Dirk Draulans
Dirk Draulans
Redacteur bij Knack
Opinie

16/11/12 om 15:14 - Bijgewerkt om 15:14

Investeren in apen

4,5 miljoen euro voor de bonobo's van Planckendael is niet te veel geld.

De aankondiging van de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (KMDA), die de Antwerpse Zoo en het Domein Planckendael beheert, dat de Vlaamse overheid de komende vijf jaar 4,5 miljoen euro in haar wetenschappelijk onderzoek pompt, viel niet overal in goede aarde. Zeker niet omdat een goedgemutste Vlaams minister van Innovatie en Wetenschapsbeleid Ingrid Lieten (SP.A) de investering volop steunde.

Omdat de bonobo's van Planckendael een van de vlaggenschepen van de KMDA zijn, groeide her en der de indruk dat al dat geld naar die apen gaat. Wat natuurlijk niet het geval is. Slechts 10 tot 15 procent van het vrijgemaakte bedrag gaat naar de studie van de bonobo's, en daar zijn de weddes van twee onderzoekers inbegrepen. In een tijd van tanende interesse van jongeren voor een wetenschappelijke loopbaan is elke investering in aantrekkelijk onderzoek verantwoord.

De KMDA investeert in talloze andere projecten, zoals onderzoek van Congopauwen, goudkopleeuwaapjes, gorilla's, monniksgieren enzovoort. Onderzoek in gevangenschap - als je echt wil begrijpen hoe een bonobo functioneert, kun je bijna niet terecht in de natuur, want de dieren zijn er veel te moeilijk te volgen - maar ook in de vrije natuur. Er worden, bijvoorbeeld, grote inspanningen geleverd om de prachtige goudkopleeuwaapjes in hun oorspronkelijke regenwoudbiotoop nieuwe kansen te geven. De overlevingskansen van de diertjes komen zwaar onder druk als gevolg van menselijke activiteiten in hun leefgebied.

Er komt ook onderzoek naar de specifieke leefomstandigheden van dieren in gevangenschap. Dat is al een ander verhaal. Het is duidelijk dat bonobo's in gevangenschap langer leven dan in de vrije natuur, en zich soms ook anders gedragen, wat gevolgen kan hebben voor hun welzijn. Ze gaan anders lopen, en ze ontwikkelen problemen met hart en bloedvaten, die op een vorm van een te gemakkelijk leven, of op te veel stress, kunnen wijzen. Vanuit het standpunt van dierenwelzijn kan het nuttig zijn die facetten nader te bekijken.

Waar de KMDA zijn hand misschien overspeelt, is als ze de link legt tussen het begrijpen van verouderingsaspecten van bonobo's en het vergaren van inzicht in het effect van veroudering op het geheugen van de mens. Er is niets mis met het bestuderen van de bonobo als bonobo, want het is een van de meest fascinerende diersoorten die er bestaat, al was het maar omdat ze ons iets kan leren over hoe wij vroeger door het leven gingen, voor wij uit de bomen kwamen om mens te worden. Maar een toekomst als model voor de hypermoderne mens lijkt wat te hoog gegrepen.

Een extra stimulans voor het verantwoorden van deze investering kwam er door de interventie van Vlaams Belang-kopstuk Filip Dewinter, die in het Vlaams Parlement niet gehinderd lijkt te worden door de zware nederlaag die zijn partij bij de vorige verkiezingen leed. Hij verweet minister Lieten dat ze in deze tijden van crisis, van toenemende werkloosheid en besparingen, van de onmogelijkheid om kindpremies en zorgfuncties te financieren, 'met veel bombarie' zo'n project steunt.

Het is geen nieuws meer dat een van de opvallendste kenmerken van het Vlaams Belang een oogkleppenvisie is. Het is duidelijk dat élke investering in wetenschappelijk onderzoek verantwoord kan zijn. De eerste biologe die voor de KMDA in Congo bonobo's in het vrije veld ging bestuderen, heeft zich nadien uiterst nuttig gemaakt door Afrikaanse reuzenhamsterratten te trainen om landmijnen op te sporen. Momenteel leidt ze in ons land politiehonden op om nog efficiënter tegen criminaliteit te strijden - dat zou het Vlaams Belang toch moeten toejuichen.

Het is overigens grappig vast te stellen dat, als gevolg van de nederlaag die het Vlaams Belang al bij de Vlaamse verkiezingen van 2009 opliep, de partij gespreid over vijf jaar ruim 4 miljoen euro inboette aan dotaties. Met een beetje slechte wil zou je kunnen zeggen dat het geld van de ene groep apen naar de andere werd doorgespeeld. Tenslotte zou Dewinter er misschien voor kunnen zorgen dat hij eerst een perstekst zonder zware taalfouten aflevert, voor hij anderen verwijt dat ze te veel investeren in onder meer het opleiden van jonge wetenschappers.

Dirk Draulans

Onze partners