'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'
'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'
'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'
'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'
'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'
'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'
'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'
'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'
91310769Het is natuurlijk een waarheid als een koe. Het is niet omdat je (klinische) psychologie hebt gestudeerd dat je (in alle omstandigheden en voor altijd) een goed psycholoog zult zijn. Maar dat geldt natuurlijk evenzeer voor artsen en andere hulp- en dienstverlenende beroepen. Idem dito voor de ambachtsman waarvan ik hoop dat zijn stielkennis beter dan mijn doe-het-zelf-geknutsel is.2016-07-11 09:17:51wendy leyn1310561Het feit dat ze hier met een hele kliek moeten tekenen om de gegronde twijfels van Lieven Jonckheere de grond in te boren, zegt in feite al genoeg. De heren en dames zijn blijkbaar als de dood voor gerechtigde twijfel aangaande hun capaciteiten om mensen ook werkelijk te 'genezen'. Toch blijft die twijfel , of zelfs vaak dat grondige scepticisme bestaan. Ergens is het niet slecht dat M. De Block hen wil 'erkennen', dit zal de sector wellicht dwingen tot grondig zelfonderzoek. De charlatans in de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg bijv., waar nog niet te vaak mensen in betere gezondheidstoestand buitenwandelen, dan ze er binnentraden.2016-07-11 00:18:35Ann Verelst1310525Het feit dat ze hier met een hele kliek moeten tekenen om de gegronde twijfels van Lieven Jonckheere de grond in te boren, zegt in feite al genoeg. De heren en dames zijn blijkbaar als de dood voor gerechtigde twijfel aangaande hun capaciteiten om mensen ook werkelijk te 'genezen'. Toch blijft die twijfel , of zelfs vaak dat grondige scepticisme bestaan. Ergens is het niet slecht dat M. De Block hen wil 'erkennen', dit zal de sector wellicht dwingen tot grondig zelfonderzoek. De charlatans in de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg bijv., waar nog niet te vaak mensen in betere gezondheidstoestand buitenwandelen, dan ze er binnentraden.2016-07-10 23:37:37Ann Verelst1308681Klinisch psychologen zoals Lieven Jonckheere, trouwens gedoctoreerd en universitair postgraduaat psychoanalytiche psychotherapie in the pocket, maar werkzaam als lector in een hogeschool, weten misschien toch iets beter wat de inhoud en kwaliteit van professionele bachelors allerhande zijn. Hoog tijd om ook onderzoek naar die opleidingen door de "hoge gezondheidsraad", hogescholen en universiteiten en beroepsverenigingen allerhande te laten doen?2016-07-09 09:20:12wendy leyn1308639Ik heb een klein vermoeden dat één van de problemen van de geleerde dames en heren van het consortium is: een groot gebrek aan kennis van de inhoud en kwaliteit anno 2016 van andere bachelor- en masteropleidingen. Bij mijn weten is er nooit een ernstig onderzoek gedaan naar de basiscompetenties, klinische ervaring en levenswijsheid die van doen is om een opleiding psychotherapie op te starten en een psychotherapiepraktijk in de steigers te kunnen zetten. Een beetje meer evidence based uitspraken a.u.b.. Het is niet omdat klinisch psychologen zich meester weten, dat zij en zij alleen de psychotherapeutische en zeker de ggz waarheid voor eens en altijd in pacht zouden kunnen hebben. Het ggz veld is zoveel meer dan het eigen "beroepsvereniging"gelijk.2016-07-09 08:35:35wendy leyn1308617Dit artikel is een "verrassing" voor mij. Sommige van de ondertekenaars lijken toch wel met een dubbele tong te spreken. Het aspect erkenning van de klinisch psycholoog en "klinische" (?) orthopedagogie(K) staat buiten discussie. De erkenning (academisering EN verstaatsing) psychotherapie des te meer. In de oorspronkelijke wet van 2014 was er ruimte voor opleidingen psychotherapie binnen en buiten de universiteit. Was er ruimte voor intensieve gespecialiseerde en aangepaste opleiding tot psychotherapeut voor mensen met andersoortige diploma' van bachelor of master. Mits voldoende klinische werkervaring en bewezen buiten de universiteit verworven competenties. Veel meer diversiteit en variabiliteit in mensenkennis en levenswijsheid bronnen noemen ze dat. Het consortium, wat een woord trouwens als je er dieper over nadenkt, heeft voor mij duidelijk de fundamentele boodschap van Freud en Lacan en zoveel andere tabedoorbrekende psy's gemist.2016-07-09 07:55:22wendy leyn1308503In de klinische psychologie zijn er opgeleide therapeuten die in een verschillende therapeutische school zijn opgeleid met een specifiek mens- en wereldbeeld en eigen benaderingen. Elke psycholoog hanteert stelt dus een bepaald kader op de voorgrond in zijn handelen met de cliënt: dat kan psychoanalytisch zijn, systeemdenken, behavioristisch, oplossingsgericht, enzovoort. Mijn punt is dat je geen algemene uitspraken kan doen over de opgeleide klinische psycholoog omdat veel afhangt van in welke therapeutische benadering hij of zij geschoold is en of die benadering past bij de betreffende cliënt.2016-07-08 23:04:27Maarten Vergucht1308377IS mentale gezondheidszorg geneeskunde of niet? Is dit de vraag? Wat is geneeskunde? Je hebt het lichaam van de mens en de functies, je hebt het gedrag, dat is dan meer psychologie. Maar hoe dan ook is gedrag ook afkomstig van 'een lichaam en een brein.. dat is een 'zijn in de tijd' om het filosofisch te vatten ook. Dus zelfs sociologie moet je kennen als therapeut. Best geschoold zijn als psychiatrisch verpleegkundige misschien? Deze leren over de 'geest' en lichaam ook, en huisarts kent ook wel in opleiding 'vanalles toch?Louter psychologie (gedragskunde)zal niet volstaan dacht ik.2016-07-08 20:51:29tine devroye1308047geen enkel diploma is garantie voor kwaliteit? Waarom een apart statement over psychologie maken?2016-07-08 15:30:40swa peeters7265112016-07-08 14:33:232016-07-08 14:33:23NonePas de parutionOpinionarticleVrije TribunePar Vrije TribuneWetenschapKnack.be

'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'

Vrije Tribune - Het consortium klinische psychologie aan de Universiteit Gent is het niet eens met psycholoog en psychoanalyticus Lieven Jonckheere, die betwijfelt of een diploma psychologie garanties biedt dat psychologen en psychotherapeuten hun werk goed doen.

yesKevin Van der Auwera2016-07-08 14:33:32http://www.knack.be/nieuws/wetenschap/geestelijke-gezondheidszorg-is-complex-en-vraagt-degelijk-opgeleide-beroepsuitoefenaars/article-opinion-726511.htmlhttp://m.knack.be/nieuws/wetenschap/geestelijke-gezondheidszorg-is-complex-en-vraagt-degelijk-opgeleide-beroepsuitoefenaars/article-opinion-726511.htmlhttp://www.knack.be/nieuws/wetenschap/http://m.knack.be/nieuws/wetenschap/
'Geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars'

Vrije Tribune - Recent verscheen in Knack een interview met psycholoog en psychoanalyticus Lieven Jonckheere naar aanleiding van de goedkeuring van de wetswijzigingen voorgesteld door Minister Maggie De Block (Open VLD) met betrekking tot de wet op de Geestelijke Gezondheidszorg en de Gezondheidsberoepen. De afgelopen weken hebben diverse actoren nog getracht om de stemming te kunnen beïnvloeden, wat naar onze mening gelukkig niet geslaagd is. Wat hieronder volgt is de reactie van het consortium klinische psychologie van de Universiteit Gent, dat bestaat uit professoren die de belangrijkste modellen binnen de klinische psychologie vertegenwoordigen, zoals gedragstherapie, psychoanalyse, systeemtherapie en gezondheidspsychologie.

