Dirk Draulans
Dirk Draulans
Redacteur bij Knack
Opinie

28/06/12 om 21:03 - Bijgewerkt om 21:02

Iedereen loopt storm voor Kai-Mook

Het nieuwe olifantendorp van Planckendael is een pareltje. Een moderne zoo wordt steeds meer een avonturenpark.

Is er iets mis wanneer topvertegenwoordigers van alle belangrijke politieke partijen in ons land aanwezig zijn op de opening van een olifantentempel in een zoo? PS-ster Laurette Onkelinx, op federaal niveau verantwoordelijk voor dierenwelzijn, voerde het woord toen op 28 juni de tempel op het domein van Planckendael werd ingehuldigd, hoewel het vreemd was dat ze het had over de 'trage' teloorgang van het oorspronkelijke biotoop van de bedreigde Aziatische olifant, de soort waartoe het sterk door de zoo gehypte olifantje Kai-Mook behoort - het olifantenbiotoop verdwijnt razendsnel.

Open VLD-er Bart Somers, burgemeester van de stad Mechelen waartoe Planckendael behoort, was tevreden met het feit dat de olifantenfamilie ervoor gekozen had om Antwerpen in te ruilen voor Mechelen, hoewel N-VA-er Geert Bourgeois, aanwezig als Vlaams minister van Toerisme, zich afvroeg of het dier wel een inburgeringscursus had gevolgd. Minister-president Kris Peeters (CD&V) van de Vlaamse regering had, als peter van Kai-Mook, in de geldbeugel moeten schieten - het hele project heeft 5,6 miljoen euro gekost.

Het resultaat is fantastisch, met een prachtige evocatie van een Indisch dorpssfeertje en een gigantisch perk waar alle zoo-olifanten die niet in Planckendael zitten, jaloers op mogen zijn. Een meerwaarde voor een domein dat al een van de mooiste dierentuinen ter wereld was, en dat ongegeneerd de kaart van het avonturenpark trekt, met dieren die in een zo natuurlijk mogelijke sfeer terechtkomen, en kinderen die bijna automatisch biologen worden.

Het is al een tijdje de filosofie van de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (KMDA), die Planckendael en de Antwerpse Zoo beheert, dat dierentuinen en natuurparken naar elkaar toe moeten groeien: vele bekende en gemakkelijk bereikbare natuurreservaten, zoals het Zuid-Afrikaanse Krugerpark en de gebieden waarin het VRT-programma Dieren In Nesten bij voorkeur gaat filmen, zijn in feite veredelde safariparken, terwijl vooruitstrevende zoo's steeds meer afstand nemen van tralies, en dieren zoveel mogelijk in natuurlijke omstandigheden presenteren.

Van het vele geld dat Kai-Mook voor de KMDA genereert, via extra bezoekers en merchandising (Planckendael heeft nu zelfs papier van olifantenstront in de aanbieding), gaat een fractie naar natuurbeheer in de originele biotoop van de Aziatische olifant, maar dat is voor de lokale natuurbeschermers nog altijd verhoudingsgewijs veel geld. We moeten er geen doekjes om doen: de natuurbeheerprojecten van de KMDA horen bij de marketing, bij het verkopen van de organisatie als betrokken bij de dieren van wie ze leeft.

Hoe moeilijk en precair het beheer van kwetsbare dieren in kwetsbare gebieden is, bleek vorige week nog maar eens, toen het trieste bericht binnenkwam dat een losgeslagen militie het hoofdkwartier van het Okapi-reservaat in Oost-Congo was binnengevallen, en er op één na alle dieren uit het kweekprogramma doodde - de okapi is een zeldzaam dier dat alleen in het Congolese regenwoud leeft. Minstens tien mensen, waaronder parkwachters, werden bij de aanval gedood, en tientallen vrouwen werden verkracht - het klassieke Congolese verhaal van het jongste decennium.

Alhoewel de dichtstbijzijnde kazerne van het Congolese leger en het dichtstbijzijnde hoofdkwartier van de vredestroepen van de Verenigde Naties zich op minder dan een halve dag met de motor van het geviseerde plaatsje Epulubevinden, duurde het dagen voor er versterking kwam. Toen ze eindelijk toch aankwamen, was een levenswerk van vele mensen vernietigd. De KMDA is hier goed weggekomen, want in het kader van het televisieprogramma Zoo of Love dat de VRT rond het werk van de zoo maakte, ging een moeder met haar zoontje in het reservaat op bezoek. Stel je voor dat net dan die militie zou zijn binnengevallen...

De KMDA wilde met het programma onder meer haar wetenschappelijk werk in de aandacht brengen, in het tijdslot op zaterdagavond waarin ook Dieren In Nesten gepresenteerd wordt. Het feit dat men er wetenschappelijke inhoud in smokkelde, was merkbaar aan de kijkcijfers: beduidend lager dan het inhoudelijke lichtgewicht dat Dieren In Nesten altijd geweest is (net als overigens de realityprogramma's die rond zoo's gemaakt worden).Met wetenschap gooi je tegenwoordig in de media helaas geen hoge ogen.

Met een schattig olifantje wel. Het weze de KMDA vergeven dat ze de voorbije jaren misschien wat veel op het beestje leunde bij haar promotie. Als het resultaat iets indrukwekkends is als wat in Planckendael is neergepoot, mag dat geen bezwaar zijn. De ondertussen al niet meer zo kleine Kai-Mook lijkt zich overigens niet veel aan te trekken van de commotie. Hij heeft nu zowel binnen als buiten een fantastisch zwembad ter zijner beschikking. En er is plaats voor nog wat kleine olifantjes.

Dirk Draulans

Onze partners