Teldah Mawarire
Teldah Mawarire
Coördinator Civicus (alliantie ter versterking van het wereldwijde middenveld)
Opinie

30/07/18 om 13:45 - Bijgewerkt om 13:45

Zimbabwe: 'Het harde werk begint pas na de verkiezingen'

Zimbabwe trekt vandaag naar de stembus. Sinds een staatsgreep vorig jaar president Mugabe dwong tot aftreden, zijn veel restrictieve wetten nog steeds niet versoepeld. Teldah Mawarire vraagt zich af of een nieuwe leider de nodige vrijheid voor Zimbabwe zal kunnen garanderen.

Zimbabwe: 'Het harde werk begint pas na de verkiezingen'

Een vrouw brengt haar stem uit, Harare, Zimbabwe, 30 juli 2018. © Reuters

Voor veel kiezers in Zimbabwe is het een enigszins surrealistische ervaring om vandaag hun stem uit te brengen. Voor het eerst sinds de onafhankelijkheid van het land zal het immer aanwezige gezicht van Robert Mugabe hen niet vanop het stembiljet aanstaren.

Delen

Het harde werk begint pas na de verkiezingen in Zimbabwe.

Die nieuwe ervaring voedt misschien de hoop op positieve verandering bij sommigen, maar de weg naar de algemene verkiezingen was ook bezaaid met valkuilen en verkiezingsonregelmatigheden, net zoals vroeger.

Verkiezingen

Voor de civil society is vooral het feit dat de repressieve wetten die tegen hen werden gebruikt nog niet zijn aangepast sinds de militaire coup acht maanden geleden, een reden tot zorg.

Deze stembusgang valt moeilijk in te schatten. Uit de laatste peiling van denktank Afrobarometer vorige maand bleek dat de regeringspartij Zanu-PF 42 procent van de stemmen zou krijgen. De grootste oppositiepartij, de Movement for Democratic Change (MDC) zou 31 procent halen en de stemintenties van de resterende 26 procent van de kiezers waren onbekend.

Hoewel deze cijfers het beeld schetsen van een competitieve race, betekent het niet dat de omstandigheden ter plaatse gunstig zijn voor eerlijke en geloofwaardige verkiezingen.

Huidig president Mnangagwa, de voormalige veiligheidschef van Mugabe die de macht greep na de staatsgreep vorig jaar, is wanhopig op zoek naar een overwinning om het etiket van 'coupleider' van zich te kunnen afschudden.

Onregelmatigheden

De oppositie, waaronder vele politici met een woelig verleden, heeft nieuwe energie geput uit de komst van de jeugdige leider, Nelson Chamisa. Een overwinning is echter broodnodig om te voorkomen dat hij wordt gedegradeerd en op de politieke strafbank belandt.

Wat allicht vaststaat is dat de uitkomst van de stemming zal worden betwist en misschien zal worden uitgevochten in de rechtbanken, zo niet in de straten.

Veel Zimbabwanen maken zich zorgen over onregelmatigheden en zaken die niet transparant zijn verlopen met betrekking tot de kieslijsten en de geldigheid van sommige kiesbiljetten.

Er zijn ook vragen gerezen over de onafhankelijkheid van de uitvoerders van de peiling, de verkiezingscommissie van Zimbabwe, en sommigen beweren ook dat het afdrukken van het finale stembiljet gebeurde zonder overleg met alle partijen op het biljet.

'Onderdrukt'

Hoewel er momenteel relatieve rust heerst in Zimbabwe en er geen sprake is van politiek gemotiveerd geweld zoals, blijven de omstandigheden ongunstig wat betreft zaken zoals de vrijheid van vergadering, vereniging en meningsuiting.

Voor de staatsgreep beoordeelde de Civicum Monitor, een tool die bedreigingen voor het maatschappelijk middenveld in alle landen volgt, de openbare ruimte in Zimbabwe als 'onderdrukt'. Dat is slechts één stap verwijderd van de slechtst mogelijke beoordeling: 'gesloten'. De Democratische Republiek Congo is momenteel de enige natie in zuidelijk Afrika die als 'gesloten' wordt gezien.

Aan de vooravond van de verkiezingen blijven de restrictieve wetten onaangetast. Ze zijn nog niet in lijn gebracht met de grondwet die het land in 2013 heeft aangenomen. Dat doet twijfel ontstaan over het vermogen van het land om ​​vandaag geloofwaardige en eerlijke verkiezingen te houden.

Media geviseerd

Deze strenge wetgeving omvat onder meer de Wet inzake toegang tot informatie en bescherming van de privacy (AIPPA), die werd ingezet om journalisten te viseren en te vervolgen. Onder AIPPA is het verplicht voor alle mediahuizen, buitenlandse en lokale journalisten om zich te laten registreren onder strenge vereisten en tegen een dure kostprijs. Zelfs niet-gouvernementele organisaties (ngo's) die publicaties maken voor een klein of gespecialiseerd publiek, moeten over een licentie beschikken.

Een andere wet die hervormd dient te worden, is de Broadcasting Services Act, die in zijn huidige vorm een ​​belemmering vormt voor de vrijheid van de media en de groei van onafhankelijke media. Ze wordt door de overheid gebruikt voor politieke inmenging in de nieuwssector.

Hoewel de politieke oppositie grotendeels bijeen is kunnen komen met minder administratieve en fysieke inmenging van veiligheidsagenten na de val van Mugabe, blijft ook de Wet op Publieke Orde en Veiligheid (POSA) een grote zorg.

Delen

Hoe de verkiezingsuitslag ook zal uitdraaien, het maatschappelijk middenveld heeft veel werk voor de boeg.

Verder kent het land rigide bepalingen die het recht om te vergaderen en te protesteren schenden. Zo is het bijvoorbeeld nodig om de politie schriftelijk op de hoogte te brengen van een geplande demonstratie en heeft die de macht om een ​​bijeenkomst drie maanden lang te verbieden indien ze van mening is dat de openbare veiligheid in gevaar is.

Ngo's zullen nog veel werk moeten verrichten om de wet inzake registratie en werking van hulporganisaties te wijzigen. De Wet op het Particulier Vrijwilligerswerk (PVO) creëert een web van bureaucratische rompslomp.

Organisaties die homorechten beschermen, zijn vandaag niet in staat om openlijk te werken en hebben specifieke wetgeving nodig die hun bestaan ​​en werking mogelijk maakt.

Mensenrechten

En natuurlijk is er nog het flagrante gebrek aan bescherming voor verdedigers van de mensenrechten die het slachtoffer zijn geworden van brutale aanslagen onder Mugabe. Voor deze gemeenschap wekt het zeer weinig vertrouwen dat er nog steeds geen zinvol onderzoek werd gedaan in het symbooldossier van Itai Dzamara, een activist die op 9 maart 2015 is verdwenen.

Hoe de verkiezingsuitslag ook zal uitdraaien, het maatschappelijk middenveld heeft veel werk voor de boeg dat essentieel is om de opvolgers van Mugabe aan de belofte te houden de vrijheid van het maatschappelijke leven in Zimbabwe beter te garanderen. Dat is ontzettend hard nodig.

Onze partners