Vrije Tribune - Door de nieuwe wet heeft de klinische psychologie als discipline en de klinisch psycholoog als beroep een eigen plek gekregen binnen het geheel van de gezondheidszorg, wat wij ten zeerste op prijs stellen. De heer Jonckheere stelt dat de psychotherapie ontstaan is buiten de universiteit, dat de toppers eerder filosofen zijn en dat de universiteiten een soort machtsgreep plegen. Dat is de waarheid geweld aandoen. Het is een uitstekende zaak dat de opleidingen tot klinisch psycholoog en psychotherapeut door universiteiten georganiseerd worden.

Vrije Tribune - Verder betwijfelt de heer Jonckheere of een diploma psychologie garanties biedt dat ze hun werk goed doen. Wij hebben deze twijfels niet. De Hoge Gezondheidsraad heeft vorig jaar 14 competentiegebieden voor de klinisch psycholoog gedefinieerd. De visie van de Hoge Gezondheidsraad was aan de Universiteit Gent de aanleiding voor een grondige programmaherziening in het opleiding als klinische psycholoog, om onze studenten nog beter op te leiden. Het doel van een academische opleiding klinische psychologie is studenten te vormen tot 'reflective and scientist, practioners' die op een zelfstandige en wetenschappelijk verantwoorde manier voor het vakgebied relevante vraagstellingen kunnen aanpakken. Een master in de klinische psychologie is daarom wetenschappelijk gevormd, heeft een brede kennis en vaardigheidspakket, beschikt over de vereiste beroepshouding, en heeft de gepaste wetenschappelijke en praktische basis voor het volgen van relevante specialisatieopleidingen zoals opleidingen tot psychotherapeut, die eveneens binnen de schoot van onze universiteit georganiseerd worden.

Vrije Tribune - De geestelijke gezondheidszorg is complex en vraagt degelijk opgeleide beroepsuitoefenaars. Onze opleiding klinische psychologie weerspiegelt de bestaande pluraliteit in theorie, methode en praktijk. Tegelijkertijd biedt ze een integratie van deze pluraliteit door het aanbieden van overkoepelende kaders, zoals het bio-psychosociaal model, het gebruik van hypotheses en de toetsing daarvan, en klinische basisvaardigheden. Onze cliënten en patiënten hebben recht op degelijk geschoolde zorgverstrekkers die in staat zijn wetenschappelijke evidentie te begrijpen, toe te passen en te evalueren. In de pers verschijnen in dit kader vaak ook misvattingen over het begrip 'evidence-based'. Soms wordt dit begrip herleid tot protocollaire behandelingen terwijl er steeds wordt benadrukt dat het gaat om het toepassen van de best mogelijke evidentie, rekening houdende met de context en de mogelijkheden en wensen van de cliënt.

Vrije Tribune - Als professoren van het consortium die betrokken zijn bij de opleiding tot klinisch psycholoog aan de Universiteit Gent, willen wij hierbij ons engagement bevestigen om toekomstige klinisch psychologen en psychotherapeuten degelijk op te leiden, teneinde de zorg zo goed mogelijk te garanderen. Wij zijn er ook van overtuigd dat de andere Vlaamse universiteiten dezelfde doelstellingen beogen.

Vrije Tribune - Prof. Rudi De Raedt, prof. Ann Buysse, prof. Caroline Braet, prof. Paul Verhaeghe, prof. Herbert Roeyers, prof. Stijn Vanheule & prof. Geert Crombez.

Vrije Tribune - Consortium Klinische Psychologie (PSYNC), Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Universiteit Gent

Lees ook:

Vrije Tribune -

Vrije Tribune - 'Mentale gezondheidszorg is geen geneeskunde'

