De schuld van de straalstroom

05/10/10 om 15:45 - Bijgewerkt om 15:45

Het blokkeren van de straalstroom veroorzaakt extreme weersomstandigheden.

De schuld van de straalstroom

Enkel de mensen die weerman Armand Pien nooit op het scherm hebben gezien, zijn hem al vergeten. Met het verdwijnen van Pien verloor ook de straalstroom aan belang in het dagelijkse weerpraatje op de televisie.

De straalstroom is een zone van heel snel bewegende lucht die tussen 7 en 12 kilometer boven de grond rond de aarde snelt.

Volgens een recent rapport in het vakblad New Scientist zou die straalstroom een sleutelrol gespeeld hebben in de vele extreme weersomstandigheden die de aarde - en vooral het noordelijk halfrond - de voorbije maanden teisterden.

Van de extreme droogte met vele bosbranden in Rusland tot de zware overstromingen in Pakistan: ze zouden allemaal het gevolg zijn van een speciale situatie in de straalstroom.

Zelfs minder opvallende weersverschijnselen, zoals de plotse overgang van warm naar koud weer halverwege de zomervakantie in onze regio, zou aan dat euvel toe te schrijven kunnen zijn.

Stilvallen
De extreme omstandigheden zouden te wijten zijn aan het feit dat er halverwege de maand juli een rem kwam op de normale bewegingen van de straalstroom. In principe bewegen de golven van de stroom in oostelijke richting, en trekken ze de onderliggende weerspatronen met zich mee. Maar nu ontstond er een systeem waarbij de straalstroom als het ware stationair bleef, waardoor het weer eronder niet veranderde, zodat het er extreem warm of extreem nat kon worden. Als de stroom stilvalt, kan er op sommige plaatsen warme tropische lucht worden aangetrokken, op andere koude polaire lucht.

Zo'n blokkering van de straalstroom gebeurt wel vaker en is het gevolg van de activiteit van sterke golven die zich westwaarts bewegen, dus tegen de algemene richting van de stroom in.

Wat de sterke westwaarts gerichte golven stuurt, is niet duidelijk. In het vakblad Environmental Research Letters wordt gesuggereerd dat er een verband is met een verlaagde activiteit van de zon. De afgelopen drie jaar is de zon minder actief dan gemiddeld, waardoor er ook regelmatig droogtes en overstromingen in het noordelijk halfrond optraden.

Ook het broeikaseffect zou extreme weersomstandigheden in de hand werken, maar of het de straalstroom kan beïnvloeden, is evenmin duidelijk.

Dirk Draulans

Lees meer over:

Onze partners