© Reuters

Een nieuw rapport van de Verenigde Naties waarschuwt dat gorilla’s in en rond Congo binnen de 10 à 15 jaar volledig uitgestorven kunnen zijn door de strijd om natuurlijke grondstoffen.

De gorilla’s leven in een regio die rijk is aan hout, goud, diamanten en het erts coltan dat gebruikt wordt in elektronica zoals mobiele telefoons. Om die natuurlijke grondstoffen strijden multinationals maar ook nationale legers en rebellen. Die conflicten hebben niet alleen een verwoestende impact op de lokale bevolking, ook de gorilla’s lijden eronder. Door de winning van de grondstoffen vernielen milities en multinationals immers de natuurlijke habitat van de dieren.

Het VN-rapport voorspelt dan ook een weinig rooskleurige toekomst voor de gorilla’s die leven in de regio waar de Kongorivier stroomt. Het woud– en savannegebied loopt van de Afrikaanse Atlantische kust door de Democratische Republiek Congo tot Rwanda en Oeganda in het Oosten.

Bovendien worden de dieren ook nog eens bedreigd door een stijgende bevolkingsgroei en de verspreiding van het Ebola-virus dat inwendige bloedingen veroorzaakt. Ook de handel in gorillavlees doet de dieren letterlijk en figuurlijk de das om. Lokale bewoners en handelaars vermoorden dieren in het wild om ze te verkopen.

Maar liefst een derde van de wereldwijde gorillabevolking stierf de voorbije vijftien jaar door conflicten, het Ebola-virus, het groeiend aantal mensen of de handel in gorillavlees.

Chinese interesse

In een gelijkaardig rapport in 2002 schatten de onderzoekers dat amper tien procent van de woonplaatsen van gorilla’s intact zou blijven tegen 2032. Achteraf bleek dit een iets te optimistische schatting te zijn.

In 2002 hadden de onderzoekers geen rekening gehouden met de groeiende Chinese vraag naar hout en de mijnbouwexpansie in Congo. “Tien jaar geleden waren China en andere Aziatische landen nog geen belangrijke spelers op de Afrikaanse markt. Vandaag is China verantwoordelijk voor 40 procent van de handel in hout en grondstoffen”, zegt Christian Nellemann van het natuurprogramma van de Verenigde Naties.

Gebrek aan wetten

In de regio leven er twee soorten gorilla’s waarvan de Eastern Lowland gorilla het meest bedreigd is. Die soort leeft vooral in de Congolese regio’s Noord- en Zuid-Kivu, de regio’s waar er het meeste conflicten zijn tussen het Congolese leger en de verschillende rebellengroepen.

Nu leven er in die regio’s 5.000 Eastern Lowland gorilla’s terwijl dat er in het midden van de jaren ’90 nog 17.000 waren.

Het rapport focust op de gorilla’s in het oosten van Congo maar de onderzoekers zeggen dat de gorilla’s in het westen, die groter zijn in aantal, aan een veel vlugger tempo uitsterven. Die dieren leven in een regio waar geen straffen staan op stroperspraktijken.

Volgens David Greer, coördinator van het programma ‘Afrikaanse gorilla’s' van de natuurorganisatie WWF, is het grootste probleem in Centraal-Afrika ongetwijfeld het gebrek aan wetten die apen en andere bedreigde diersoorten beschermen.

Schoolvoorbeeld

Het schoolvoorbeeld is dat van het Virunga National Park in het oosten van Congo. Daar steeg het aantal berggorilla’s van 250 in de jaren ’50 naar 380 vandaag. Dat komt doordat het park regelmatig patrouilles uitstuurt zodat jagers en stropers geen kans hebben om de dieren te doden of gevangen te nemen.

Het park zegt dat het die bescherming zelf financiert waardoor het geen steun nodig heeft van de overheid, die meestal zelf in een strijd om natuurlijke grondstoffen verwikkeld zit.