Vrije Tribune - Geestelijke gezondheidszorg is wél geneeskunde

Vrije Tribune -

LOW9tribune-vrijeKnack.be geeft hier een forum aan columnisten en gastbloggersTribuneVrijecolumnist/assets/5/avatar_2613.jpgTrends geeft hier een forum aan columnisten en gastbloggers.http://www.knack.be/nieuws/auteurs/vrije-tribune-9.htmlhttp://m.knack.be/nieuws/auteurs/vrije-tribune-9.htmlLieven JonckheereMaggie De BlockRudi De RaedtAnn BuyssePaul VerhaegheHerbert Roeyers
'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'
'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'
'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'
'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'
'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'
'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'
'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'
'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'
211309427Ik vind het interessant om wat meer te vernemen over het begrip " conservatief" in zijn politieke en filosofische context.2016-07-09 21:22:39Jacques Tilmans1309053Die filosofen toch! Uitgefilosofeerd inderdaad. Wat een vergelijking. Genua en Nîmes liggen aan de basis van denim ( de Nîmes) Jeans. De veehoeders van de Camargue reden al in denim Jeans. Voor Amerika waar Levis Straus en Jacob Davis de stof introduceerde voor de goudzoekers. (Knack Week-end). Door de jaren modieuzer geworden, de huidige gaten zijn niet nieuw, we hebben nog zo een periode gekend en nu terug van even weggeweest. Mr de filosoof Ann Verhelst vat het goed en krachtig samen wat de betekenis van hoofddoek dragen is. Niks religieus beste filosoof dan wel de middenvinger naar de Westerse maatschappij, het creëren en bestendige van een parallelle maatschappij. Gezien tijdens het Suikerfeest en stad kleurde djellaba's en hoofddoeken, 20 jaar geleden onbestaande. Binnen 20 jaar....2016-07-09 15:06:47Jeanine De Vreese1308743Wilt u zo vriendelijk zijn, mr. Anthonissen, uw dromen niet voor werkelijkheid te nemen. Het is uw goed recht om het interview met de filosoof boeiend en interessant te vinden. En dat is het ook behalve nu net waar de professor het heeft over die nieuwkomersverklaring. Niet dat ik ook maar een moment geloof dat het ondertekenen van zo'n papiertje veel ten goede zal veranderen maar de inhoud ervan is wel degelijk essentieel en niet alleen voor nieuwkomers maar ook voor elke burger in dit land. Want die verklaring gaat niet om abstracte regeltjes, ze gaat over onze grondrechten. En neen, mr. Anthonissen, ik zou als nieuwkomer geen probleem hebben om ze te ondertekenen, want hoe kan iemand, die moet vluchten voor oorlog, geweld en onderdrukking, niet pal achter de principes staan zoals vrijheid van meningsuiting, gelijkheid van man en vrouw, het recht op zelfbeschikking en de vrijheid om te geloven of om niet te geloven of om van geloof te veranderen?2016-07-09 10:40:32kris pereira1308643Boeiend interview met een interessant filosoof. Ook het stukje over de nieuwkomersverklaring. Veel Vlamingen zouden, als ze eerlijk zijn met zichzelf, een probleem hebben om dit te ondertekenen.2016-07-09 08:39:20Marc Anthonissen1308541Dit interview heeft op zeer pijnlijke wijze aangetoond dat filosoof De Dijn definitief uitgefilosofeerd is. Wat voor zinvols heeft deze man nog te vertellen?2016-07-08 23:44:33kris pereira1308499Ik ken geen enkel land waar meisjes en vrouwen verplicht worden om een jeans met gaten aan te doen. Ik ken ook geen meisjes die zonder een jeans met gaten niet buiten mogen of willen komen. Ik ken geen enkele vrouw die heel haar leven dag in dag uit een jeans met gaten wil aandoen als ze buitengaat. De professor moet over dit onderwerp zijn huiswerk opnieuw maken.2016-07-08 22:56:11Rania Desaegher1308447Oei, wat een enorme miskleun van filosofieprofessor HDD. De islamhoofddoek vergelijken met een jeans met gaten, wat een ongelooflijke giller. Ik heb anders nooit geweten dat een tienermeisje zich tot de Raad van State wendde om -met de grondwettelijke godsdienstvrijheid als 'argument'- haar recht te gaan opeisen om een jeans met gaten op school of op het werk te mogen dragen. Heb ook nooit geweten dat jongedames met jeansgaten op straat stonden te betogen en weigerden de school binnen te gaan omdat ze die gaten niet in hun jeans mochten hebben van de schooldirectie. De hoofddoekmeisjes maken duidelijk een middenvinger naar alle westerse vrouwen die geen moslim zijn, en zij genieten ervan, dat is overduidelijk. Zij en hun mannelijke supporters hanteren die hoofddoek om hun minachting en dominantiegevoel tav de westerse vrouwen te manifesteren. Als daar van tijd tot tijd een hypocriet glimlachje bij wordt gepresenteerd, dan past dit volkomen in het taqqiyyaplaatje.2016-07-08 21:46:03Ann Verelst1308391Ja, zeg, hallo, heb ik iets gemist? welke religie schuilt er in die gaten van die jeans met gaten dan?? Een filosoof moet op zn minst toch een deftige vergelijking kunnen maken?? Een filosoof van mijn derde broeksgat , ja ha.2016-07-08 21:00:16tine devroye1308269Achter jeans broeken met gaten zit geen veroveringsgodsdienst maar jongeren die zich van de jeansbroek van hun vader/moeder willen onderscheiden. Dat dit relaas van een filosoof komt, is dit zeer bedenkelijk. Ik krijg hiermee veeleer de indruk dat iedereen zich filosoof kan noemen.2016-07-08 19:00:32Walter Van der Jeught1308239Precies Mr de filosoof abnormaal is heden al niet meer abnormaal genoeg, alles moet toch kunnen niet waar?2016-07-08 18:28:39Jaak-Henri Poortman1308215Maar beste professor, vrijheid van meningsuiting en gelijkheid van man en vrouw zijn niet zomaar abstracte "kosmopolitische" waarden, het zijn enkele van onze meest essentiële grondrechten, ze staan namelijk in onze grondwet. Naast godsdienstvrijheid, waar nieuwkomers doorgaans minder problemen mee hebben, al geven sommigen er graag een eigen interpretatie aan. En dat nieuwkomers als ze zich hier willen vestigen en een nieuw leven opbouwen onze grondwet onderschrijven is veeleer een vanzelfsprekendheid dan een vrijblijvendheid. Dat ze zich daarnaast ook nog de "lokale zeden en gewoonten" eigen maken, is een leuke bijkomstigheid, een halszaak is het niet. De professor emeritus gaat hier wel heel erg kort door de bocht.2016-07-08 18:14:19kris pereira1308179Persoonlijk vind ik maar een bedroevende redenering van iemand die voor filosoof doorgaat. Het is een zeer ongenuanceerde redenering die totaal voorbij gaat aan de echte essentie, zijnde waar staan jeans met gaten voor en waar staan hoofddoeken voor. Ik denk dat jeans met gaten gelijkstellen met een politieke religieus geïnspireerde dictariale groepering als de Islam zeer kort door de bocht is.2016-07-08 17:44:07John Bijnens1308125Filosofen moeten het blijkbaar nog altijd hebben van 'geloven'. Moeten we geloven in de evolutietheorie of deze voortdurend aftoetsen aan de werkelijkheid? Ik denk het laatste. Het onderzoek van prof. Ruud Koopmans wijst uit dat de hoofddoek het voornaamste symptoom is van radicalisering. De hoofddoek is als koorts bij infectie. Aanvaard nu toch eens de feiten en de beperktheid van uw filosoferend orgaan.2016-07-08 16:49:45Walter Claeys1308117De spijkerbroek met gaten belandt uiteindelijk in de kledingcontainer en er wordt geen nieuwe met gaten meer aangekocht ... de hoofddoek daarentegen ... !!! Van een manke vergelijking gesproken. De beoefenaars van deze religie proberen op handige manier hun cultuur en gebruiken beetje bij beetje aan ons op te dringen daarbij handig misbruik makend van onze open democratische samenleving en instellingen en de naïviteit (of is het eerder platvloers stemmengewin) van sommigen ... tot uiteindelijk de ganse bevolking gebukt gaat onder hun rigide regels en er van democratie niet veel meer overblijft. Van een filosoof had ik eerder een krachtig pleidooi verwacht richting westerse en Oosterse waardevolle filosofieën die morele waarden aanbrengen en verdedigen zowel voor het individu als voor de Staat zonder daarvoor op een goddelijk wezen beroep te moeten doen. Ook seculiere maatschappijen kunnen universele hoge humane normen hanteren daarbij andersdenkenden ontziend ... !!!2016-07-08 16:42:14Emiel Segers1308111Het zal de oude garde nog eens goed gedaan hebben dat ze hun oude guru nog eens gehoord hebben. Nog niks wijzer geworden volgens mij, maar van ikonen mag je misschien alleen een kleurrijk plaatje verwachten?2016-07-08 16:37:07Rene Van Eynde1308097Hoofddoek post-modern? Denk niet dat Erdogan het daarmee eens is.... !2016-07-08 16:23:45chris augustijns1308093De N-VA die steevast anderen als zondebok aanmerken, van de socialisten over de migranten tot de Walen. Ik twijfel er niet aan, mr. Leplae, dat u heel veel zaken die fout gaan in de schoenen van de N-VA schuift, niet alleen de financiële crisis of de Brexit maar ook het islamitisch terrorisme dat steeds dichter bij huis komt, en bij uitbreiding ook het bloedbad van vorige zondag in Bagdad, en de ontelbare die er aan voorafgingen en die nog zullen volgen. En als we dan toch bezig zijn kunnen we misschien in een ruk in westelijke richting kijken : de uit de hand lopende rassentegenstellingen in de VS, waar alleen al gisteravond vijf politieagenten het leven bij lieten. Allemaal de schuld van De Wever, allemaal de schuld van de N-VA. Als die partij er niet was of er zelfs nooit zou geweest zijn, dan was de wereldvrede nu een feit. Mijn vraag aan u, mr. Leplae : hoe geraken we ervan af?2016-07-08 16:22:22kris pereira1308075Rudolf Leplae: Allez kom Rudolf, geef eens een voorbeeld van zo'n brandje...?2016-07-08 16:04:17Steve Hoste1308063Er zijn politici die brandjes blussen zoals DeDijn zegt maar er is ook de N-VA en De Wever die voortdurend brandjes maken om te kunnen de schuld aan anderen geven en vooral aan de socialisten en de Walen.2016-07-08 15:47:15Rudolf Leplae1308041Ach man toch ... ik zou hier pagina's vol kunnen schrijven als antwoord op deze paljas. "Wie weet bezorgt de Islam Europa wel een nieuw elan" ... Je kan het zo gek niet verzinnen ... de enige invloed dat Islam op het Westen kan hebben, is het torpederen van 200 jaar beschaving naar de middeleeuwen ... naar het niveau van alle staten & regio's waar deze ideologie tegenwoordig beleden wordt ... met alle wansmakelijke gevolgen van dien. En volgens dit individu is de situatie van vrouwen hier in het Westen - in vergelijking met achterlijke Islam-regio's - niet meer dan een politiek correct hersenspinsel... Man, man ... reis naar Afghanistan en zie hoe de vrouwen leven in door Islam geïndoctrineerde regio's ... De hoofddoek is de nieuwe spijkerbroek met gaten ...? Maar dan wel een spijkerbroek met bijhorende fascistische ideologie ... een dresscode dat schreeuwt "weg met gelijkheid, weg met minderheden, weg met het Westen, weg met tolerantie ..."!2016-07-08 15:15:21Jane Smith1308031Knack, geef dit even een kans: ik vervang even een woord uit een stelling van meneer de filosoof en kijk wat je dan krijgt: Ik heb nooit begrepen waarom iedereen zo gebiologeerd is door het hakenkruis. Men ziet daar een anachronisme in, maar het is even postmodern als jeansbroeken met gaten. Net zoals alle andere jongeren proberen die meisjes een eigen identiteit te construeren. Ik heb problemen met zulke constructies, maar ze verschillen in niets van hun leeftijdsgenoten. Laat ze toch met rust. --- De hoofddoek is een symbool voor onderdrukking van de vrouw, net zoals het hakenkruis een symbool is van naziterreur. Natuurlijk hebben hoofddoek en hakenkruis nog een andere (esthetische?) betekenis (zie maar naar opgravingen van Romeinse villa's waar hakenkruisen als motief gebruikt worden, maar ook elders). Maar in hoeverre worden deze niet overschaduwd door de negatieve betekenis, waar ligt de grens?2016-07-08 15:03:16Steve Hoste7260952016-07-07 15:20:282016-07-08 09:37:12NewsgatePas de parutionLong readarticleBelgiëKnack.be

