Vrije Tribune
Vrije Tribune
Knack.be geeft hier een forum aan columnisten en gastbloggers
Opinie

29/11/12 om 15:18 - Bijgewerkt om 15:18

Secularisme en islam gaan samen voor meerderheid Turken

Bevragingen in Turkije leren dat de meerderheid van de Turkse bevolking zowel gelovig is als seculier en een sharia-staat afwijst.

Recent werd in Turkije een enquête gehouden door de denktank TESEV (Turkish Economic and Social Studies Foundation) en de research and survey instelling KONDA naar de voorkeuren van de Turkse bevolking voor de komende grondwetswijziging. Voor wie Turkse enquêtes die zich toespitsen op de breuklijn religie-secularisme volgt, was de uitslag niet verrassend en in de lijn van eerdere resultaten.

8.7% van de Turkse bevolking blijkt voorstander te zijn van een afschaffing van secularisme, 91.3% is voor het behoud van secularisme in de grondwet. Dit ligt in lijn met het onderzoek van Carkoglu & Toprak uit 2006 dat tot de vaststelling kwam dat slechts 9% van de Turkse bevolking voorstander is van een sharia-staat.

Hieruit kunnen we concluderen dat de overgrote meerderheid van de Turkse bevolking het secularisme onderschrijft, en dat terwijl het land al ruim 10 jaar met absolute meerderheid wordt geregeerd door een partij met een religieuze achtergrond.

Een ander resultaat was dat 76% van de bevolking het goedkeurt dat vrouwelijke ambtenaren een hoofddoek kunnen dragen. Dat komt overeen met de resultaten van een survey uitgevoerd door TIKAD uit 2010 (75%). Blijkt dus dat de Turkse bevolking de hoofddoek niet ervaart als een inbreuk op het secularisme. Hoogstwaarschijnlijk beschouwt men het dragen van de hoofddoek door ambtenaren als een legitieme religieuze of individuele vrijheid en/of beschouwt men de hoofddoek als een onschuldig kledingstuk dat traditioneel behoort tot de eigen religie of cultuur.

Nog een ander resultaat is dat 82.3% van de Turkse bevolking wil dat 'Ataturk, zijn principes en zijn hervormingen' gestipuleerd blijven in de grondwet. Waar dit op neerkomt is dat er in de grondwet geschreven staat dat de Turkse staat trouw zal blijven aan de principes en hervormingen van founding father Kemal Ataturk.

Ook opmerkelijk, aangezien het terugdringen van de politieke macht van het leger (een leger dat zich opwerpt als de ultieme behoeder van het Kemalisme - het gedachtengoed van Ataturk - door de conservatieve AK-partij van president Recip Erdogan in de regel wordt geïnterpreteerd als het einde van het Kemalistische (en seculiere) Turkije. Het was namelijk zo dat de Turkse bevolking steeds meer tot het besef kwam dat een leger met politieke macht en militaire staatsgrepen niet meer van deze tijd is. En een hinderpaal vormt voor democratische consolidering.

Een andere reden was dat de bevolking zich afzette tegen de kloof tussen burger en politiek, tegen de corruptie en het gebrekkige democratische gehalte van een elite die de indruk gaf zich onaantastbaar te wanen, zich daarbij verschuilend achter de personencultus van Ataturk: Ataturk was de visionair en mascotte, en al wie in Ataturk geloofde hoorde die elite achterna te lopen. Een strategie die islamitische elites, die zich opwerpen als de ware moslims en volgers van de profeet Mohammed, ook dikwijls toepassen. Maar de bevolking dacht daar anders over.

Deze enquête leert ons dat er naast een zwart-wit verhaal in de islamitische wereld, ook een grijs verhaal bestaat. Dat de meerderheid van de Turkse bevolking zowel gelovig is als seculier en een sharia-staat afwijst. In hun ervaring kunnen secularisme en islam wel samengaan.

Het bewijst ook dat vraag om zelf te beslissen om al of niet een hoofddoek te dragen niet altijd geïnterpreteerd moet worden als een sinistere, verdoken wens die een kettingreactie in gang zet die onvermijdelijk zal leiden naar een religieuze sharia-staat. Noch dat een bevolking dat 10 jaar lang een partij met een islamitische achtergrond met een absolute meerderheid aan de macht brengt, meteen droomt van een religieuze sharia-staat.

Engin Palit is student Politicologie aan de Vrije Universiteit Brussel

Onze partners