dat niet had afgesloten, dan waren VTM en VT4 over de openbare omroep heen gewalst. Een openbare aanbesteding voor dit contract was er niet – dat is volgens de Europese regels zelfs niet nodig. Daardoor ontstond de mythe dat alleen Woestijnvis in staat is om kwaliteit te leveren. Andere productiehuizen, die met veel minder middelen moeten werken, konden nooit met gelijke wapens strijden.
Nu het exclusiviteitscontract afloopt, droomt Woestijnvis van een eigen zender. VT4 en Vijftv staan te koop. Met steun van Corelio en Sanoma moet een behoorlijk bod kunnen worden uitgebracht. Corelio moet trouwens dringend op zoek naar inkomsten nu er niets meer te rapen valt bij de reclameregie van de VRT (VAR). Als ook de VRT-miljoenen niet meer naar Woestijnvis vloeien, komt de groep van De Standaard in de problemen. Reclame-inkomsten van een eigen zender kunnen dan soelaas bieden.
De vraag blijft echter of Woestijnvis de programma’s die het destijds voor de VRT gemaakt heeft zomaar mag meenemen naar een eigen zender. In het contract van 2004 staat dat het zijn rechten niet mag verkopen aan derden die ‘de concurrentiepositie van de VRT op de Vlaamse markt benadelen’. De VRT heeft ook recht op 25 procent van de inkomsten uit de verkoop van die rechten. De VRT heeft bovendien de omroeprechten van de audiovisuele reeksen verworven ‘en dit onbeperkt in de tijd’. Woestijnvis mag ze dus zelf ook niet uitzenden.
Of de bepalingen uit dit contract nog altijd geldig zijn, wil noch de VRT, noch Woestijnvis verklappen. Tot 2011 is er wellicht geen probleem, maar hoe zit het daarna? Ook minister Ingrid Lieten (SP.A) lijkt hier maar geen zicht op te krijgen.
De ironie van de geschiedenis smaakt erg bitter: om zichzelf te redden heeft de VRT zijn beste krachten laten gaan om ze nadien voor veel geld weer in te huren. En nu dreigen ze de VRT de doodsteek te geven. Zonder pardon.
Karl van den Broeck
Reacties
Wel beste Clem, je hebt het duidelijk niet begrepen: ‘wat ik nu eigenlijk wil’, is dat er geen geheime exclusiviteitscontracten kunnen worden bedongen met belastingsgeld: de belastingsbetaler heeft ook haar rechten, waaronder het recht om te weten wat er met haar geld gebeurt (en met je eigen centen beding je maar wat je wil). En dan kan zijzelf wel oordelen of dat geld al dan niet goed is besteed. Anders riekt dat naar vriendjespolitiek, en waar rook is, is vuur!
Neen, dit is niet jammer. Dit is nét gezond. Het is een discussie die in heel Europa loopt. Wat is het essentiële verschil tussen een staatsomroep en een vrije omroep? Concreet: waarvoor kan belastingsgeld vrijgemaakt worden en wat moet de vrije markt maar zien te financieren. M.i. moet de openbare zender niet tussenbeide komen op de vrije markt. Denk aan het Amerikaans PBS, hoge kwaliteit, low profile. Met belastingsgeld gefinancierd, maar zonder excessen. Het exclusiviteitscontract is niet loepzuiver want het vervalst de concurrentiemogelijkheden van andere productiehuizen. Maar... de prijzen die Woestijnvis aanrekent zijn toch nog redelijk, zeker als je een quasi garantie op kwaliteit en succes krijgt. Laat ons hopen dat de SBS-zenders naar Woestijnvis gaan. Dan krijgt Vlaanderen er op zijn minst één kwaliteitszender bij.
Een parlementair onderzoek dringt zich hier op. Het stoort me trouwens al lang dat een bepaald kliekje zich op kosten van de VRT laat soigneren. Snoepreisjes Vlaanderen Vakantieland; BV's die zuiderse oorden mogen aandoen onder het mom van de een of andere onbenullige reportage, enz. Hoeveel van dat geld dat naar Woestijnvis is gegaan is misschien niet teruggevloeid naar leidinggevenden bij de VRT? Dat zullen we nooit weten.
@Clem Robyns... U die zo goed op de hoogte van de situatie lijkt te zijn, kent dan misschien ook het lijstje van de coryfeeën die, over de rug van de belastingbetaler, 522.000 euro onder elkaar verdeelden. Mag de burger dan weten naar wie dat geld dan ging?
By the way, dat zowat alle waarnemers met verstomming geslagen waren toen de bedragen van het Woestjinviscontract bekend werden, is een ietwat foute voorstelling van zaken. ELKE figuur uit de tv-sector die toen om een reactie gevraagd is (ik was er één van en werkte toen voor een concurrent van Woestijnvis) zei dat die bedragen gerechtvaardigd waren omdat tv nu eenmaal pokkeduur is. Het waren de mediawatchers zonder enige kennis van zaken die "met verstomming geslagen waren". Enfin, dat waren ze jammer genoeg niet. Als ze met verstomming waren geslagen, hadden ze tenminste eindelijk eens hun mond gehouden over dingen waar ze niks van afweten.
Het is voortaan alleen nog mogelijk om onder uw eigen naam te reageren op artikels op deze website. Knack.be zal de registraties van gebruikers controleren om sneller op te treden tegen ongepaste reacties.
Lees hier de voorwaarden om deel te nemen aan de reacties.Klik hier om u aan te melden en uw reactiemogelijkheid te activeren.
