Koningin Beatrix doet troonsafstand

28/01/13 om 17:30 - Bijgewerkt om 17:30

De Nederlandse koningin Beatrix doet troonsafstand. Haar zoon Willem-Alexander wordt op 30 april 2013 de nieuwe Nederlandse koning.

Koningin Beatrix doet troonsafstand

© AFP

De Nederlandse koningin Beatrix doet zoals verwacht werd troonsafstand. 'De moeder des vaderlands' geeft de kroon door aan haar zoon Willem-Alexander op 30 april 2013 - Koninginnedag.

De Nederlandse koningin Beatrix maakte bekend dat zij afstand doet van de troon ten gunste van haar zoon en kroonprins Willem-Alexander. Dat deed ze in een toespraak die zowel op radio en televisie werd uitgezonden.

"Tot op de dag van vandaag heeft deze mooie taak mij veel voldoening geschonken."

In Nederland waren er al langere tijd speculaties over het moment van abdicatie. De plotselinge bekendmaking door de Rijksvoorlichtingsdienst RVD van de toespraak op radio en tv maakte snel duidelijk dat de troonsafstand na ruim 32 jaar op handen is.

Premier Mark Rutte: 'Grote dankbaarheid'

De Nederlandse minister-president Mark Rutte eert koningin Beatrix, die op 30 april zal aftreden, als "icoon van Nederland". De rechtsliberaal sprak de Nederlanders meteen toe na de officiële bekendmaking van de troonsafstand door de koningin zelf.

Rutte zegt veel respect en bewondering te hebben voor Beatrix. "We nemen straks afscheid van een koningin in het hart van de samenleving. Koningin Beatrix was er altijd", aldus Rutte. "Zij was er op de feestelijke momenten, bij de viering van sportieve successen en culturele hoogtepunten. Maar zij was er ook en vooral op de moeilijke ogenblikken." Hij noemt de rampen in de Bijlmermeer (vliegtuigongeluk) en in Enschede (de vuurwerkramp), en de aanslag in Apeldoorn op Koninginnedag 2009.

Voor Rutte groeide Beatrix uit tot "icoon van Nederland". "Iedereen die de koningin persoonlijk heeft ontmoet of meegemaakt, zal beamen dat zij met haar kennis en ervaring en haar grote belangstelling en betrokkenheid mensen raakt en verder helpt. Ook in het buitenland maakte zij bij talloze officiële gelegenheden diepe indruk."

Volgens de premier wacht Willem-Alexander als de nieuwe koning van Nederland en zijn vrouw Maxima een "belangrijke en veeleisende taak". "Maar ik weet zeker dat de prins en prinses als koning Willem-Alexander en koningin Maxima op een overtuigende manier invulling zullen geven aan hun nieuwe taak en rol."

De dag van de troonswissel, 30 april, moet een "onvergetelijk feest" worden, zei Rutte nog. Opvallend: volgens de premier moet dat gebeuren "op de sobere wijze die past bij deze tijd".

Alom lof voor Beatrix in politiek Den Haag

De Nederlandse politieke partijen willen het nog wel eens flink oneens zijn over de rol van het koningshuis in het Nederlands democratisch stelsel, maar de politici waren eensgezind in hun lof voor koningin Beatrix.

De rechtsliberale premier Mark Rutte reageerde meteen na de toespraak van de koningin op radio en televisie. Hij sprak "groot respect en bewondering" uit voor de manier waarop Beatrix haar werk gedurende meer dan 30 jaar heeft gedaan. Ze heeft zich volgens Rutte altijd "met hart en ziel" ingezet voor de Nederlandse samenleving. "Zichtbaar, betrokken en met een enorme energie."

Ook in het parlement klonk lof van alle kanten. Begrip was er ook voor de beslissing van prinses Maxima dat haar familie niet aanwezig zal zijn bij de troonswisseling. Maxima's ouders waren vanwege de regeringsfunctie van haar vader ten tijde van de dictatuur in Argentinië ook niet aanwezig bij het huwelijk van Máxima en kroonprins
Willem-Alexander in 2002.

Fractievoorzitter Halbe Zijlstra van de rechtsliberale VVD noemde dit besluit van Maxima "verstandig". Leider Diederik Samsom van de sociaaldemocratrische coalitiepartner PvdA sprak begrip uit, gezien de "gevoeligheid" van deze kwestie. "Ik ben blij dat het op deze manier is opgelost en dat we niet in een eindeloze discussie belanden
over wel of niet." De Socialistische Partij SP gewaagde van een "heel wijs besluit".

