Hoe rijke Chinezen stand-ins betalen om voor hen in de cel te gaan zitten

25/10/13 om 13:27 - Bijgewerkt om 14:35

Met de veroordelingen van het Chinese politieke echtpaar Bo Xilai en Gu Kailai kwam dankzij de sociale media een 'nieuw' fenomeen aan het licht.

Hoe rijke Chinezen stand-ins betalen om voor hen in de cel te gaan zitten

Gu Kailai, de echte en de stand-in? © /

Toen de gevallen Chinese politicus en voormalige sterke man van de communistische partij, Bo Xilai, vorige maand terecht stond wegens corruptie, vroegen Chinezen op sociale netwerksites zich af of Bo wel echt in de gevangenis zat en eisten ze foto's van hem in zijn cel als bewijs.

Bo's reeds eerder veroordeelde echtgenote Gu Kailai werd er op het internet van beschuldigd tijdens haar proces zelfs niet aanwezig te zijn geweest in de rechtszaal. Online circuleerde immers een compilatiefoto van haar met een slank gezicht en een bolwangige vrouw die uiteindelijk terecht stond.

Dergelijke beschuldigingen lijken misschien wat vergezocht, maar ze zijn gebaseerd op wat velen in China als een nieuw en groeiend fenomeen beschouwen: de zogenaamde 'vervangcrimineel', aldus de Britse krant The Independent.

Sowieso komen er in China weinig gefortuneerde en invloedrijke Chinezen voor de rechter, maar als het gebeurt, kunnen ze volgens mediaberichten een vervangcrimineel inhuren om hun plaats in te nemen tijdens een rechtszaak of in de gevangenis. Deze praktijk staat bekend als 'ding zui'.

Professionele stand-incrimineel

Zo bouwde de 25-jarige arme drugsverslaafde Guo Ronghui 10 jaar lang een carrière uit als professionele stand-incrimineel. Omdat hij aan leukemie leed kwam Guo in aanmerking voor 'voorwaardelijke invrijheidstelling wegens medische redenen', een opportuniteit die hij dan ook succesvol uitbuitte.

Naar verluidt zou de jongeman maar liefst 172 strafrechtelijke feiten bijeen hebben verzameld. Hij werd ook verschillende keren veroordeeld, voornamelijk voor drugs- en wapenfeiten van anderen en kreeg in totaal 48 jaar gevangenisstraf, die hij niet moest uitzitten.

Guo rekende zijn cliënten doorgaans 5.000 tot 10.000 euro per opdracht aan. De professionele zondebok werd in 2007 ontmaskerd tijdens een ondervraging voor het schenden van de voorwaarden van zijn voorwaardelijke invrijheidsstelling

Niet nieuw

Op het eerste gezicht lijkt het fenomeen symptomatisch te zijn voor de toenemende loonkloof in het moderne China, maar volgens Geoffrey Sant, een advocaat en professor aan de Fordham Law School in New York die het fenomeen onderzocht, bestaat de vervangcrimineel al veel langer en is hij zelfs diepgeworteld in de Chinese samenleving.

Sant ontdekte dat het gebruik van dubbelgangers voor gevangenisstraffen, lijfstraffen en zelfs executie al teruggaat tot het midden van de 17e eeuw. Niet alleen financiële motieven, maar ook culturele en familiale druk zorgen ervoor dat de praktijk nog altijd bestaat. 'Zo zal iemand de plaats innemen van een familielid omdat die een minder zware straf kan krijgen of omdat dat familielid de broodwinner is en de familie op die manier haar inkomen kan behouden', zegt Sant aan The Independent.

Confucianisme

'Het is goed mogelijk dat dit de donkere kant van de 'kinderlijke gehoorzaamheid' is, een kernbegrip uit het confucianisme waarmee wordt bedoeld dat iemand gehoorzaam moet zijn aan zijn ouders en respect moet tonen voor zijn oudere familieleden en zijn voorouders.'

De gehoorzaamheidsdruk in een hiërarchische samenleving en geldgewin zijn dan wel enigszins verschillende redenen voor het bestaan van 'ding zui', maar het is volgens Eva Pils, professor aan de Chinese universiteit van Hong Kong, vooral het falen van het Chinese rechtssysteem dat ervoor zorgt dat de praktijk momenteel floreert.

'Het systeem tolereert valse bekentenissen', zegt ze. 'Een proces zou eigenlijk moeten achterhalen of een beklaagde schuldig is of niet... maar het is niet meer dan een bureaucratisch proces, een procedure waar men door moet.'

Aangezien het percentage van vrijspraken in Chinese rechtbanken minder dan 1 procent is, daalt de kans dat 'ding zui' ontmaskerd wordt, drastisch eenmaal men voor de rechter staat.

Lees meer over:

Onze partners