Wat Donald Trump ons kan leren over narcisme

16/03/16 om 14:41 - Bijgewerkt om 14:40

Het is niet altijd makkelijk om met narcisten om te gaan. Dankzij het fenomeen 'Donald Trump' kunnen we het misschien leren.

Wat Donald Trump ons kan leren over narcisme

Donald Trump © Reuters

Het is opvallend hoe Donald Trump zo hoog lijkt op te lopen met Donald Trump. De Republikeinse kandidaat voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen kreeg daarom al snel het label 'narcist' opgespeld. Hoewel daarmee geenszins een juiste diagnose is gesteld over 'The Donald', lijkt Trumps gedrag toch consistent met een bepaald soort narcisme die bij psychologen bekend staat als het 'maskermodel', zo schrijft Time Magazine. Zoals de naam suggereert, gebruiken dergelijke narcisten hun gedrag om exact het tegenovergestelde te verhullen, namelijk een diepe onzekerheid en een gebrek aan zelfvertrouwen. Het is in feite de meest pijnlijke vorm van narcisme, schrijft Time. De zoektocht naar een extreme nood aan bevestiging. Nooit zal het aantal en de aanwezigheid van bewonderaars genoeg zijn.

Maar wat kunnen we nu van Donald Trump leren? Want ook ons eigen persoonlijke leven is gevuld met narcisten. En het is niet altijd even makkelijk om met hen om te gaan. Uit studies bij tweelingen blijkt dat narcisme voor 64 tot 77 procent erfelijk is. Dat wil niet zeggen dat er zoiets bestaat als een 'narcisme-gen'. Het is eerder een vlammetje dat door ervaringen moet worden aangewakkerd. Voor sommigen zijn die ervaringen een kindertijd waarin hij of zij als een prinsje of prinsesje werd behandeld.

Jeugd zonder empathie

Het maskermodel-narcisme is evenwel een andere zaak. Deze specifieke aandoening werd in de vroege jaren 30 beschreven door de Oostenrijkse psychoanalyticus Heinz Kohut, die het toeschrijft aan een verwaarloosde kindertijd waarbij de ouders weinig empathie vertoonden. 'Dit individu zal voortdurend zoeken naar de bevestiging van een geïdealiseerd beeld van zichzelf', aldus Kohut. Een meer recente studie uit 2008 in het vakblad Social and Personality Psychology Compass door psycholoog Jennifer Bosson van de University of South Florida, bevestig zowel het machtsaspect als het pijnlijke aspect van maskermodel-narcisme. 'Het maskermodel biedt een antwoord op de vraag waarom narcisten zich gedragen zoals ze zich gedragen', aldus Bosson. 'Narcisten verheerlijken zichzelf, manipuleren, minimaliseren en exploiteren omdat ze diep vanbinnen een afkeer van zichzelf hebben.'

Net zoals bij verslaving, werken psychologen voor de behandeling van narcisme vaker met families dan met de patiënt zelf. Zowel verslaafden als narcisten zijn immers niet zo sterk in het herkennen van hun problemen. Als ze dat toch doen, kan dat hun leven aanzienlijk verbeteren.

Geef complimenten

In de meeste gevallen is het echter de partner, de collega of de huisgenoot van de maskermodel-narcist die een manier moet zien te vinden om met de aandoening om te gaan. De eerste stap is empathie: begrijp dat de persoon, die zich op het eerste gezicht veel beter lijkt te voelen dan iemand anders, zich eigenlijk minderwaardig voelt en dat doet pijn. Een ander advies is complimenten geven wanneer mogelijk, maar ook openlijk kritiek uiten op gepaste momenten. Dat biedt een antwoord op de noden van de narcist, maar hij wordt tegelijk aangemaand tot meer redelijk gedrag. (TE)

Onze partners