'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'

Beleeft Vlaanderen écht een conservatief reveil? Filosoof Herman De Dijn, vaandeldrager van de denkrichting, gelooft er niets van. 'Ook de N-VA is niet conservatief. Bart De Wever is in de eerste plaats een politicus die macht probeert te verwerven, maar zijn partij is gewoon liberaal.'

yesrmgimport newsgate2016-07-07 15:20:00http://www.knack.be/nieuws/belgie/de-hoofddoek-is-even-postmodern-als-jeansbroeken-met-gaten-laat-ze-toch-met-rust/article-longread-726095.htmlhttp://m.knack.be/nieuws/belgie/de-hoofddoek-is-even-postmodern-als-jeansbroeken-met-gaten-laat-ze-toch-met-rust/article-longread-726095.htmlhttp://www.knack.be/nieuws/belgie/http://m.knack.be/nieuws/belgie/
'De hoofddoek is even postmodern als jeansbroeken met gaten: laat ze toch met rust'

'Ik zie eigenlijk niemand', geeft Herman De Dijn (1943) toe wanneer we hem vragen of er nog meer conservatieve denkers in Vlaanderen zijn. Alleen Arnold Burms, met wie De Dijn samen boeken schreef, krijgt een vermelding van de emeritus professor van de KU Leuven. En met enig aandringen kan Matthias Storme er ook nog wel mee door. En wij die dachten dat we sinds 2014 geregeerd werden door een conservatieve partij.

HERMAN DE DIJN: Of de N-VA een conservatieve partij is? Natuurlijk niet. Hier en daar zit misschien een conservatieveling, maar die partij is liberaal. De N-VA heeft alles ingezet op de economie. Eindelijk zijn Vlamingen welgesteld geraakt - dat heeft een hele tijd geduurd -, en de N-VA heeft ons beloofd dat ze die welvaart zal beschermen. De partij was zelfs bereid om daarvoor haar nationalistische programma op te geven. Wat voor partij ben je dan?

Is het conservatisme van Bart De Wever een gimmick?

DE DIJN: Hij is zeker beïnvloed door conservatieve denkers. Daar schrijft hij ook over, en in het begin heeft het hem geholpen om de aandacht te trekken. Maar Bart De Wever is in de eerste plaats een politicus die macht probeert te verwerven en te behouden. Hij weet dat hij daarbij moet inzetten op economische thema's, en ethisch een progressieve agenda moet volgen. Als de Open VLD in ethische dossiers nog verder wil gaan dan tijdens de regeringen-Verhofstadt krijgt ze geen enkele weerstand van de N-VA. In Vlaanderen kom je met het conservatisme niet ver. BelgaBart De Wever

De Wever nam het onlangs wel op voor het katholieke scholennet tegen de verregaande hervormingen van directeur-generaal Lieven Boeve. Was u daar blij mee?

DE DIJN: Lieven Boeve en zijn voorgangers zijn daar al twintig jaar mee bezig. Het katholieke onderwijs is al lange tijd helemaal uitgehold. Hebt u daar ooit iemand op horen reageren? Ik was zo ongeveer de enige die daar tien à vijftien jaar geleden al over schreef. De plannen die godsdienstpedagogen toen maakten leken mij het einde van het katholieke onderwijs te betekenen, en dat is ook gebeurd. De reacties van vandaag komen veel te laat.

Misschien raakte De Wever pas geïnteresseerd omdat Boeve de islam een plaats wilden geven in zijn scholennet.

DE DIJN: Dat zou best kunnen. Indien Bart De Wever het katholieke karakter van die scholen werkelijk ter harte ging, had hij vijftien jaar eerder van zich moeten laten horen. Nu is het een verloren strijd.

Is CD&V-voorzitter Wouter Beke een grotere conservatief dan zijn collega van de N-VA?

DE DIJN: (zucht) Nee, nee, nee. Wouter Beke is een progressieve katholiek. Een conservatieve politicus is trouwens een contradictio in terminis. Margaret Thatcher en Ronald Reagan werden vroeger ook conservatief genoemd, maar eigenlijk waren het radicale hervormers. Mijn conservatisme is filosofisch. Dat komt in de politiek heel zelden voor. IMAGEGLOBEMargaret Thatcher en Ronald Reagan

Hoe moeten we ons dat filosofische conservatisme dan voorstellen?

DE DIJN: Conservatisme is geen oorspronkelijke positie. Het is een reactie op de verlichting en haar mentaliteit van tabula rasa en hang naar utopieën. Conservatieven willen zoals de term zelf zegt niet terug naar het verleden, maar willen in het heden wel bewaren wat zich in het verleden als leefbaar en redelijk heeft bewezen. Dat betekent natuurlijk niet dat nu alles perfect is. Dat was het vroeger ook niet, en dat zal het wellicht nooit zijn.

