De eurocrisis en het Duitse gelijk
zondag 11 december 2011 om 11u14
De Duitse halsstarrigheid vormt voor steeds meer commentatoren dé hinderpaal bij uitstek om tot een oplossing van de eurocrisis te komen. Dit is een fundamenteel foute voorstelling van zaken.
De Moeder alle Europese Toppen, de ultieme kans om de euro alsnog te redden. Zo klonk het in de aanloop naar de Europese top van 8 en 9 december jongstleden. Eén zaak staat vast: de ultieme redding van de Europese monetaire unie en de euro kwam op die top niet uit de bus. De noodzakelijke verregaande politieke unie lijkt verder af dan ooit en ook van slijtende en afdwingbare deelakkoorden rond bijvoorbeeld budgettaire discipline kwam veel minder huis dan men nu tracht te doen uitschijnen.
Het ontbrak de voorbije dagen niet aan commentaren uit alle mogelijke hoeken op de resultaten van de top van 8 en 9 december. Teleurstelling over het bereikte resultaat domineert daarbij. Opvallend is ook dat in de commentaren één thema steeds meer begint door te klinken, nl. de irritatie over de negatieve Duitse houding ten aanzien van verschillende mogelijke oplossingen voor de eurocrisis. Deze irritatie ten aanzien van Berlijn is een foute houding.
Duitsland eist spijkerharde garanties rond budgettaire discipline en verzet zich tegen uitgebreide interventies vanwege de Europese Centrale Bank (ECB) en eurobonds. De afgelopen tien jaar leerden ons dat het gebrek aan budgettaire discipline de fundamenten van de monetaire unie onder druk zet. Griekenland vormt de illustratie bij uitstek hiervan maar de effecten van de budgettaire ontsporingen in landen als Italië en zelfs Frankrijk kunnen bezwaarlijk onderschat worden. Spanje en Ierland gingen budgettair zwaar onderuit als gevolg van zware bankcrises. Voor wie op een ernstige wijze verder wil met de monetaire unie, is de installatie van structurele begrotingsdiscipline een absolute noodzaak.
Ook het verzet van Duitsland tegen verregaande ECB-interventies en eurobonds is minstens begrijpelijk en ten gronde correct. De ECB kwam de voorbije periode al vrij uitgebreid tussen om de financieringslasten van de probleemlanden enigszins binnen de klauw te houden (direct en indirect, dit laatste via massale kredietlijnen aan de banken in de probleemlanden). Technisch gezien kan de ECB de interventies zonder probleem massaal uitbreiden maar dan laadt zij haar balans vol met het papier van de probleemlanden. Uiteraard houden zulke massale interventies een groot risico op inflatie in. Bovendien vernietigen massale ECB-interventies de onafhankelijkheid van de ECB ten gronde daar men op dat moment het monetair beleid in hoofdzaak laat bepalen door de behoeften van de lidstaten op het vlak van begrotingstekorten en schuldfinanciering. De vergelijking met het beleid van de Amerikaanse centrale bank, de Fed, loopt mank. De Fed koopt immers niet het papier van Florida, California of Illinois maar enkel van de federale Amerikaanse autoriteit. De ECB kan geen papier kopen van een federale Europese entiteit.
Gebruiken de politici de door de ECB via haar massale interventies gecreëerde ruimte niet ten volle om te komen tot ernstige begrotingsaneringen en tot structurele maatregelen om de economische groei aan te zwengelen, dan krijgt de ECB op termijn sowieso een enorm probleem. Minwaarden op dat schuldpapier (defaults van meerdere betrokken landen) zullen dan snel het kapitaal van de ECB uithollen en noodzaken tot omvangrijke monetaire financiering van de verliezen. Het argument dat de politici wel degelijk die tussenperiode welke de ECB via interventies creëert, zullen aanwenden om een desastreuze afloop te vermijden, is een ode aan de naïeviteit.
