Vrije Tribune
Vrije Tribune
Knack.be geeft hier een forum aan columnisten en gastbloggers
Opinie

11/10/12 om 12:00 - Bijgewerkt om 12:00

'Overkapping van de Ring is onderdeel van een sociaal beleid' (Manu Claeys)

Wie het overkappen bepleit, moet de moed opbrengen om te becijferen wat dat zal kosten, vooraleer je er ernstig over kan debatteren.

Op 23 juni 2003 werd de conservatief Alberto Ruiz-Gallardón - vandaag Spaanse minister van Justitie - verkozen tot burgemeester van Madrid. Zijn belangrijkste verkiezingsthema? Het overkappen van de hele zuidelijke ringweg door de stad over een afstand van twaalf kilometer, met enkele uitlopers her en der.

Amper een jaar later, in september 2004, begon men er al aan.
Op 8 mei 2007 waren alle bestemde zones overspannen met brugdekken. Drie weken later werd Ruiz-Gallardón herverkozen. Op naar de volgende fase: de aanleg van het grootste binnenstedelijke park van Europa bovenop de ring. In april 2011 werd het park opgeleverd. Een maand later mocht de burgemeester zijn termijn opnieuw verlengen. De Madrileen zal hem eeuwig dankbaar zijn voor de forse injectie groen, open ruimte en propere lucht in een stad die daar heel erg aan toe was.

Dank zij dit project Calle30/Madrid Rio behoort de stad nu tot de twaalf groenste steden van Europa. In de volkswijken vlak naast de voormalige open rioolweg kan men eindelijk de ramen open zetten.
In Knack (10/10/12) noemt Walter Pauli het pleidooi voor een gelijkaardige operatie in Antwerpen 'gebakken lucht', wijzend op de factuur ervan. Hij reageert daarmee op een concrete berekening die stRaten-generaal enkele dagen daarvoor aan de pers heeft bezorgd. Wie het overkappen bepleit, moet de moed opbrengen om te becijferen wat dat zal kosten, vooraleer je er ernstig over kan debatteren. Maar dan moet wie reageert ook de eerlijkheid hebben om niet populistisch om te gaan met die berekening. Uit het stuk van Pauli onthoudt de Vlaming wellicht vooral dat hij zal mogen afdokken, dat de Antwerpenaar boven zijn stand leeft en dat er toch wel andere dringende noden zijn.

Kunnen we ernstig blijven? We maken het om de zoveel jaar mee bij elke subsidieronde voor culturele instellingen. Altijd staat wel ergens iemand te roepen dat al dat geld voor cultuur toch wel in vraag mag worden gesteld, gelet op de staat van onze schoolgebouwen of de dringende noden in de sociale sector. Met dergelijk discours zet je niet alleen groepen tegen mekaar op (verdeel en heers), maar sla je ook elk inhoudelijk debat over zin en onzin van specifieke investeringen plat.

Misschien beseft Pauli het niet, maar het overkappen van de ring is in eerste instantie onderdeel van een sociaal beleid. Dit om twee redenen. Vlak naast de ringzones waarvoor de actiegroepen een overkapping bepleiten ligt een concentratie van klassiek achtergestelde wijken: Stuyvenberg, den Dam, de Slachthuissite, Borgerhout, Kronenburg, Luchtbal, Deurne-Ten Eeckhovelei, kop van Merksem, noem maar op. Heel Vlaanderen kent deze wijken, het zijn wijken die letterlijk nood hebben aan ademruimte - eenzelfde ademruimte waarvan Vlamingen in groene verkavelingen genieten. Het zijn ook de stadsdelen met het hoogste percentage kinderen. Dat zal nog enige tijd zo blijven. Want in de volgende vijftien jaar komen er honderdduizend Antwerpenaren bij, waarvan een groot deel in die stadsdelen zal wonen. Op eenvoudige vraag kan eenieder de statistieken hierover opvragen bij de dienst Stadsobservatie.