Samsom sprak verder veel waardering uit voor de manier waarop Beatrix 33 jaar invulling gaf aan de zware taak van staatshoofd. "Zij heeft zich laten kennen als een betrokken vorstin. Ook waarderen wij de bindende rol die zij in de samenleving heeft gespeeld. Naast haar grote professionaliteit wist en weet zij mensen te raken met haar medeleven in moeilijke tijden."

Zijlstra zei over Beatrix dat ze "heel gedreven" en "op de goede momenten menselijk" haar taak heeft vervuld. Ook prees hij het gevoel voor humor van de koningin.

Sybrand Buma van het christenmocratische CDA zei dat de koningin haar ambt "op voorbeeldige wijze" heeft uitgeoefend.

Geert Wilders, leider van de Nederlandse rechtspopulistische partij PVV, noemt koningin Beatrix "een groot voorbeeld voor velen". Zijn partij "dankt Hare Majesteit voor 33 jaar trouwe dienst aan het Nederlandse volk". "Ondanks het feit dat diep leed haar op persoonlijk vlak niet werd bespaard, heeft Hare Majesteit te allen tijde ons vaderland vol plichtsbesef gediend", zegt Wilders.

"Namens de PVV spreek ik de hoop uit dat de koningin mag genieten van nog vele gezonde jaren vol geluk en voorspoed. De PVV wenst haar opvolger, prins Willem-Alexander, veel succes en wijsheid toe."

SP-leider Emile Roemer zei dat Beatrix de tijdgeest goed aanvoelde. "Ik denk dat zij een belangrijke rol heeft gespeeld om het koningshuis meer bij de tijd te brengen. Dat is een grote verdienste."

Voorman Alexander Pechtold van het linksliberale D66 zei dat Beatrix op "een waardige manier" invulling gaf aan de recente veranderingen in de rol van het staatshoofd in het Nederlandse parlementair systeem.

Speciale postzegel voor troonswissel

Het Nederlandse postbedrijf PostNL komt met een speciale postzegel naar aanleiding van de troonswisseling. Daar zullen zowel Beatrix als Willem-Alexander op staan, zo gaf een woordvoerder van het bedrijf aan.

Na de speciale zegel volgt een zogenoemde tussenzegel, en daarna pas een definitieve postzegel met de beeltenis van de nieuwe koning. "We hebben al voorbereidingen getroffen, maar de definitieve keuze wordt in overleg met het Koninklijk Huis en de Rijksvoorlichtingsdienst gemaakt".

De speciale zegel wordt over enkele weken gelanceerd, de tussen- en definitieve zegel is na de troonswisseling "een kwestie van maanden".

Koning Willem-Alexander uit IOC

Willem-Alexander zal als koning van Nederland terugtreden als lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC). "Tijdens zijn aantreden in 1998 bij het IOC heeft hij dat gezegd en hij heeft dat destijds ook zo met het kabinet afgesproken. Dus we gaan er van uit dat hij dat ook zal doen nu hij koning wordt", liet een woordvoerder van sportkoepel NOCNSF weten.

Met het naderende vertrek van Willem-Alexander uit het IOC houdt Nederland geen vertegenwoordiger meer over in de mondiale sportorganisatie. Eerder vielen Anton Geesink (overleden), Hein Verbruggen (erelid) en Els van Breda Vriesman al af als IOC-lid.

Speculaties

Meteen nadat het nieuws over de toespraak bekend gemaakt werd, gonsde het van de speculaties over eventuele troonsafstand. De Nederlandse omroep NOS schreef: "Over de inhoud is nog niets bekendgemaakt, maar vermoedelijk maakt de koningin haar aftreden bekend." Mocht Beatrix geen troonsafstand doen, dan gaat het waarschijnlijk om prins Friso, aldus NOS.

Het afgelopen jaar werd de Koninklijke Familie getroffen door een groot persoonlijk drama. Prins Friso kwam tijdens de skivakantie met de Koninklijke Familie terecht in een lawine. Sindsdien ligt hij in coma.

Volgens politiek commentator van RTL Frits Wester "kan het niet anders dan dat ze haar aftreden bekendmaakt": "Het lijkt erop dat het zover is. Ze wordt bijna 75 jaar. Dit is een mooi, natuurlijk moment."

Bij Elsevier klinkt het zuiniger: "Er wordt al langere tijd gespeculeerd over de troonsafstand van koningin Beatrix. Donderdag wordt zij 75 jaar. Volgens velen zou zij dan afstand doen van de troon."