Hoe ziet het mensbeeld van een conservatief eruit?

DE DIJN: Dat is een moeilijke vraag. De mens zit nu eenmaal paradoxaal in elkaar. Hij wil niets liever dan ergens door gegrepen worden. Dat kiezen we niet zelf: degene op wie je verliefd wordt, de kinderen die je krijgt of het werk dat je blijkt te bevallen, dat zijn geen keuzes die je zelf maakt. Maar eenmaal je iets hebt gevonden waar je gelukkig van wordt, probeer je dat wel te behouden.

Dat gaat natuurlijk gepaard met risico. Een mens kan niet willen winnen in het leven zonder te weten dat hij ook kan verliezen. Een geliefde vertrekt of sterft, een job blijkt soms helemaal niet zo aantrekkelijk te zijn als je had gehoopt. Vroeg of laat loopt het leven slecht af. Die tragiek is misschien zelfs de kern van het leven. (stilte) Het is niet eenvoudig voor een filosoof om daar in algemene termen over te spreken. De beste metafoor voor het menselijke leven is vaak de roman. Een tijd geleden las ik Stoner van John Williams. Dat boek geeft op een prachtige manier weer wat ik wil zeggen: de tragiek die in het leven van Stoner ligt, raakt veel dieper aan wat de essentie van ons bestaan is dan de essays van filosofen. Wie dat boek leest, weet zijn eigen lot beter te aanvaarden.

Steeds minder mensen aanvaarden hun lot, beweert u. Hoe komt dat?

DE DIJN: Onze cultuur heeft dankzij de wetenschap, de techniek en ook het management dingen gedaan gekregen waar andere culturen nooit in geslaagd zijn. We zijn meester over de natuur geworden, en denken nu ook dat we het menselijke leven kunnen bemeesteren. We vinden dat we ons leven helemaal in handen kunnen en moeten nemen.

Waarom zouden we dat ook niet proberen?

DE DIJN: Omdat we zelf niet altijd weten wat we willen. Het meest interessante wat mensen in hun leven tegenkomen, is iets wat ze nooit hadden verwacht. In Stoner wordt een wereld beschreven die ik niet had kunnen bedenken. Iemand moest me daarop wijzen. Iemand moet mij vertellen waarom literatuur zo interessant kan zijn. Nu wordt op school alleen nog maar over boeken onderwezen zodat leerlingen later kunnen meepraten tijdens etentjes, of om de vragen van een quiz te beantwoorden. Alles wordt een middel om ergens te komen wat we op voorhand zelf bedacht hebben. Je ziet het overal. Vroeger gaven we ons over aan relaties, nu blijven we bij mensen zolang het ons uitkomt. We kijken naar ons leven zoals managers naar problemen kijken.

Doen we niet alleen waar onze genen ons hebben voorgeprogrammeerd?

DE DIJN: Natuurlijk is er een evolutionair element aan alles wat we doen, maar we kunnen wat we concreet in het dagelijkse leven doen niet begrijpen zonder ook naar de culturele bepaaldheid van ons gedrag te kijken.

Etienne Vermeersch zegt al heel lang dat het geen zin meer heeft om kinderen te maken. Wel, er is niemand die naar hem luistert. Mensen planten zichzelf nog altijd massaal voort. De reden waarom we kinderen willen, is voor veel mensen wel veranderd. Het overkomt ons niet meer zoals vroeger. Nee, we hebben er recht op want we zien het als een middel dat ons gelukkig zal maken. Het mysterie en ook de onvermijdelijke tragiek die met het hebben van kinderen samenhangt, worden helemaal weggedrukt. En als het misgaat, moeten psychologen en therapeuten alles maar oplossen.

'Etienne Vermeersch zegt al lang dat het geen zin meer heeft om kinderen te maken. Er is niemand die naar hem luistert'

Waarom zou je het mensen kwalijk nemen dat ze ongeluk proberen te vermijden?

DE DIJN: Ik neem niemand iets kwalijk. Alleen slaagt niet iedereen daarin. Ze komen niets in hun leven tegen wat uitdagend is of wat hen echt verrast. Er is een enorme druk ontstaan om je leven in eigen handen te nemen. Veel mensen kunnen dat niet aan. Zelfs mensen die succesvol zijn, hebben het vaak heel moeilijk en zijn veel ongelukkiger dan we denken. Collega's zoals Dirk De Wachter en Paul Verhaeghe hebben exact dezelfde kritiek op deze tijd.

Theodore Dalrymple, een andere prominente conservatief, zegt dan weer het omgekeerde van jullie. Mensen aan de onderkant worden gepamperd en worden niet genoeg onder druk gezet om iets van hun leven te maken.

DE DIJN: Ik heb de boeken van Dalrymple niet gelezen, maar ik heb de indruk dat hij net als N-VA'ers een liberaal is die zich voordoet als een conservatief. Hij begrijpt niet dat veel mensen niet voldoende kracht hebben om alles te doen wat er vandaag van hen verwacht wordt. We zijn veel veeleisender voor onszelf geworden dan mensen aankunnen.

Wanneer is dat veranderd? Is het allemaal de schuld van mei 68?

DE DIJN: Dat klopt niet helemaal. In de jaren zestig waren het alleen jongeren en een paar progressieve professoren die in de ban raakten van die nieuwe waarden. Alleen doken die al vierhonderd jaar geleden op in het werk van filosofen, en is het eigenlijk pas sinds de jaren negentig dat het individualisme massaal is doorgebroken bij het brede publiek. Tot dan heeft het geduurd voor illusies zoals zelfbeschikking werkelijk iedereen, tot de kinderen in de kleuterschool, in de ban kregen. Na een geleidelijke tussenperiode is pas aan het eind van de vorige eeuw die radicale verandering van het individualisme voltooid.

U noemt het individualisme. Je zou het ook ontvoogding of emancipatie kunnen noemen.

DE DIJN: Het klopt dat het oude systeem iets verstikkends had. Zeker zoals we daar vandaag op terugkijken, zien we vooral paternalisme waar in die tijd veel mensen het slachtoffer van waren. Vrouwen, kinderen, arbeiders...

Kortom, de meerderheid van de bevolking.

DE DIJN: Dat zou ik niet zeggen. Op hun manier waren veel van die mensen gelukkig. We kunnen ons dat vandaag niet voorstellen, en het is ook absoluut geen reden om ernaar terug te verlangen. Mensen werden hier onderdrukt en soms zelfs uitgebuit. Uiteindelijk hebben ze hun vrijheden opgeëist.

Maar waarom zijn er vandaag nog altijd zo veel mensen depressief, waarom zijn er zo veel zelfmoorden? Hoe fantastisch de mogelijkheden vandaag ook zijn, niet iedereen weet ervan te profiteren.

Hoe persoonlijk is dat inzicht? Voelt u zich ook zo verweesd?

