Vrije Tribune
Vrije Tribune
Knack.be geeft hier een forum aan columnisten en gastbloggers
Opinie

07/02/12 om 11:36 - Bijgewerkt om 11:36

Onderwijs moet ook het algemeen belang dienen

Het ontbreken van een economisch aspect in het denken over het onderwijs is een nefaste ontwikkeling.

Vanaf het schooljaar 2015-2016 wordt er een nieuw onderwijsstructuur ingevoerd, waarbij stapsgewijs komaf wordt gemaakt met ASO, TSO en BSO. Er wordt gehoopt dat daarmee het watervalsysteem wordt tegengegaan en dat de tussenschotten verdwijnen. De vraag is of daarmee het algemeen belang is gediend of het niet eerder een zoveelste particulier ideologisch initiatief is van een socialistisch minister.

In Nederland riep de minister van Onderwijs Van Bijsterveldt de ouders op om wat meer tijd te besteden aan de opvoeding van hun kinderen. Desnoods door wat minder te gaan werken. Dit klonk als een donderslag bij klaarlichte hemel. Moeders moeten uiteraard uit gaan werken om de hypotheek van de woning te helpen aflossen en om de steeds hogere materiële eisen van het gezin te betalen.
Dat was vroeger even anders. Onze grootmoeders komen uit een periode van schaarste van na de Tweede Wereldoorlog. Hun kinderen zouden niet opgroeien in armoede. Onderwijs was misschien wel belangrijk voor vorming, maar bovenal vormde het de sleutel tot een beter materieel bestaan. De grote betrokkenheid van de ouders voor de school was navenant. Ze stonden vierkant achter de leerkracht. Als je van de kostbare leerkansen niets bakte, dan stond er je thuis wel wat te wachten. De schoolopleiding vormde een goede basis voor de latere loopbaan.

Daar is wel wat verandering in gekomen. De grote schaarste van de jaren veertig en vijftig is er niet meer. De zorg om het materiële bestaan is fel teruggedrongen. Als ze er dan nog is, geloven steeds minder mensen dat het onderwijs daar weinig kan aan verhelpen. Dat verklaart mede de grote schooluitval en de grote achterstand die heel wat leerlingen oplopen. Uiteraard is dit slechts perceptie. Er is nog steeds een verband tussen productiviteit, scholing en persoonlijk inkomen. En uiteraard is er ook een verband met de nationale welvaart en de deelname aan het debat over politieke macht.

Nog steeds bemoeit de overheid zich met het onderwijs tot in de kleinste vezels, maar het verband met welvaart en economie is uit het zicht verdwenen. Het gaat steeds meer over persoonlijke ontwikkeling en ontplooiing van het individu. Het ontbreken van een economisch aspect in het denken over het onderwijs is een nefaste ontwikkeling die ons in de toekomst nog veel welvaart en centen zal kosten. Na enkele decennia van onderwijsvernieuwing moeten we bouwvakkers en lassers uit het buitenland aantrekken en zitten jongeren werkloos thuis. Tot wat heeft deze blinde onderwijsvernieuwing geleid? Terzelfdertijd mensen importeren om de gaten op de arbeidsmarkt te vullen, terwijl heel wat jongeren werkloos zijn en ganse dagen langs de straat zich lopen te vervelen, is een dubbele economische schade.

Onderwijs dient niet alleen te worden getaxeerd op haar pedagogische en didactische aanpak. Onderwijs dient ook dienstbaar te zijn voor economie en samenleving. Een visie op onderwijs enkel toetsen op zijn onderwijskundige mogelijkheden is een aberratie.

Maar dit is niet het enige probleem. Meer en meer ouders volgen te weinig de schoolse prestaties van hun kinderen en stellen te weinig eisen aan hun kinderen. Enkel als het gaat over een conflict tussen leerkracht en leerling, dan engageren ze zich, en trekt de leerkracht meestal aan het kortste eind. De school is niet meer een middel tot maatschappelijke en economische vooruitgang. Dat vinden we ook niet meer nodig: we hebben al genoeg te eten en te verteren. Welvaart hoeft niet verdiend te worden. Voor veel mensen is welvaart er gewoon, zoals het peperkoekenhuisje in het sprookje over Hansje en Grietje. De school wordt leverancier van algemene vorming en kinder- en puberopvang, een glazen speelbol waar het leuk toeven is. Eens de jongeren de school verlaten, begint het echte leven, maar dan merken ze plots dat ze aardig tekort schieten om vlot op de arbeidsmarkt mee te draaien.

Zolang ouders geen eisen stellen aan wat hun kinderen echt leren en wat het onderwijs voor feitelijke inhoud biedt, zullen wij over steeds minder talenkennis, lasvaardigheden en andere beroepskwalificaties beschikken. Geef ons maar een goede 'vakschool' en een stevige beroepsschool die jongeren kan opleiden zodat ze niet enkel voor zichzelf of voor hun familie iets betekenen, maar ook het algemeen belang kunnen versterken.

Bij voortzetting van het huidige beleid zal onze welvaart achterblijven. Totdat er weer een generatie komt die het echt slecht heeft gehad en armoede heeft gekend, zoals de ouders van kort na de Tweede Wereldoorlog. Dan zullen ze opnieuw tot de vaststelling komen dat onderwijs niet alleen de persoonlijke ontwikkeling maar ook het algemeen belang moet dienen. Tot dan blijft het voortsukkelen.

Julien Borremans Leerkracht ASO en TSO

Onze partners