Daniel Hough
Daniel Hough
Onderzoeker Duitse politiek universiteit van Sussex
Opinie

25/09/17 om 14:45 - Bijgewerkt om 14:44

'De grootste uitdaging voor AfD moet nog komen, aan politiek doen'

De radicaal-rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) zal voor het eerst toetreden tot het Duitse parlement nadat de partij 12,9 procent behaalde in de verkiezingen van afgelopen weekend. Maar de grootste uitdaging moet nog komen, zegt Daniel Hough, expert Duitse politiek aan de universiteit van Sussex.

'De grootste uitdaging voor AfD moet nog komen, aan politiek doen'

Lijsttrekker Alexander Gauland, AfD, 24 september 2017. © Reuters

De partij is amper vijf jaar oud en was dus een pasgeborene bij de vorige verkiezingen in 2013. Ze behaalde toen 4,7 procent, net onder de kiesdrempel van 5 procent, en was zo kansloos voor vertegenwoordiging in het parlement.

Delen

De grootste uitdaging voor AfD moet nog komen, aan politiek doen.

In de vier jaren die daarop volgden heeft AfD zich grondig getransformeerd. Ooit was het een partij die voornamelijk werd geleid door professoren die zich zorgen maakten over de toekomst van de euro. Nu is het veel meer een brede beweging van rechtse naysayers.

Geen alternatief?

De naam van de partij komt voort uit de beroemde opmerking van Angela Merkel, op het hoogtepunt van de financiële crisis, dat er geen alternatief was voor het beleid dat haar regering voorstelde om de euro te redden.

AfD argumenteerde dat er wel alternatieven waren en zo werd een partij geboren die probeert te illustreren wat die alternatieven zijn.

Maar de partij transformeerde op een radicale manier en verliet de focus op de financiële crisis en eurozone. Naarmate de schadelijke gevolgen van de eurocrisis afnamen, daalde de populariteit van de partij en dreigde een betekenisloos bestaan.

Toen kwam de vluchtelingencrisis op gang in 2015 en 2016. Het antwoord van AfD op het opendeurbeleid van Merkel heeft de partij bijna onherkenbaar gemaakt van diegene die Bernd Lucke en zijn mede-eurosceptici in april 2013 hebben opgericht.

Oppositie tegen Merkel

Een aantal AfD-politici gebruikten onder meer een retoriek die het moderne Duitsland nog niet eerder gehoord had. Frauke Petry, waarschijnlijk de meest bekende figuur van de partij, beweerde in januari 2016 dat er situaties zijn die legitimeren dat Duitse grensambtenaren vluchtelingen die de grenzen proberen over te steken, zouden neerschieten.

Er zijn ook mensen zoals Bjoern Hoecke die het verleden van Duitsland willen relativeren, net zoals er figuren zijn die sterk tegen moslims gekant zijn. De oppositie tegen Merkels beleid ten aanzien van vluchtelingen blijft niettemin de galvaniserende kracht die de partij bij elkaar houdt. In die zin weerspiegelt AfD het Front National in Frankrijk en andere radicaal-rechtse partijen in Europa.

Maar de situatie bij AfD is complexer. Hoewel veel van de eurosceptici die de partij hebben opgericht ze ondertussen weer hebben verlaten, is hun invloed niet volledig verdwenen. Een van de twee leidende kandidaten voor de verkiezing was bijvoorbeeld Alice Weidel, een 38-jarige lesbische vrouw die voor Goldman Sachs heeft gewerkt. Ze spreekt vloeiend Mandarijn en woonde zes jaar in China om er te werken aan een proefwerk over het Chinese pensioenstelsel. Ze is zeker niet de archetypische leider van een ultra-rechtse partij.

Wereldpolitiek voeren

Nu de partij in het federale parlement zal zetelen, zal ze moeten leren omgaan met de uitdagingen van het echte wereldpolitieke leven binnen de Bundestag. Er is geen tekort aan kapiteins maar in deze realiteit komt het erop aan om te vinden wat de Duitsers Sachpolitiker noemen, parlementsleden die kunnen omgaan met de vragen van parlementaire commissies. Nu moeten ze laten zien dat ze aan politiek kunnen doen, en niet enkel erover kunnen praten. Voor een partij die zeer weinig ervaring heeft met het leven binnen de politieke instellingen, wordt dit een uitdaging van formaat.

Delen

Het antwoord van AfD op het opendeurbeleid van Merkel heeft de partij bijna onherkenbaar gemaakt.

De grote vraag wordt vooral hoe de partij het er vanaf zal brengen in 2021. AfD heeft geen kans om daadwerkelijk te regeren. Alle Duitse partijen hebben al lang aangekondigd dat ze geen coalitie met AfD willen vormen, maar toch zullen de AfD-politici moeten aantonen dat ze een gemeenschappelijke lijn ontwikkelen over beleidsvraagstukken die tot nu toe een eerder onbelangrijke rol hebben gespeeld in de ontwikkeling van de partij.

De opkomst van AfD is een schok voor Duitsland en velen voelen zich erg ongemakkelijk bij de idee dat ze rechts van de CDU zullen plaatsnemen in het parlement. Toch is het zo dat de grootste uitdaging voor AfD nog moet komen.

Dit opiniestuk verscheen oorspronkelijk bij The Conversation.

Onze partners

Deze website maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te verbeteren. Door verder te surfen, stemt u in met ons cookie-beleid. Meer info