DE DIJN: Helemaal niet. (lacht) Ik ben een gelukkig man. Nu ik kleinkinderen heb, beleef ik misschien wel de gelukkigste tijd van mijn leven. Als professor heb ik ook altijd een job gehad die tegelijkertijd mijn hobby was. Ik ben helemaal niet zwartgallig over mijn eigen leven, nee. Ik beschrijf alleen wat er de voorbije decennia in de samenleving is veranderd. Reuters

U beschrijft ook onze gewijzigde ideeën over wat mannen en vrouwen zijn. David Bowie en Prince werden bij hun overlijden geroemd omdat ze het beeld van de man hebben opengebroken. Wat is daar mis mee?

DE DIJN: Conchita Wurst is ook zo'n fenomeen. Dat is iemand die, als ik het me goed herinner, doet alsof hij een transseksueel is en vrouwenkleren draagt, maar een baard laat staan om te tonen dat hij toch een man is. Zo'n collage is postmodern par excellence. Ze is helemaal losgekomen van de traditionele rolpatronen van mannen en vrouwen.

De vraag is: doet Conchita Wurst iets verkeerd?

DE DIJN: Ik ben niet geïnteresseerd in een moreel oordeel over individuen, zeker niet over individuen die ik niet ken. Ik vraag me alleen af wat de gevolgen van die postmoderne normen zijn. Vroeger hadden we een duidelijk en helder beeld van wat het betekende om man of vrouw te zijn, en daar viel niet aan te ontsnappen. Dat is verdwenen. Er zijn mensen die gelukkig worden nu ze hun identiteit helemaal zelf kunnen samenstellen. Maar er zijn er ook veel die daar niet in slagen. Dat is alles wat ik zeg.

In dezelfde periode waar u het over hebt, is ook God uit de samenleving verdwenen. Bent u nog gelovig?

DE DIJN: Ik weet niet goed wat dat betekent. Er zijn mensen die geloven in een hiernamaals zodat ze iets hebben om naar uit te kijken. Een godsdienst doet die mensen ideeën aan de hand die het leven wat draaglijker maken. De theorieën en hypothesen die erachter zitten kunnen waar of onwaar zijn, maar dat is niet de essentie van religie.

De filosoof Ludwig Wittgenstein werd eens gevraagd of hij in de ziel geloofde. 'Niet als de volgende vraag is hoe die ziel zich precies tot de materie en de hersenen verhoudt', antwoordde hij. 'Maar als ik iemand voor me heb, weet ik wel dat het geen machine is.' Voor Wittgenstein is in de ziel geloven hetzelfde als de mens respecteren. Op dezelfde manier ben ik religieus. Ik hecht aan de rituelen en de symbolen die daarbij horen. Religie geeft ons een vorm om om te gaan met de tragiek van het leven. Rituelen helpen ons om ons daarmee te verzoenen.

Religie hielp ons vroeger ook om ethische vraagstukken op te lossen. Hoe brengen we het er zonder God af?

DE DIJN: Ethiek is altijd religieus geweest. Zelfs het idee dat wij als mensen belangrijker zijn dan de dieren of de natuur, is van oorsprong religieus. Maar het is ook mogelijk dat ethiek voortleeft terwijl de religie waarmee ze verbonden was al lang verdwenen is. Onze bezwaren tegen incest en kannibalisme hebben een cultureel-religieuze oorsprong. Dat blijven grote taboes. Als men daar rationele argumenten voor probeert te verzinnen, gaat het helemaal mis.

'Zelfs het idee dat wij als mensen belangrijker zijn dan de dieren of de natuur, is van oorsprong religieus'

Enkele jaren geleden werd in Duitsland een man opgepakt wegens kannibalisme. Hij was op zoek gegaan naar mensen die zich wilden laten opeten. En aangezien iedereen vandaag alles vindt op het internet, had hij ook werkelijk een bereidwillig slachtoffer gevonden. De rechters zaten even met de mond vol tanden, en wisten niet hoe ze hun veroordeling rationeel moesten onderbouwen. Alles was met wederzijdse toestemming gebeurd. Hoe meer we ethiek proberen te rationaliseren, hoe minder mensen zullen weten wat kan en wat niet kan. In de ethiek moeten we op onze morele intuïties betrouwen.

Is onze seculiere cultuur in staat om nieuwe verhalen te verzinnen die even sterk zijn als religieuze teksten?

DE DIJN: De Engelse conservatief Roger Scruton denkt dat kunst godsdienst kan vervangen. Hij houdt vooral van hoge kunsten zoals opera en literatuur. Romans kunnen lezers gevoelig maken voor fundamentele waarden, maar die verhalen zijn vaak te elitair om een groot publiek te bereiken. Ik ben een grote fan van sciencefiction. Films zoals Gattaca, The Sixth Sense en ook wel The Matrix behandelen ethische vraagstukken op een heel interessante manier. Ook in stripverhalen gaat het over heldhaftigheid, opoffering en trouw.

'Kinderen leren meer over heldhaftigheid, opoffering en trouw door strips te lezen dan door naar school te gaan'

Kinderen leren vandaag meer door strips te lezen dan door naar school te gaan. De stripheld De Hulk wordt in een van zijn avonturen voor een dilemma geplaatst. Hij heeft een vriend verloren en staat voor de keuze: hij kan hem volgen naar het paradijs, of hij kan hem laten terugkeren naar de aarde terwijl hij weet dat de vriend dan ooit weer zal sterven. De Hulk kiest voor het tweede. Prachtig vind ik dat. Dat bewijst dat de striptekenaar een uitstekende filosoof is, nee?

Kan sciencefiction dan de rol van religie overnemen?

DE DIJN: Natuurlijk niet. Maar ook de massacultuur kan een aantal basale gevoeligheden bewaren, zoals die voor het onderscheid tussen goed en kwaad.

Wat staat ons te wachten als ook de restanten van godsdienst verdwenen zijn uit ons collectieve geheugen?

DE DIJN: Die restanten kunnen behoorlijk hardnekkig zijn. Maar wat zal er daarna gebeuren? Zal het slecht aflopen met ons? Misschien eindigt onze samenleving in chaos en de vernietiging van onze manier van leven. Natuurlijk kan dat gebeuren, maar het is evenmin onvermijdelijk. Het kan evengoed dat we gegrepen worden door iets nieuws waarvan we vandaag nog niet weten wat het is.

Aan het einde van het Romeinse Rijk stonden de barbaren aan de poorten. Is die beschaving helemaal vernietigd? Ja en nee. Het christendom heeft haar uiteindelijk gered en heeft de hele samenleving getransformeerd. De Duitse filosoof Peter Sloterdijk vindt dat het Roomse Rijk pas ten einde is gekomen met de ontkerkelijking aan het einde van de vorige eeuw.

Wie weet bezorgt de islam Europa wel een nieuw elan.

DE DIJN: We weten inderdaad niet hoe de islam onze samenleving zal veranderen. Michel Houellebecq heeft daar vorig jaar met Soumission een interessant boek over geschreven. Hij heeft voldoende verbeeldingskracht en intelligentie om de impact van de islam te beschrijven op een manier die wij ons niet konden voorstellen. Ook de islam verandert van vorm wanneer, zoals in Soumission, de professoren aan de Sorbonne zich uit opportunisme bekeren.

'De islam heeft religie weer op de kaart gezet', zei aartsbisschop Jozef De Kesel in Knack. Bent u daar ook zo opgetogen mee?

