Saudi-Arabië verdedigt onthoofding: 'woede over waarom IS executeert, niet over hoe'

03/02/15 om 21:23 - Bijgewerkt op 04/02/15 om 14:06

Een toename van onthoofdingen in Saudi-Arabië maakt de vergelijking met de acties van Islamitische Staat (IS) niet zo moeilijk. Het land wil zich daar echter van distantiëren: 'onze straffen zijn legitiem, omdat ze gebaseerd zijn op een beslissing van een rechtbank', klinkt het. Maar het is net dat rechtssysteem dat activisten zorgen baart.

Saudi-Arabië verdedigt onthoofding: 'woede over waarom IS executeert, niet over hoe'

Koning Salman van Saudi-Arabië. © Reuters

In een interview met NBC News tracht woordvoerder van het Saudische ministerie van Binnenlandse Zaken, Mansour al-Turki, de vergelijking met Islamitische Staat (IS) van tafel te vegen. Er zijn wel degelijk verschillen tussen de openbare onthoofdingen die in Saudi-Arabië plaatsvinden en de executies die door IS-militanten al te vaak op video worden vastgelegd.

Zo zijn de straffen die in zijn land worden opgelegd legitiem, omdat ze gebaseerd zijn op 'een beslissing van een rechtbank', legt al-Turki op de nieuwszender uit. Er is volgens hem een duidelijk verschil met de 'willekeurige' moorden zoals die door de soennitische terreurbeweging worden uitgevoerd.

Toename onthoofdingen

Ongeveer gelijklopend met de start van de luchtaanvallen van de door de Verenigde Staten geleide internationale coalitie tegen IS-stellingen in Irak en Syrië, schoot het aantal publieke executies in Saudi-Arabië de hoogte in. Dat was volgens persagentschap Reuters in het najaar van 2014. In de media werd de vergelijking tussen het olierijk en IS al snel gemaakt.

Enkel in augustus werden 26 mensen in Saudi-Arabië onthoofd: meer dan in de zeven voorafgaande maanden samengeteld. Het totaal aantal slachtoffers in 2014 zou 87 bedragen. Slechts iets langer dan een maand ver in het nieuwe jaar staat de teller alweer op 21. De slachtoffers werden veroordeeld voor misdaden als verkrachting, moord, gewapende overvallen, drugshandel, afvalligheid en zelfs hekserij, zo stelt Reuters.

Volgens database Death Penalty Worldwide (Universiteit van Cornell, gesteund door de Europese Unie) is 'openbare onthoofding' de meest voorkomende executiemethode in Saudi-Arabië, haalt NBC aan.

Niet publiceren

Hoewel analisten luidens Reuters een politieke boodschap in de toename van onthoofdingen zien - zo zou Riyad vastberaden zijn om streng op te treden te midden van de regionale onrust en een waarschuwend signaal uitsturen - lijkt Saudi-Arabië de publicatie van de publieke executies dan weer niet helemaal te zien zitten.

Toen een anonieme politieagent op 17 januari de beelden van de onthoofding van een vrouw in Mekka online plaatste, werd die gearresteerd op grond van een 'cybermisdaad', bericht Foreign Policy.

Een arrestatie die volgens analisten op de nieuwssite dus niet te rijmen valt met de overtuiging van het land dat onthoofdingen een geldige straf zijn volgens islamitische wetgeving. Zij menen dat de harde aanpak volgend op de video, een zekere gevoeligheid van de overheid aan de toenemende internationale kritiek en vergelijkingen met IS blootlegt.

Een still uit de propagandavideo van Islamitische Staat toont jihadi's die zich voorbereiden op de simultane onthoofding van minstens 15 mannen, vermoedelijk uit het Syrische regeringsleger van president Bashar al-Assad.

Een still uit de propagandavideo van Islamitische Staat toont jihadi's die zich voorbereiden op de simultane onthoofding van minstens 15 mannen, vermoedelijk uit het Syrische regeringsleger van president Bashar al-Assad. © AFP

''Waarom', niet 'hoe''

Voorstanders van de Saudische doodstraf - onthoofding met één slag van het zwaard - vinden de maatregel even 'menselijk' als de injecties die in de VS aan terdoodveroordeelden worden gegeven, schrijft Reuters. Bovendien gaat het - zoals ook al-Turki beweerde - in het koninkrijk om veroordeelde criminelen. Niet te vergelijken met de moord op onschuldige gijzelaars.

Al-Turki doet de beschuldigingen in het interview met de nieuwszender dan ook van de hand als 'internationale woede over de executies door IS'. Die woede is volgens de woordvoerder veeleer te wijten aan 'waarom IS mensen vermoordt', dan aan 'hoe' dat gebeurt.

Maar dat is net wat mensenrechtenactivisten volgens het persagentschap zorgen baart: dat Saudi-Arabië een rechtssysteem kent dat de doodstraf ondersteunt. Volgens de Verenigde Naties zijn onthoofdingen 'verboden onder de internationale wetgeving' en dat in alle omstandigheden, meldt NBC News. Maar 'Saudi-Arabië voert zulke executies met een onthutsende regelmaat uit en negeert daarbij de internationale wetgeving'. De VN riep het land in september al op de executies stop te zetten.

'Oneerlijke processen'

Maar volgens de Saudische islamitische wetgeving moeten gewelddadige misdaden als moord volgens het 'qisas'-systeem worden berecht. Vergelding volgens het 'oog om oog, tand om tand'-principe, stelt Reuters. Rechters die over andere misdaden beslissen, gaan vaak uit van een eigen interpretatie van de wet. Saudi-Arabië kent volgens het persagentschap geen burgerlijk strafrecht en ook juridische precedenten - waardoor aan de hand van eerdere processen een resultaat voorspeld kan worden - ontbreken er.

De VN wees nog op 'oneerlijke' processen, stelt NBC News. Daarbij wordt verdachten vaak een advocaat ontzegd en ook de doodstraf zou geregeld worden uitgesproken na bekentenissen die tijdens folteringen plaatsvonden. Volgens Reuters zijn rechters na een bekentenis niet verplicht de omstandigheden waarin die plaatsvond, de psychologische factoren of de mogelijkheid dat de bekentenis onder dwang gebeurde, na te gaan.

Strijders van het Vrije Syrische Leger bereiden zich voor om de troepen van president Bashar al-Assad aan te vallen.

Strijders van het Vrije Syrische Leger bereiden zich voor om de troepen van president Bashar al-Assad aan te vallen. © Reuters

Strijd tegen terreur

De woordvoerder maakte zich nog sterk dat Saudi-Arabië de internationale gemeenschap steunt in de strijd tegen terreur. Ook in eigen land werd de strijd aangebonden. Al-Turki ontkende tegenover NBC News nog dat 'Saudi-Arabië een bank' zou zijn voor 'het financieren van terroristische organisaties'.

In het land werd een koninklijk decreet uitgevaardigd dat iedereen bestraft die extremistische bewegingen vervoegt of op eender welke manier steunt. Meer dan 2.000 Saudi's trokken de afgelopen vier jaar naar Irak en Syrië om er met andere militanten te strijden. Ongeveer 630 van hen keerden ondertussen terug, meldt NBC.

Maar die cijfers zijn niet representatief, meent al-Turki. 'We zijn met 22 miljoen Saudi's en slechts 2.200 trokken naar IS. We hebben uitstekend werk geleverd om het volk bewust te maken van de doelen van al-Qaeda en IS en van hoe zij afwijken van de eigenlijke islam.'

Onze partners