Zo die sense of urgency in de politieke wereld er inderdaad zou zijn, dan had de top van 8 en 9 december spijkers met koppen moeten opleveren en hadden er nu al geloofwaardige saneringsplannen in alle lidstaten op tafel moeten liggen. Iedereen heeft bijvoorbeeld de mond vol dezer dagen over de plannen van de nieuwe regering in Italië. De helft van de besparingen voorzien in die plannen moet echter van de Italiaanse regio’s komen. Voor iedereen die de Italiaanse politieke geplogenheden kent, is het duidelijk dat Rome zoiets nooit gaat kunnen afdwingen. Meer interventies vanwege de ECB gaat gewoon de druk op de politieke ketel terug verminderen en dus op termijn nog veel problemen creëeren dan we vandaag al hebben. Blijkbaar zijn de Duitsers en hun schaarse kompanen binnen de eurozone de enigen die deze onverkwikkelijke realiteit onder ogen durven/willen zien.
Een vergelijkbare redering geldt in verband met eurobonds, zijnde obligaties uitgegeven met de backing van alle eurolidstaten. De probleemlanden kunnen via deze eurobonds (voorlopig nog) terugvallen op de kredietwaardigheid van sterke landen als Duitsland en Nederland. Hierdoor zullen zij zich niet enkel verzekerd weten van financieringsmogelijkheden maar ook van het feit dat die financiering voor hen een stuk goedkoper zal zijn dan in het geval zij als Portugal of Ierland of Italië of Spanje (Griekenland laten we zelfs buiten beschouwing) naar de markt moeten. De Duitse vrees is dat de druk tot saneren en tot structureel ingrijpen in de probleemlanden onmiddellijk fors zal verminderen als deze laatste de hand kunnen uitsteken naar eurobonds. De ervaring van de eurocrisis tot nu toe leert dat die vrees uitermate gegrond is.
Bovendien zou het principe van de eurobonds ook meteen inhouden dat de landen die hun zaken redelijk op orde hebben, vooral Duitsland zelf, op de markten méér zouden moeten gaan betalen voor de plaatsing van hun overheidsschuld dan vandaag het geval is. Eurobonds zijn een goed idee maar enkel nadat er een volwaardige politieke unie tot stand gekomen is.
De eurocrisis is een diepe, structurele crisis omwille van drie elementen: het ontbreken van een politieke unie (en van een second best-oplossing onder de vorm van dwingende deelakkoorden), de dramatische toestand van de publieke financiën (ook zonder de financiële crisis zaten de publieke financiën op crash-koers) en de blijvend zwakke Europese bankensector die dringend behoefte heeft aan eerder 200 dan wel 100 miljard euro aan vers kapitaal. Deze drie crises werken voortdurend op een uiterst vicieuze manier op elkaar in waardoor de crisis vaak de allure aanneemt van een onbeheersbaar rondklutsende cocktail. Landen als de VS en het UK kampen ook met zware problemen inzake publieke financiën en banken maar hebben niet het enorme nadeel van de institutionele impasse die steeds meer kenmerkend wordt voor de eurozone. De Duitsers hebben overschot van gelijk als ze stellen dat massale ECB-interventies en de introductie van eurobonds nu de fundamentele problemen van de eurozone niet verhelpen, integendeel zelfs.
Reacties
@Horvath: OOk bedankt voor deze interessante discussie. Ik was even onbereikbaar voor enkele dagen, dus weet ik niet of je deze discussie nog zult bekijken. 1) Ik denk dus dat we hier van mening verschillen, hetgeen natuurlijk geen probleem is, maar ik meen dus dat er wel een Eurocrisis is, als gevolg van jarenlang opgebouwde schulden en structurele tekorten, en getriggerd door de bankencrisis (maar enkel als trigger, niet als fundamentele oorzaak). De externe situatie van de Euro heeft m.i. wel gevolg (oa olie en aardgas, maar ook invoer uit landen als China, en anderzijds onze uitvoer), maar het belangrijkste is de interne inflatie, door geldcreatie zonder bijhorende waardecreatie. 2) Het is inderdaad vreemd dat de EU naar het IMF vraagt om tussenpersoon te spelen ipv de ECB, maar m.i. kan er geen eenheid komen door oa eurobonds, zolang er geen verdere politieke eenheid is. 3) Omtrent begrotingstekorten ken je mijn mening intussen wel. Ik meen ook niet dat de multinationals echt geholpen zijn met lage lonen in Europa: voor lage lonen hebben ze al andere landen, die zouden eerder voldoende afzetmarkt willen. 4) Euro: indien we zowat ongebreideld de ECB laten geld bijmaken door opkopen van waardepapieren van lidstaten zal de Euro zeker geen reservemunt voor de USD kunnen worden.