DE DIJN: Niet bijzonder, nee. Maar ik ben ook niet bang voor de islam. Ik heb nooit begrepen waarom iedereen zo gebiologeerd is door de hoofddoek. Men ziet daar een anachronisme in, maar het is even postmodern als jeansbroeken met gaten. Net zoals alle andere jongeren proberen die meisjes een eigen identiteit te construeren. Ik heb problemen met zulke constructies, maar ze verschillen in niets van hun leeftijdsgenoten. Laat ze toch met rust.

'Meisjes met hoofddoeken verschillen in niets van hun leeftijdsgenoten. Laat ze toch met rust.'

Veel Vlamingen zien in de hoofddoek een symbool voor de onderdrukking van de vrouw.

DE DIJN: Uitwassen zoals de onderdrukking van de vrouw moeten we natuurlijk veroordelen. Vooraleer we er echt iets aan kunnen doen, moeten we proberen te begrijpen waar de vooroordelen van moslims tegenover vrouwen vandaan komen. Maar is hun houding zo verschillend van wat hier veertig à vijftig jaar geleden evengoed vanzelfsprekend was? Zijn wij nu plots allemaal zo moreel hoogstaand geworden, of gaat het hier vooral om uitingen van politieke correctheid?

Is de nieuwkomersverklaring die vluchtelingen moeten ondertekenen een goed begin om ze erbij te halen?

DE DIJN: Dat is larie. Natuurlijk tekenen die mensen die verklaring. Hoe zou je zelf zijn als je al in Vlaanderen bent geraakt? Ik zou om het even wat tekenen. Het is trouwens niet te geloven wat daarin staat. Etienne Vermeersch schreef eraan mee, en hij stelde ook mee de teksten op voor de fameuze inburgeringscursussen. Alle progressieve ideeën waar Vermeersch van droomt staan erin: vrijheid van meningsuiting, gelijkheid van man en vrouw, noem maar op. Om te integreren in Vlaanderen hoef je dus niet de lokale zeden en gewoonten te kennen, maar moet je je inschrijven in abstracte, kosmopolitische waarden. Zouden alle Vlamingen die nieuwkomersverklaring naar eer en geweten kunnen ondertekenen? Ik heb daar mijn twijfels bij.

Hoe gaan we verder om met de vluchtelingencrisis? Daarin komt de tragiek van heel veel levens samen.

DE DIJN: Dat is zo. We moeten ons realiseren dat het fenomeen niet meer zal verdwijnen, én ook dat veel mensen het daar heel moeilijk mee hebben. Oudere koppels die niet meer na Thuis kunnen gaan slapen omdat de kinderen van de buren tot middernacht op straat spelen, zitten niet te wachten op meer vluchtelingen. Daar moeten we rekening mee houden, en dus moeten we de instroom proberen te beperken. Dat kan alleen door kolossaal te investeren in ontwikkelingssamenwerking in de getroffen regio's. Helaas bespáren politici vandaag alleen maar op ontwikkelingssamenwerking. Ze denken dat ze hun kiezers daar een plezier mee doen, maar ze vertellen er niet bij dat daardoor de vluchtelingencrisis alleen maar zal verergeren. Ik zie heel weinig politici die ernstig alle kanten van dit verhaal in acht nemen. Eli VerheyenFilosoof Herman De Dijn

U vergeleek politici met bankiers die te midden van de financiële crisis doen alsof er niets aan de hand is.

DE DIJN: Heb ik dat gezegd?

U hebt dat geschreven in uw boek Vloeibare waarden.

DE DIJN: Iedereen zegt dat politici alleen maar aan de korte termijn denken. Dat klopt. Ze zijn alleen maar bezig met loodgieterij en brandjes blussen.

Is dat geen voorzichtige, conservatieve aanpak?

DE DIJN: Daarvoor tonen politici zich onvoldoende bescheiden. Ze zijn te veel behept met het managersvirus. Als hun plannen dan niet slagen, maakt dat het gevoel van crisis bij het publiek des te groter. Met de vluchtelingencrisis is het zoals met andere crisissen. We moeten de samenleving waar we ons in thuis voelen proberen te bewaren, en tegelijk beseffen dat ze uiteindelijk niet bewaard kan worden en onherroepelijk zal veranderen. Ook dat is een conservatieve gedachte.

MEDIUMPZsamenlevingreligie en gelooffilosofiekunst en entertainmentliteratuursociale wetenschappenislampolitiekHerman De DijnBart De Wever De WeverArnold BurmsMatthias StormeLieven BoeveWouter BekeMargaret ThatcherRonald ReaganJohn WilliamsEtienne VermeerschDirk De WachterPaul VerhaegheTheodore DalrympleDavid BowiePrinceLudwig WittgensteinRoger ScrutonPeter SloterdijkMichel HouellebecqJozef De KeselEli VerheyenVlaanderenDuitslandEuropaN-VAKU LeuvenOpen VLD
Recensie 'Het plezier van alles wat mag': voor wie te veel last heeft van verbod
Recensie 'Het plezier van alles wat mag': voor wie te veel last heeft van verbod
Recensie 'Het plezier van alles wat mag': voor wie te veel last heeft van verbod
Recensie 'Het plezier van alles wat mag': voor wie te veel last heeft van verbod
Recensie 'Het plezier van alles wat mag': voor wie te veel last heeft van verbod
Recensie 'Het plezier van alles wat mag': voor wie te veel last heeft van verbod
11212365Overdaad schaadt, is toch simpel, nee?2016-04-27 16:53:01Stavros Kanakaris6967192016-04-27 16:04:502016-05-02 12:05:26NonePas de parutionColumnarticleDe ReactorPar De ReactorBoekenKnack.be

Recensie 'Het plezier van alles wat mag': voor wie te veel last heeft van verbod

De Reactor - Hoe komt het dat zo ongeveer alles wat genot oplevert hetzij verboden, hetzij ongezond, hetzij immoreel is, en vaak alle drie tegelijkertijd? Schrijver Adam Phillips weet het antwoord, zo las Paul Verhaeghe. 'Warm aanbevolen voor wie te veel last heeft van verbod en te weinig plezier beleeft aan alles wat mag!'

yesTrui Engels2016-04-27 16:05:00http://www.knack.be/nieuws/boeken/recensie-het-plezier-van-alles-wat-mag-voor-wie-te-veel-last-heeft-van-verbod/article-column-696719.htmlhttp://m.knack.be/nieuws/boeken/recensie-het-plezier-van-alles-wat-mag-voor-wie-te-veel-last-heeft-van-verbod/article-column-696719.htmlhttp://www.knack.be/nieuws/boeken/http://m.knack.be/nieuws/boeken/

De Reactor - De Reactor, platform voor kwaliteitsvolle literaire kritiek, levert elke week een gedegen recensie aan Knack.be. Nog literaire honger? Neem dan ook een kijkje op hun site.

De Reactor -

De Reactor -

De Reactor - Er zijn van die vragen waarop geen mens ooit een bevredigend antwoord vindt. Hoe komt het bijvoorbeeld dat zo ongeveer alles wat genot oplevert hetzij verboden, hetzij ongezond, hetzij immoreel is, en vaak alle drie tegelijkertijd? Vele antwoorden zijn mogelijk, maar geen enkele kan echt overtuigen. Meestal betekent dit dat de vraagstelling op zich verkeerd is, en dat we het probleem beter op een andere manier kunnen bekijken.

