Hoe Erdogan zelf al jarenlang een stille staatgreep pleegt

17/07/16 om 12:10 - Bijgewerkt op 19/07/16 om 08:08

De Turkse president Erdogan profiteert van de mislukte staatsgreep om zijn greep op de samenleving te verstevigen. De nieuwe ontwikkelingen maken zo integraal deel uit van een proces dat al langer loopt , meent Knack-journalist en Turkijekenner Marijn Kruk. Een reconstructie van Erdogans 'staatsgreep in slow motion': van het ontslag van voormalig premier Davutoglu tot de heksenjacht op journalisten, publicisten en academici.

Afgelopen vrijdagavond bezetten soldaten van het Turkse leger strategische plaatsen in Istanbul: bruggen over de Bosporus; Ataturk Airport. Televisieredacties werden bezet en in de hoofdstad Ankara werd het parlementsgebouw gebombardeerd. Er volgde een verklaring van de militairen, waarin de staat van beleg werd afgekondigd. Via FaceTime maande president Recep Tayyip Erdogan zijn aanhangers vanaf een onduidelijke locatie de straat op te gaan en te protesteren. Het was een onwezenlijk gezicht. De anders zo ongenaakbare Turkse president sprak nu via de smartphone van een nieuwslezeres tot de natie. Alsof hij totaal insignificant geworden was. Zeker in de beginjaren van Erdogan lange premierschap (2002-2014) hing de dreiging van een militaire staatsgreep steeds als een zwaard van Damocles boven zijn hoofd. Het zou ook niet voor het eerst zijn dat het leger in Turkije in de politieke arena stapte. Het waant zich de hoeder van de seculiere orde van Mustafa Kemal Ataturk. In 1960, 1971, 1980 en een beetje in 1997 lieten de militairen via staatsgrepen hun tanden zien. Maar de tijden waren veranderd, zo was de overtuiging, niet in de laatste plaats dankzij Erdogan zelf. Dankzij het beruchte Ergenekonproces had hij de oude kemalistische legertop vanaf 2008 grotendeels op een zijspoor weten te zetten. Misschien verklaarde dat ook waarom Erdogan afgelopen vrijdag aldoor zo'n kalme indruk maakte. Inderdaad bleek de couppoging geen lang leven beschoren, helemaal toen bleek dat geen van de oppositiepartijen de putschisten steunde. Halverwege de dramatisch verlopen nacht was het initiatief terug bij de regering. Erdogan landde ongehinderd op Ataturk AirPort en in Istanbul trokken zijn aanhangers de rebellerende soldaten uit hun tanks. Daarbij ging het niet altijd even zachtzinnig toe. Er waren meer dan 250 doden te betreuren, maakte premier Benali Yildirim bekend. Duizenden arrestaties werden inmiddels verricht en Erdogan stelt inmiddels massale zuiveringen binnen het leger in het vooruitzicht. Zeker lijkt wel dat Erdogan sterker dan ooit uit de couppoging tevoorschijn zal komen. Wat dreef de putschisten tot dit hachelijke avontuur ? In een verklaring zeiden ze op te willen komen voor de Turkse grondwet en de democratie te willen redden. Daarmee zouden ze Erdogan de pas hebben willen afsnijden. Diens critici beschuldigen de Turkse president er al langer van uit te zijn op het vestigen van een autoritair bewind. Een 'staatsgreep in slow motion'. Zo bezien was de putsch van afgelopen vrijdag een snelle coup om de trage af te wenden. Ze faalde jammerlijk. Daarom nu terug naar de trage machtsgreep die critici Erdogan zelf verwijten.Dit voorjaar maakte de Turkse premier Ahmet Davutoglu zijn aftreden bekend. De vrome Davutoglu stond bekend als het redelijk gezicht van de uitvoerende macht. Europese leiders deden graag zaken met hem. Zijn ontslag kwam onverwacht, temeer omdat de tandem met president Recep Tayyip Erdogan juist goed leek te werken. Maar paleiswatchers in Ankara wisten beter.
...

Verder lezen?

Registreer u en lees elke maand gratis 4
artikelen.

Onze partners