22/06/11 om 17:49 - Bijgewerkt om 17:49

KLASSIEK: Wereldcreatie in een dorpskerkje (****)

Hedendaags én aantrekkelijk: de formule bestaat.

KLASSIEK: Wereldcreatie in een dorpskerkje (****)

Wie wil zien hoe je met gedrevenheid en vakkennis in de cultuurwereld goede resultaten kan boeken met beperkte middelen, die moet CC Maasmechelen eens onder de loep nemen. Onder directeur Hugo Haeghens realiseerde het niet alleen jaar na jaar een programma van hoge kwaliteit, maar leverde het bovendien een stevige bijdrage aan de realisatie van belangrijke cd-opnamen zoals de bejubelde integrale klavierwerken van Franz Schubert door Jan Vermeulen. En misschien nog belangrijker: dankzij de uitstraling die het CC verwierf, mag het rekenen op een geïnteresseerd en trouw publiek.

Aan dat palmares kunnen veel grotere cultuurcentra een puntje zuigen. Na zeventien jaar heeft Haeghens, een beetje onverwacht, afscheid genomen van Maasmechelen om in Maastricht het Theater aan het Vrijthof te gaan leiden. Het concert dat we gisteren in Vucht bijwoonden, was nog onder hem geprogrammeerd. Een gedurfd opzet: hedendaagse muziek voor hobo, harp en contratenor in een piepklein kerkje in een al even onooglijk dorp. Je verwacht een handvol mensen, maar die verwachting werd ver overtroffen. De solisten waren niet de minsten: contratenor Jonathan De Ceuster, de zeer ervaren Franse harpiste Annie Lavoisier en de uitstekende hoboïst Piet van Bockstal.

Het eerste deel van de avond begon met een vierdelige Sonate voor hobo solo van vermaard hoboïst en componist Heinz Holliger. Een heerlijk zangerig Präludium met hoge uithalen, een huppelend Capriccio met echo's van het eerste deel en aan het slot een korte snelle loop, een weemoedige Aria en een Finale die bestaat uit drievoudige razendsnelle dubbele frasen met twee keer een langzame, kleurrijke passage ertussen. Een krachtig en aantrekkelijk werk met voortdurende wendingen die de aandacht van de luisteraar stevig vasthouden.

Even verrassend zijn Holligers Sequenzen über Johannes 32, I - Johannes' beschrijving van de nederdaling van de Heilige Geest als een duif. Een verkenning van de niet bepaald klassieke expressieve mogelijkheden van de harp, waaronder het veelvuldig gebruik van harmonische tonen, een glissando (door de snaar met de stemsleutel in te drukken), het tussen twee snaren heen en weer slaan van een stokje. Het klinkt technisch, maar Annie Lavoisier liet het vooral erg natuurlijk klinken, zonder nadruk op de bravoure.

In het kerkje van Vucht klonk ook een wereldcreatie op: een Solostuk voor hobo dat de bekende Finse componist Kalevi Aho speciaal schreef voor van Bockstal. Een stuk dat om contrasten draait. Noem het de tegenstelling tussen stress en verademing, tussen de razernij van het stadsverkeer en de rust van de natuur, tussen fabriek (agressieve schrille meerklanken of 'multifonics' aan het begin die duidelijk doen denken aan alarmsirenes) en zangerige klanken. Het einde: één lange, uitstervende noot. Een erg knappe compositie die van de solist vergt dat hij de extremen van het instrument verkent. Van Bockstal is daarvoor de geknipte persoon.

Een veel taaier stuk na de pauze: de melancholische en soms hermetische 26 Orpeus Elegies van Harrison Birtwistle. 26 zeer in lengte variërende stukken - waaronder zeven gezongen passages op tekst van de in Praag geboren dichter Rainer Maria Rilke. De andere stukken werden soms door de krachtig, zuiver en zeer expressief zingende contratenor met een korte zin uit Rilkes werk van commentaar voorzien. Af en toe werden twee metronomen opgezet.

Een concept dat het gevaar loopt om zeer intellectualistisch te lijken: al het communicatieve gewicht van dit soms weerbarstige stuk ligt bij de solisten. Die slaagden alweer uitstekend in hun taak: al luisterend doemt je de zoektocht van Orpheus naar Eurydice voor de geest, maar het lijkt om niet-chronologische en verwarde droomfragmenten te gaan, waarbij de instrumenten en stem soms van rol lijken te wisselen.

Kortom, het beroep op het inbeeldingsvermogen van de toeschouwer is aanzienlijk. Het aandachtige publiek vergastte de solisten aan het eind op een krachtig en duidelijk gemeend applaus. Een kwaliteitsbewijs voor de muziek, de musici én de luisteraars.

Peter Vandeweerdt

Gehoord op 21/6 in de kerk van Vucht: Holliger, Aho en Birtwistle met Piet van Bockstal, Annie Lavoisier en Jonathan De Ceuster.

Onze partners