'We mogen ons niet superieur wanen tegenover Grieken, dit had ons ook kunnen overkomen'

30/06/15 om 08:16 - Bijgewerkt om 10:15

'We moeten alles op alles zetten om een Grieks faillissement te voorkomen', benadrukt Lode Vereeck (Open VLD). Hij was in Argentinië toen dat land in 2001 bankroet ging, 'ongeziene chaos en wanhoop leidden tot doden.'

'We mogen ons niet superieur wanen tegenover Grieken, dit had ons ook kunnen overkomen'

Athene, Griekenland © Reuters

Nu de Europese ministers hebben besloten om de resterende 7,2 miljard euro van het lopende hulpprogramma niet beschikbaar te stellen aan Griekenland dreigt het land echt failliet te gaan. Professor Economie Lode Vereeck (Universiteit Hasselt) en senator voor Open VLD weet uit ervaring welke consequenties zo'n faillissement heeft. Zo verbleef was hij zelf in Argentinië in 2001 toen dat Zuid-Amerikaanse land zijn schulden niet meer kon afbetalen. Voorts kent hij de Griekse kwestie erg goed door vakken te doceren als Openbare financiën en heeft hij familie wonen in het Zuid-Europese land.

Hoe is het destijds zover gekomen in Argentinië?

Lode Vereeck: 'Argentinië kende in de jaren tachtig een hyperinflatie. De regering loste dit op door een standaardoplossing, namelijk het tweemuntensysteem. In 1991 werd de dollar gekoppeld aan de peso in een-op-eenverhouding en dat werkte: de prijzen gingen niet meer razendsnel de hoogte in. Maar tegelijkertijd zorgde die gelijkschakeling van de munten ervoor dat de Argentijnen plots konden lenen als Amerikanen. Het ging economisch goed, dus ook de Argentijnse overheid ging massaal leningen aan. Tot op het moment dat ze die niet meer kon terugbetalen en het land failliet ging.'

Faillisement Argentinië 2001

Faillisement Argentinië 2001 © Reuters

'En ook bij de Grieken was dat het geval, zij konden plots lenen als Duitsers, maar zij hebben niet dezelfde economie als de Duitsers om hun schulden af te betalen. Hun economie is namelijk gebaseerd op landbouw en niet op (auto)-industrie.'

'Op het moment dat de Argentijnen hun schuld niet meer konden terugbetalen, werden de gevolgen stapsgewijs zichtbaar voor de bevolking. Eerst vond de Corralito plaats, de overheid bevroor tegoeden en maakte het enkel mogelijk om kleine bedragen op te nemen. Nadien werden alle dollars omgezet in peso's en daarna vond een devaluatie plaats. Tot slot besloot de overheid die peso's om te zetten in staatsobligatie die pas na tien jaar uitbetaald konden worden. Het bankroet was een feit.'

Hoe zijn de Argentijnen er bovenop geraakt?

Vereeck: 'Drie redenen zijn hier noemenswaardig. Eerst en vooral kende de Argentijnen een forse economische groei door Chinese bedrijven die massaal Argentijnse grondstoffen en landbouwproducten (soja, vlees) konchten en investeerden in het Zuid-Amerikaanse land. Daardoor daalde de werkloosheid fors.'

Delen

Dit is niet zozeer een financieel probleem, wel een socio-economisch

'Ten tweede gebeurde er een grondige haircut. Met 93 procent van de aandeelhouders werd namelijk een akkoord gesloten dat 70 procent zou worden kwijtgescholden en dat slechts 30 procent moest worden terugbetaald. Bij de overige 7 procent ging het om aasgierfondsen. Zo'n schuldvermindering is in het geval van Griekenland niet aan de orde, want dat zou een domino-effect veroorzaken. Een schuldverlichting daarentegen behoort wel tot de opties.'

'Tot slot bleef de dollar in Argentinië na de devaluatie een wettelijk betaalmiddel. Een sterke munt in de economie moet namelijk een rem vormen op de drukpers van de lokale munt om inflatie tegen te gaan. In Griekenland gebeurt de omgekeerde redenering en dat zou uniek zijn. Namelijk een te sterke munt (euro) het gezelschap geven van een zwakkere munt (drachme). Die zou gebruikt kunnen worden voor binnenlandse bestedingen; zoals de uitbetaling van ambtenaren en pensioenen. Maar door daarnaast ook de euro te behouden zou het land in de Eurozone kunnen blijven.'

U was in Argentinië toen het land bankroet werd verklaard, welke impact heeft dat op u gemaakt?

Vereeck: 'De chaos en wanhoop bij de mensen die ik toen heb gezien, hebben me mee gevormd als mens, econoom en als politicus. Daarom moeten we alles op alles zetten om een Grieks faillissement te voorkomen. Dit is niet zozeer een financieel probleem, wel een socio-economisch. Het land gaat gebukt onder een verouderd systeem en daarom moeten we ons nu de vraag stellen hoe we het land kunnen hervormen. Openbare financiën op orde hebben, is voor mij een heilig huisje. Want indien dat niet gebeurt, destabiliseert de samenleving. Zowel in Argentinië als in Griekenland zijn er doden gevallen. Ik heb het gevoel dat de Grieken op dit moment gelaten reageren, maar wanneer het land daadwerkelijk failliet gaat, zijn rellen iets waar we ernstig rekening mee moeten houden.'

Lode Vereeck (Open VLD)

Lode Vereeck (Open VLD) © BELGA

'Bovendien mogen we ons niet superieur wanen tegenover de Grieken. Want dit had ook ons kunnen overkomen. In 2011 steeg de rente op Belgische langetermijnobligaties boven de zes procent. (Toen Griekenland, Portugal en Ierland hun langetermijnrente over de grens van de 6 procent en in de richting van de 7 procent zagen opschuiven, moesten zij bij de Europese Centrale Bank en het Internationaal Muntfonds aankloppen voor financiële steun.) Maar dankzij de Belgische regering werd het gevaar de kiem in gesmoord. Griekenland heeft een goed businessplan nodig, dan volgt de rest.'

'De stelling dat onder meer de Portugezen en de Spanjaarden misnoegd zouden reageren op een schuldverlichting voor de Grieken is geen deftig argument. Ik denk dat geen enkele Spanjaard op dit moment zou willen ruilen met de Griek.'

Onze partners