VS: Presidentiële Commissie wil NSA kortwieken

18/12/13 om 23:08 - Bijgewerkt om 23:08

Een door VS-president Barack Obama aangestelde commissie wil dat de macht van de inlichtingendienst NSA fors ingeperkt wordt. Het moet onder andere uit zijn met het massaal verzamelen van privédata van burgers en het bespioneren van bevriende staatshoofden.

VS: Presidentiële Commissie wil NSA kortwieken

Voormalige NSA-basis in München © Reuters

Het 300 pagina's lange rapport van de vijfkoppige expertencommissie werd publiek gemaakt door het Witte Huis. In een notendop stelt de commissie dat er gevoelig gesnoeid moet worden in de controversiële spionagepraktijken waarvan de NSA zicht bedient.

De meeste van die surveillancetechnieken zijn geheim en kwamen pas aan het licht toen klokkenluider Edward Snowden ze afgelopen voorjaar lekte. In veel gevallen gaan ze tegen de staatsbelangen van de VS in, vindt de commissie.

Publieke advocaat

Om te beginnen moet de NSA ophouden met het aftappen en opslaan van de metadata over zowat alle telefoongesprekken in de VS, beveelt de commissie aan. Metadata zijn gegevens over bijvoorbeeld wie er wie belt, van waar en hoe lang. Die metadata moeten door de telefoon- en gsm-operatoren zelf worden bijgehouden, zegt de commissie. Als de inlichtingendiensten meer willen weten over een bepaalde gebruiker, moeten ze daar gerechtelijke toelating voor vragen.

Ook de 'Foreign Intelligence Surveillance Courts', de gespecialiseerde rechtbanken die zich met zulke zaken bezighouden en haast alleen maar 'ja' zeggen tegen de spionnen, moeten hervormd worden. Zij horen een 'publieke advocaat' te krijgen die voor privacy en burgervrijheden pleit.

De Commissie wil dat de NSA zich niet meer bezighoudt met het uitbuiten van achterpoortjes om informaticaproducten te hacken en het ondermijnen van initiatieven van privébedrijven om gebruikersdata te versleutelen. Dat heet slecht voor het vertrouwen in Amerikaanse IT-producten op buitenlandse markten.

Bevriende leiders

De NSA moet ophouden met op eigen gezag bevriende buitenlandse leiders te bespioneren, stelt de Commissie. Eerder dit jaar werd bekend dat de gsm's van onder andere de Duitse bondskanselier Angela Merkel en president van Brazilië Dilma Rousseff afgetapt werden. Dat leidde tot een internationale rel.

Voortaan moet er volgens de Commissie zeer zorgvuldig afgewogen worden of het bespioneren van buitenlandse leiders geoorloofd is. Dat moet volgens de Commissie in het Witte Huis gebeuren in plaats van op het NSA-hoofdkwartier, en men moet er rekening mee houden wat de economische en politieke prijs is als het spioneren bekend wordt.

Orwelliaans

De 46 aanbevelingen uit het rapport zijn niet bindend. De Amerikaanse regering is vrij om ze naast zich neer te leggen of aan te passen. Het is echter de tweede keer op een paar dagen dat de NSA fikse tegenwind krijgt uit het Amerikaanse overheidsapparaat. Eerder deze weel stelde een rechter in Washington dat de afluisterprogramma's tegen de Amerikaanse grondwet indruisen. Hij noemde ze in één adem 'Orwelliaans'.

"We raden niet aan dat de inlichtingendiensten zich eenzijdig ontwapenen", zei commissielid Michael Morel, voormalig vicedirecteur van de CIA. Toch vindt de commissie dat er de laatste jaren een en ander scheefgegroeid is en bijgestuurd hoort te worden. 'Dat je niets kán doen, betekent niet noodzakelijk dat je het ook moét doen", zei terrorisme-expert Richard Clarke tijdens een persconferentie in Washington.

Onze partners