Wat erop zou kunnen duiden dat Beatrix aftreedt, is dat ze na Koninginendag, 30 april, geen afspraken meer heeft in haar agenda, zo meldt VRT radio. Bovendien zijn kroonprins Wille-Alexander en zijn vrouw Maxima er "klaar voor: ze vergezellen de koningen steeds meer."

Vader Maxima niet op kroning

Beatrix, geboren op 31 januari, werd op 30 april 1980 gekroond tot koningin ter opvolging van haar moeder Juliana, die troonsafstand deed. De kroning ging toen gepaard met zware rellen in Amsterdam, toegeschreven aan krakersbewegingen en anarchisten. De kans op relletjes bij de kroning van Willem-Alexander, geboren op 27 april 1967, is alvast een stuk kleiner gemaakt door de mededeling van Maxima dat haar ouders niet aanwezig zullen zijn.

De vader van Maxima, Jorge Horacio Zorreguieta, kwam in opspraak bij het bekendmaken van haar relatie met prins Willem-Alexander. Dat omdat hij een politieke functie had bekleed onder de Argentijnse generaal Jorge Rafael Videla - die van 1976 en 1981 president van Argentinië was. Zijn junta (militaire staatsgreep) maakte het einde aan de regering van Isabel Perón. Onder Videla zouden 30.000 mensen omgekomen zijn. Bekend zijn de verdwijningen, babyontvoeringen en martelpraktijken.

PvdA-voorzitter Diederik Samsom reageert opgelucht op de afwezigheid van Zorreguita: "Gelukkig hoeven we de discussie niet te voeren en heeft de familie zelf een besluit genomen."

Beatrix zit bijna 33 jaar op de troon

De Nederlandse koningin Beatrix zit 32 jaar en 9 maanden op de Nederlandse troon. Alleen haar oma, koningin Wilhelmina, en Willem III waren langer staatshoofd.

Beatrix, die op 31 januari 2013 75 jaar wordt, bekleedt de troon sinds 30 april 1980 en houdt dat sinds die dag in totaal al 11.949 dagen vol. Op de dag dat ze de troon afstaat aan haar zoon Willem-Alexander, zal ze dus exact 33 jaar koningin zijn geweest.

Koningin Wilhelmina was op de kop af 50 jaar staatshoofd, Willem III zat 41 jaar en 9 maanden op de troon. Willem I (25 jaar), Willem II (8 jaar) en Juliana (31 jaar) waren
minder lang staatshoofd van Nederland.


Letterlijk: de rede van koningin Beatrix:

Aan het einde van dit jaar zullen wij herdenken dat ons land tweehonderd jaar geleden een koninkrijk werd, waarmee in onze geschiedenis een nieuw tijdperk aanbrak. Het samenvallen van deze twee bijzondere gebeurtenissen is voor mij de aanleiding geweest te besluiten dit jaar uit mijn ambt terug te treden. Het lijkt mij een goed moment om deze stap, die ik al enige jaren overweeg, nu daadwerkelijk te nemen.

Ik heb het altijd als een uitzonderlijk voorrecht beschouwd een groot deel van mijn leven in dienst van ons land te kunnen stellen en overeenkomstig mijn opdracht invulling te mogen geven aan het koningschap. Daarbij was Prins Claus mij vele jaren tot grote steun.

Tot op de dag van vandaag heeft deze mooie taak mij veel voldoening geschonken. Het is inspirerend zich bij mensen betrokken te voelen, mee te leven met verdriet en te delen in tijden van vreugde en nationale trots. Dat heb ik eveneens mogen ervaren in de Caraïbische delen van ons koninkrijk, waar ik ook altijd veel warmte en hartelijkheid heb ondervonden.

Ik treed dan ook niet terug omdat het ambt mij te zwaar zou vallen, maar vanuit de overtuiging dat de verantwoordelijkheid voor ons land nu in handen van een nieuwe generatie moet liggen. Het is met het grootste vertrouwen dat ik op 30 april van dit jaar het koningschap zal overdragen aan mijn zoon, de Prins van Oranje. Hij en Prinses Máxima zijn ten volle op hun toekomstige taak voorbereid. Zij zullen ons land met toewijding dienen, getrouw de grondwet onderhouden en met al hun talenten een eigen invulling geven aan het koningschap.

Gesterkt voel ik mij door de gedachte dat het plaats maken voor mijn opvolger niet betekent dat ik afscheid neem van ú. Ik hoop dat ik velen van u nog dikwijls kan ontmoeten. Ik ben u diep dankbaar voor het vertrouwen dat u mij heeft gegeven in de vele mooie jaren waarin ik uw koningin mocht zijn.

Lees meer over:

Onze partners