Het is niet te loochenen dat het grootste gedeelte van de geldstromen die naar de armlastige Europese staten gedraineerd worden vanuit Duitse hoek komen. Wie betaalt man m.i.wel iets meer zeggenschap hebben dan diegenen die aan de "receivers"end zitten. Maar Duitsland geeft nu toch wel blijk van overdreven orthodoxie en van halsstarrigheid die Europa met nog grotere problemen zal confronteren. Het aantal beleidsmensen die voor de eurobonds opteert groeit met de dag. De Europese Centrale Bank zou de crisis kunnen doen stilvallen door alléén maar te dreigen met het doen draaien van de geldpersen.Het zou m.i.in de realiteit zelf nog niet nodig zijn. GEwoon aan de geldmarkten diets maken dat de ECB klaar staat met een atoomwapen (dus zelfs meer dan de zoveel besproken bazooka). Duitsland mag ook niet vergeten dat het nu ruim voordeel doet de huidige situatie. Duitsland kan op de intern.geldmarkten geld lenen aan pakweg 1,8% en het weer uitlenen aan 5% en meer.Daardoor kan het haar deficiet quasi gratis laten betalen door de andere landen.Dat is niet meer ernstig. Dus voer die eurobonds in ,alware het maar voor het gedeelte van de staatsschuld boven de 60% van het BNP. Dan zouden de staten zich veel goedkoper kunnen bevoorraden aan geld en met de uitgespaarde,immense bedragen,de economie een duwtje in de rug geven. Alléén besparen en steeds maar harder besparen lost het probleem niet op ,zie Griekenland,men bespaart zich daar gewoon dood. Gevolg recessie,dalende staatsinkomsten en nog grotere tekorten .Een vicieuse cirkel. Die moet doorbroken worden anders gaat de bevolking alle moed verliezen en kunnen er "onaardige dingen"gebeuren wanneer de mensen ten einde raad zijn. Dus Duitsland speel uw rol van motor van de Unie en stap af van uw orthodoxie.... Zonder "solidariteit"hoeksteen van onze Unie gaat Europa regelrecht naar de ondergang. Een bezorgde overtuigde Europeaan.,
@ GertSels. Bedankt voor uw genuanceerde bijdrage. Gedeeltelijk akkoord. 1) Vooraf. Er is geen eurocrisis, dat wordt ons wel wijsgemaakt. De euro is niet in gevaar door in de EMU interne verschillen in lonen, belastingen, handelsbalansen of overheidstekorten of door het ontbreken van een in elk opzicht volledige politieke unie. Een schommeling van de externe waarde van de euro is geen (echt) probleem. Dat het een probleem zou zijn is een uitvindsel de multinationale ondernemingen. Er zijn in de EU ook geen besparingen nodig. Alleen moet de vraag aangepast worden aan de productiecapaciteit dus de lonen en de pensioenen wat hoger. 2) De ECB. Alle maatregelen moeten tegelijkertijd genomen worden. In Griekenland en in Italië een betere belastingsinning en een aanpak van de kapitaalvlucht. De ECB moet krediet verlenen via de nodige en geleidelijk ingevoerde geldcreatie. Er dreigt geen inflatie want de productiecapaciteit is (veel) groter dan de vraag en nu dreigt er een deflatie. Als het Griekse grootkapitaal hinderden miljarden parkeert in Zwitserland, dan is dat geld uit het circuit verdwenen. En dan kan er ander geld in de plaats komen. Het IMF moet er uit. Nu mag de ECB geen geld creëren maar het IMF mag dat wel. De EMU/EU moet zich ten opzichte van de buitenwereld gedragen als een eenheid. Euro-obligaties zijn dringend nodig zodat niet elk land afzonderlijk moet lenen op de kapitaalmarkt. Anders worden de landen van de EU/EMU uit elkaar gespeeld. Dat DE dan aan