De Reactor - Dat is meteen het handelsmerk van Adam Phillips (1954): telkens weet deze Britse psychoanalyticus een frisse kijk te bieden op belegen problemen, dikwijls door ze op hun kop te zetten. In voorliggend boekje is dat ook het geval. Het eeuwenlange accent op de koppeling tussen verbod en genot zorgt ervoor dat wij nauwelijks aandacht besteden aan genotvolle zaken die wél toegelaten zijn. Vandaar de titel van deze bundel: Het plezier van alles wat mag. Het is het vierde boek van Phillips waarvan uitgeverij Ambo/Anthos een vertaling uitbrengt, wat vermoedelijk betekent dat 'de markt' (u dus) er belangstelling voor heeft - en dat is hoopvol in deze tijden die vaak als oppervlakkig worden weggezet.

De Reactor - Phillips put in zijn essays inspiratie uit het werk van klassieke auteurs (hij gaat bijvoorbeeld te rade bij William Shakespeare en Oscar Wilde), maar hij schrijft lichtvoetig en geeft vaak herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven. Als psychoanalyticus kan hij bogen op dertig jaar praktijkervaring , en nee, niet met cliënten uit de hogere burgerij. Hij werkte eerst als kinderpsychotherapeut, later binnen de National Health Service, tegenwoordig als vrijgevestigd therapeut. Kortom, hij weet waarover hij schrijft. Ondertussen heeft hij meer dan een dozijn essaybundels gepubliceerd, waarvan sommige een prachtig intrigerende titel hebben (wat dacht u bijvoorbeeld van On Kissing, Tickling and Being Bored. Psychoanalytic Essays on the Unexamined Life (1993).

'De mens is slecht'

De Reactor - Een centrale stelling in Het plezier van alles wat mag is dat wij ons niet bewust zijn van onze obsessie met verbod en verplichting, en dat dit dramatische gevolgen heeft. 'Als we onbewust gehoorzaam zijn, vinden we onszelf niet gehoorzaam, maar realistisch, normaal of rationeel. We leven alsof we weten hoe het leven echt is.' We beseffen niet eens meer dat we ons in een keurslijf bewegen, we vinden het normaal. Norm-aal. En als we dan toch even van het rechte pad afwijken, worden we boos op onszelf. 'Wat begint als gehoorzaamheid, eindigt als zelfkritiek'. Het westerse accent op het verbieden van genoegens berust op een joods-christelijk mensbeeld: de mens is slecht; laat hem zijn gang gaan en hij volgt zijn begeertes en passies. Nog steeds zit die overtuiging diepgeworteld in ons zelfbeeld, met als gevolg wantrouwen en de ver doorgedreven evaluaties en controles van alles en iedereen. En op den duur gedragen we ons daarnaar, net zoals kleine kinderen, waardoor het systeem zichzelf in stand houdt.

De Reactor -

De Reactor - Het westerse accent op het verbieden van genoegens berust op een joods-christelijk mensbeeld: de mens is slecht; laat hem zijn gang gaan en hij volgt zijn begeertes en passies.

De Reactor - Phillips legt dit alles op een heel begrijpelijke manier uit, waarbij hij de klassieke freudiaanse theorie over het geweten en het Boven-Ik een opfrisbeurt geeft (voor Sigmund Freud is het Boven-Ik dat deel van onze persoonlijkheid dat ons voortdurend controleert, de inwendige stem die voornamelijk ingaat tegen onze verboden verlangens).

Weg met verkeerslichten

De Reactor - Zijn besluit is erg verrassend. Ondanks alle secularisering en emancipatie staan gebod en veroordeling nog altijd centraal, zij het met andere accenten dan honderd jaar terug (vroeger: verbod op seks; vandaag: verplichting tot succes). Daardoor krijgt het verbodene, c.q. het verplichte onze volle aandacht, en blijven we denken dat er een essentieel verband bestaat tussen genot en verbod. Tot daar het bekende verhaal. De verrassing volgt als Phillips ons erop wijst dat heel veel genotvolle dingen niet verboden zijn. En dat wij daar veel te weinig oog voor hebben, omdat we er zo sterk van overtuigd zijn dat genot en verbod onlosmakelijk verbonden zijn. Kortom, dat wij eigenlijk 'slecht' zijn.

De Reactor - Philips heeft meer vertrouwen in de mens, en geeft daarvan een verrassend voorbeeld: het wegnemen van verkeerslichten. Die werden geplaatst - voor het eerst begin vorige eeuw in de Verenigde Staten, nadien overal - om ongelukken te voorkomen. In 2003 slaagde de Nederlandse verkeerskundige Hans Monderman erin het stadsbestuur van het Friese Drachten ervan te overtuigen alle verkeerslichten te verwijderen. Resultaat: een dáling van het aantal verkeersongelukken, een afname van de verkeersagressie en een veel betere verkeersdoorstroming, zelfs op een kruispunt waar dagelijks 22.000 auto's passeren. Het voorbeeld van Drachten vindt inmiddels driftig navolging.

De Reactor - Het concept van het verbodene zelf belet ons na te denken, ook over dat wat niet verboden is. En het verplicht ons het verbodene erg aantrekkelijk te vinden: dát, en enkel dát, is wat jij begeert (Shame on you!). Genot uit toegestane activiteiten wordt precies vanwege het niet-verboden karakter als minder aantrekkelijk beschouwd. Het zijn 'slechts' sublimaties, niet het echte ding, want de echtheid daarvan wordt 'bewezen' door het feit dat het verboden is.

De Reactor - Een van de desillusies van het ouder worden is dat het verboden genot bij lange niet zo genotvol is als we wel gehoopt hadden. En ondertussen hebben we nauwelijks aandacht voor niet-verboden genot. 'Gewone' genoegens (de geur van koffie 's morgens!) tellen niet mee, zijn banaal, kleinburgerlijk, futiel. Verbied koffie en het wordt een ander verhaal. Plaats overal stoplichten, schrijf strenge boetes uit en door rood rijden wordt een stiekem genot. Neem de stoplichten weg, en er komt letterlijk en figuurlijk een nieuwe vorm van sociale uitwisseling tot stand: mensen communiceren non-verbaal over wie wie voorrang verleent.

De Reactor - Besluit: ik kan dit boek warm aanbevelen voor wie te veel last heeft van verbod en te weinig plezier beleeft aan alles wat mag!

De Reactor - Paul Verhaeghe

De Reactor -

De Reactor - Adam Phillips. Het plezier van alles wat mag. Vertaald door Patty Adelaar. Amsterdam: Ambo/Anthos, 224 p.

De Reactor -

De Reactor -

MEDIUMPZ2277reactor-deReactorDe/assets/566/avatar_289931.jpg<p><a href="http://www.dereactor.org/" target="_blank">De Reactor</a>, platform voor literaire kritiek, schrijft elke week een gedegen recensie voor Knack.be</p>http://www.knack.be/nieuws/auteurs/de-reactor-2277.htmlhttp://m.knack.be/nieuws/auteurs/de-reactor-2277.htmlliteratuurkunst, cultuur en entertainmentAdam PhillipsPaul VerhaegheWilliam ShakespeareOscar WildeSigmund FreudHans MondermanPatty AdelaarNational Health Service