Wegens die demografische explosie heeft Antwerpen nood aan bijkomende scholen, ziekenhuizen, woonwijken, enzovoort. Waar wil Antwerpen die bouwen? Inderdaad: in de buurt van de ring. Want daar bevinden zich de laatste beschikbare stukken open ruimte. Zonder overkapping zullen die zones echter nooit aangesneden kunnen worden. We verwijzen naar het lot van Nieuw-Zurenborg, vlak naast de ring: het project komt maar niet van de grond, omdat de Europese normen geen dergelijke ontwikkelingen toestaan op tweehonderd meter van de Antwerpse ring. Te veel vuil en te veel lawaai vlak naast de geplande woonzone, klinkt telkens het verdict. In Nederland heeft men het bouwen van scholen, ziekenhuizen of woonwijken binnen de 300 meter van een snelweg inmiddels reeds bij wet verboden. In Vlaanderen plant men daarentegen een 'paperclip' van 19 rijstroken tussen alle hoger vermelde Antwerpse woonwijken in. Alsof we nog in de jaren zestig leven.

Terug naar de cijfers van het overkappen. De actiegroepen bepleiten een concrete overkapping van zes kilometer, tussen Berchem en Merksem. Uit een eerste berekening blijkt dat deze ingreep tussen de 600 en de 960 miljoen euro zal kosten, afhankelijk van het aantal te overkappen rijstroken. Het precieze aantal rijstroken zullen we pas volgend jaar kennen, na oplevering van het milieueffectenrapport waarin de Oosterweelverbinding en het Meccanotracé met elkaar vergeleken worden.

Omdat Antwerpen grote baten zal ondervinden van de ingreep, is het maar correct dat de stad een wezenlijke bijdrage levert aan het financieren van de overkapping. Dat vinden we althans zelf, ook al probeert Pauli de indruk te wekken dat Antwerpenaren profiteurs zijn, potverteerders op de kap van de Vlaamse belastingbetaler. Een aandeel van 309 miljoen euro lokale financiering wordt ingebracht uit de transfer van de reeds vastgelegde stedelijke bijdrage voor het Oosterweelproject (schrappen dat project, aub) en uit de meerwaarde die de stad boekt op gronden naast de overkapping.

De rest van het budget wordt ingebracht door de Europese Investeringsbank (als onderdeel van het federale relanceplan) en geput uit de opbrengst van de kilometerheffing voor vrachtverkeer die vanaf 2016 wordt ingevoerd. Die opbrengst moet terugvloeien naar wegeniswerken, kan dus niet naar scholen of ziekenhuizen gaan. Het overkappen van de ring valt onder wegeniswerken.

Jaarlijks zal de kilometerheffing zo'n 400 miljoen euro opbrengen, becijferde de Vlaamse overheid reeds. Aangezien 82% van het vrachtverkeer op de Antwerpse ring internationaal vrachtverkeer is en vooral dit vrachtverkeer de kilometerheffing zal ophoesten, is het correct om over 35 jaar verspreid 4% van de opbrengst naar Antwerpen terug te laten vloeien. Dat betekent 560 miljoen euro.
De Antwerpse overkapping is op die manier betaald, en de Vlaamse belastingbetaler - of zoals Pauli het stelt: 'de gewone belastingbetaler, u en ik dus' - draagt nauwelijks iets bij.

Allen tevreden. En we brengen het nog eens in herinnering: de burgemeester van Madrid was een conservatief. Het overkappen van een ring is dus niet ideologisch gedetermineerd. Nu we toch bezig zijn: de Madrileense werf van de eeuw leverde jarenlang duizenden jobs op. Het Madrileense verkeer bleef intussen rijden. Want ook daar hoed af voor Madrid: tijdens de werken werd nooit ergens een stuk ringweg niet-operationeel.

Manu Claeys en Peter Verhaeghe, voor stRaten-generaal

Onze partners