Hoe Obama Iowa won en president werd

01/02/16 om 15:20 - Bijgewerkt op 31/01/16 om 22:10

Over het belang van de eerste voorverkiezing in Iowa zijn de meningen verdeeld, maar voor Barack Obama in 2008 betekende ze een cruciale eerste stap.

Hoe Obama Iowa won en president werd

Barack Obama op 3 januari 2008 na zijn overwinning in Iowa © REUTERS

In 1992 behaalde Bill Clinton amper 2,8 procent van de stemmen tijdens de caucus in Iowa - en won geen enkele afgevaardigde. Toch werd hij president. In 2000, bij de Republikeinen, haalde "mededogend conservatief" George W. Bush, de kandidaat van het geld en de partij, een fikse overwinning op John McCain, de outsider. McCain won daarop wel in New Hampshire, en had wellicht meer kans gehad zonder de besmeurcampagne van Bush. Voor Bush was Iowa, met om en bij één honderdste van de Amerikaanse bevolking, een opstap.

In 2004 ging Howard Dean ten onder in Iowa. Hij was de kandidaat van het internet, van de jeugd, van de vernieuwing, van links, maar uiteindelijk eindigde hij in Iowa slechter dan zijn peilingen, en slechts derde in totaal, op ruime achterstand van John Kerry en John Edwards. Dean hield de avond van zijn nederlaag, om zijn aanhang te troosten of te mobiliseren, een bliksemspeech, waarin hij glorie voorspelde in komende staten. De tape van een zichzelf overschreeuwende Dean werd honderden keren op tv getoond, en zijn campagne was op slag dood. De veel bravere John Kerry werd de Democratische kandidaat.

In 2008 kende Iowa met Barack Obama een hoogtepunt. De jonge kandidaat uit Chicago versleet zijn schoenen in deze voornamelijk witte staat. Hij klom geleidelijk in de peilingen om tegen nieuwjaar op gelijke hoogte te komen met favoriet Hillary Clinton, die niet alleen de steun had van de partij maar ook van de plaatselijke krant, de Des Moines Register. Zijn campagne, beschrijft topmedewerker David Axelrod in zijn vorig jaar gepubliceerde memoires, hield altijd de verschillen in de gaten. Clinton was toen, is nu eigenlijk nog, de kandidaat van het realisme, van de competentie, terwijl Obama liet dromen, hij liet mensen optimistisch zijn, hij vertegenwoordigde de jeugd. En op een punt kon Obama Hillary eindeloos onderuithalen: met al haar realisme had ze als senator toch maar voor de oorlog in Irak gestemd, argumenteerbaar de grootste buitenlandse blunder van de 21ste eeuw.

Er moest, dat blijkt ook uit die memoires, op Obama ingepraat worden om hem tot de kandidaat van de dromen te maken. Hij verzette zich later langdurig tegen zijn intussen legendarische slogan "Yes we can" - vond dat maar niets.

Het voornaamste winstpunt was dat Obama in Iowa nieuwe kiezers wist te mobiliseren. Bijna 240.000 Democraten brachten in 2008 hun stem uit, dat is maar liefst 90 procent meer dan in 2004. Dat was onder meer mogelijk omdat de caucus toen begin januari werd gehouden, op een moment dat studenten vakantie hadden.

Poëzie versus proza

De peilingen toonden een neus-aan-neus gevecht. In de uitslag stond Clinton niet op de foto. Obama haalde 37,6 procent, John Edwards, een bij de vakbonden aanleunende kandidaat, 29,8 procent en Hillary Clinton eindigde ontgoochelend derde met 29,5 procent.

Let de komende dagen op het woord momentum. De overwinning in het witte Iowa gaf Obama momentum, het maakte duidelijk dat hij ook in overwegend wit gebied kon scoren. Hillary Clinton won weliswaar nog onverwachts in New Hampshire, de volgende staat, na een emotioneel moment in een koffiehuis, maar de Obama-trein was vertrokken.

Nu zijn de peilingen aan Democratische kant opnieuw heel nipt tussen Hillary Clinton en Bernie Sanders, maar ondanks verwoede pogingen is Sanders er nog niet in geslaagd veel nieuwe kiezers te mobiliseren. De campagne hoopt dat dergelijke kiezers zich op het laatste nippertje zullen registreren.

In een interview met nieuwssite Politico leek Obama kamp te kiezen voor Hillary Clinton, en wees hij gelijkenissen tussen zijn campagne en die van Sanders van de hand.

Clinton, zei de president, "is voorzichtig, haar campagne meer proza dan poëzie". Maar regeren, gaf hij aan, heeft hijzelf ook in proza moeten doen, niet in poëzie.

Rudi Rotthier in Des Moines, Iowa

Lees meer over:

Onze partners