dezelfde rente als de anderen vast zit is geen argument. Als ze dat niet willen moeten ze niet in een Unie zitten en verlaten ze maar de EU/EMU. 3) Overheidsbudgetten, -schulden en besparingen. Nogmaals, geen besparingen nodig want de grondstoffen, machines en mensen die nodig waren om de goederen en diensten te produceren die we gisteren hebben voortgebracht, zijn morgen ook aanwezig. De overheidsschulden zijn niet de oorzaak van de economische malaise maar een gewone verzadiging van de markt. De controle van de overheidsschulden en budgetten door de EU dient om de macht van de nationale overheden te beperken en de sociale zekerheid: ziekte- pensioen- werkloosheid af te bouwen. Dat gaat de economische malaise nog verergeren. Het ESM het Europese StabiliteitsMechanisme, dat staten met liquiditeitsproblemen moet helpen bij middel van bijdragen door andere lidstaten, is volstrekt nodeloos. Het dient o.a. met zijn dictatoriale bevoegdheden er uitsluitend toe om de bevoegdheden van de overheden aan banden te leggen en om verdeeldheid te zaaien in de EMU. De rijkeren voelen zich altijd bedreigd en bestolen en eisen dan besparingen van de armeren. Een neergaande spiraal. Op die manier wordt heel de EU arm en dus een goedkope werkplaats voor de grote, multinationale, exporterende ondernemingen. 4) De euro. Voor het VS grootkapitaal is de EU wel goed als afzetgebied maar de euro is een bedreiging voor de positie van de US dollar als internationaal betalingsmiddel. Daarom doen de VS, het VS grootkapitaal o.a. de bank Goldman Sachs het onmogelijke om te EMU/EU te destabiliseren o.a. door middel van hun kredietrating bureau’s, o.a. door de propaganda dat de nationale overheidsschulden een bedreiging vormen voor de euro. Welke bedreiging? De VS hebben relatief meer overheidsschuld dan de EU maar dat is volgens die propaganda geen bedreiging voor de VS dollar. 5) Conclusie. Zijn de Europeanen sukkels en worden ze net als voor WO I en WO II bestuurd door idioten? Jazeker. De Navo was en is en middel van de VS om Europa te domineren en nu is de EU/EMU aan de beurt.
@Horvath: Solidariteit wordt hier niet zomaar bijgesleurd, want dat is wel degelijk hetgeen je lijkt te verlangen van Duitsland, door ongebreidelde hulp van de ECB toe te laten, onder welke vorm dan ook. Dat leidt hoe dan ook tot inflatie, op korte of op lange termijn. Hoe graag je het ook lijkt te denken: geld kan dan wel relatief eenvoudig gecreeerd worden, waarde is heel wat moeilijker, en als geld zomaar bijgedrukt wordt zonder bijhorende waarde, komt er inflatie en zullen de spaarders en huurders meest getroffen worden. Zie ook oa http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/inflation-german-angst-11557485.html?selectedTab=comments&tabCounter=1&showMarginalSlot=1 Dweilen met de kraan open is nooit een goed idee: eerst dient er een structurele oplossing te komen, vooraleer er sprake kan zijn van zaken als eurobonds of uitbreiding van de rol van de ECB. Maar met de nieuwe voorgestelde regels en daarmee verbonden sneller opstarten van het permanente noodfonds is er al wel een aanzet gegeven tot een oplossing. Wel akkoord met splitsing in spaarbanken en investeringsbanken, meer controle, en aanpassingen aan de belastingsstructuur (zodat ook KMO's die de dure kost van specialisten niet kunnen betalen minder belastingen kunnen betalen, ipv enkel de grotere