Misschien reflecteren apen over zichzelf als ze niets actiefs te doen hebben. © Science Photo Library

Wanneer mensen in een file zitten of in andere situaties waaraan ze weinig kunnen doen en die weinig hersenwerk vereisen, dwalen hun gedachten af. Veel mensen gaan dan automatisch een vorm van introspectie doen, waarbij hun hersenen een specifieke vorm van activiteit vertonen die als een default-netwerk is omschreven. Dat netwerk zou uitsluitend actief zijn als de drager van de hersenen niets dwingends om handen heeft.

Neuroloog Wim Vanduffel van de Katholieke Universiteit Leuven heeft met een aantal collega’s in de Journal of Neuroscience aangetoond, op basis van een analyse van de gegevens uit een vijftiental verschillende studies, dat apen over een vergelijkbaar netwerk beschikken, dat vooral actief is als ze niets te doen hebben. Wat zou kunnen impliceren dat ook apen over een vorm van zelfreflectie beschikken. Tenzij het netwerk nog andere essentiële functies in de elementaire overleving zou vervullen.

Bizar is dat het vakblad New Scientist stelt dat hetzelfde default-netwerk ook bij ratten gevonden is. Wat de vraag doet rijzen in welke mate ratten over een vorm van introspectie beschikken. Zeker omdat de prefrontale cortex – de zone van de hersenen die bij mensen de grootste rol in zelfreflectie speelt – zowel bij ratten als bij apen in het default-netwerk is opgenomen. Ratten die over zichzelf nadenken – het is weer eens iets anders. (DD)