multinationals), en beperkingen op bepaalde speculatieve acties zoals shortsellen. Maar de beurs dient ook om risicokapitaal op te halen, dus is er altijd wel een deel speculatie nodig. Niet akkoord met je stelling dat de huidige crisis niet veroorzaakt werd door te hoge schuldgraden, en deze dienen wel degelijk aangepakt te worden. Je hebt gelijk dat neoliberaal geen scheldwoord is, maar zo wordt het wel nogal vaak gebruikt tegenwoordig. Zelfs Adam Smith wist reeds dat kapitalisme enkel kan werken met regels die afgedwongen worden; dat is wat verkeerd gelopen de laatste jaren, maar dat is nog geen reden om het ganse systeem te veroordelen, zeker gezien de alternatieven gefaald hebben. Betreffende GoldmanSachs: uiteraard zaten daar specialisten, die ook elders gegeerd zijn, maar ik denk dat je hier iets te achterdochtig bent. Ook voor de VS is het inzakken van de Euro niet steeds een goede zaak, gezien een sterke afzetmarkt hiermee verloren gaat, en bij devaluaties ook terug een concurrentievoordeel voor Europese bedrijven. Tenslotte wat betreft invoerheffingen: niet absoluut tegen, maar men dient ook zeker de nadelen hiervan willen zien, en dan de voordelen tov de nadelen eerlijk beoordelen, in een open discussie.
Goedkoop lenen doe je alleen aan iemand op wie je vertrouwt dat hij het geld goed zal besteden en niet potverteren en dat hij de geleende som met de intrest zal terugbetalen. Aan iemand die je op dat punt niet vertrouwt leen je best niet, tenzij met hoge intrest en het risico dat je noch geld noch intrest terugziet. Zo kan Duitsland als enige in Europa goedkoop krediet ( lening ) krijgen, omdat het o.m. sinds de socialist Schroeder én verantwoordelijke syndicaten " de tering naar de nering" hebben gezet. Dit in schril contrast met ons landje, dat steeds heeft geleend om, o.m. met de "HEILIGE INDEX , de koopkracht en het consumptiegedrag van zijn burgers,” heuge tegen meuge”, in stand te houden. Dit gebeurt niet uit liefdadigheid, maar om louter politieke redenen, vooral in Wallonië; om er de PS-baronieën in stand te houden. Hieraan zal de Staatshervorming (?) en nieuwe financieringswet, gezien het ontbreken van gewestelijke financiële verantwoordelijkheid, geen cent aan veranderen en zullen de hard werkende Vlamingen zich blijven "blauw" betalen. En, op de koop toe, hoe lang nog die “ HELIGE INDEX” die dit landje zachtjes aan het doodduwen is? Terwijl het orkest op “de kleine Belgische Titanic verder aan het spelen is op maat van de orkestleider EDR, de grote BOMBARDONS van Wallobrux en de drie kleine violen van de “Flämische Singerknaben”. Deze INDEX is geenszins heilig maar zeer ASOCIAAL en ONGELIJK, het zijn immers de hoogste lonen, die de grootste opslag krijgen. het gaat immers om percenten, nie centen. De ene categorie (statutairen ) onmiddellijk, de anderen later en/of minder. Dezelfde discriminatie bij de rustlonen ( pensioenen ). De hoogste pensoenen onmiddellijk en gecumuleerd met de perequatie ( barematische verhogingen van ambtenarenwedden). Hier ook; meer statutairen in Wallobrux, betaald met de “transfers” vanuit Vlaanderen. En het orkest speelt voort. Geen sprake van een paar toontjes lager te zingen en op de Vlaamse portemonnee te letten.
Reageer
Opgelet: Het is niet mogelijk om anoniem te reageren. Uw loginnaam zal bovenaan uw reactie verschijnen.
Om een reactie te plaatsen, dien je geregistreerd te zijn:
