Ewald Pironet
Ewald Pironet
Senior writer van Knack
Opinie

11/09/12 om 14:57 - Bijgewerkt om 14:57

Het nieuwe bankieren

We sparen veel, maar de kritiek op de banken zwelt aan. Ze bieden te lage rentes en de kredietverlening verloopt te stroef. En nemen de banken ook niet nog steeds te veel risico?

Het rekensommetje is eenvoudig. Op een gemiddeld spaarboekje bedraagt de rente tegenwoordig 1,8 procent. Sommige financiële instellingen geven wat meer, maar geen enkel spaarboekje levert vandaag meer rente op dan de inflatie - de stijgende kosten van het dagelijks leven - die vorige maand opliep tot net geen 3 procent. Dat betekent dus dat we te maken hebben met een negatieve reële rente van al rap 1 procent .

En dat zal niet vlug veranderen. 'In België liggen de spaarrentes grosso modo nog dubbel zo hoog als de rente van de Europese Centrale Bank (ECB). Het is geen leuke boodschap, maar eigenlijk zijn ze dus nog te hoog', zei Etienne de Callataÿ, hoofdeconoom van Bank Degroof, in de krant De Tijd. 'Ik verwacht niet dat de ECB de komende kwartalen, of misschien zelfs jaren, de rente zal verhogen. Er zit eerder nog een verlaging in.' En op een dalende inflatie hoeven we ook niet echt te rekenen.

En toch is het spaarboekje bij de Belgen ongemeen populair. In juli stond er in totaal 229 miljard euro op, 10 miljard meer dan een jaar eerder. Het spaarboekje is een veilige haven voor ons geld en veel alternatieven zijn er ook niet, want wie durft bijvoorbeeld nog te beleggen op de beurs? Sommige partijen vinden dat de rente die de banken uitkeren te laag ligt. Ecolo en PS willen onder meer daarom een alternatief spaarboekje lanceren met een rente van 2,5 procent. Maar zelfs die rente zal dus onder de inflatie liggen. We houden er dus het best rekening mee dat ons spaargeld zelfs inclusief de rente nog enige tijd in waarde zal afnemen.

Ondertussen blijkt uit een studie van de Nationale Bank dat de bedrijven steeds minder vlot kredieten verkrijgen bij de banken. Vooral kleine ondernemers lijden daaronder. Ook daar wil de PS met het alternatieve spaarboekje een mouw aan passen: 'De banken lenen te weinig uit', zo verklaarde vicepremier Laurette Onkelinx. Daarom wil ze met het nieuwe spaarboekje niet alleen een betere rente bieden, maar er ook voor zorgen dat het spaargeld naar de economie vloeit. Klinkt mooi, maar is het wel de rol van de overheid om te gaan bankieren? Zal ze los van politieke overwegingen beslissen aan wie ze krediet verleent? Het is dus lang niet zeker dat op die manier de kredietproblemen zullen worden opgelost.

Naast de roep om een hogere rente en meer kredietverlening aan de bedrijven, werd er de laatste weken, onder meer door premier Elio Di Rupo (PS), opnieuw gesteld dat de banken hun zakenbankactiviteiten moeten afsplitsen van het depositoactiviteiten. Op zich heeft het weinig zin dat België zoiets alleen zou doorvoeren - hoeveel Belgische banken zijn er trouwens nog? Maar volgens de Financial Times wordt daar nu werk van gemaakt op Europees niveau. Daarbij zou er een strikte scheiding komen tussen de klassieke bankactiviteiten van sparen en lenen (retail) en het handelen en beleggen in financiële producten (trading). In oktober zou daarover meer duidelijkheid komen, dus het is nog afwachten wat er echt zal gebeuren.

Een zaak die we daarbij niet uit het oog verliezen: een retailbank is dan wel veiliger, maar zal zonder haar tradingactiviteiten ook minder winst boeken. En dat terwijl de roep om hogere rentes en een soepelere kredietverlening - dus meer geld uitgeven - steeds luider klinkt. Er zullen dus keuzes gemaakt moeten worden. Eén zaak is alvast duidelijk: het wordt nooit meer zoals voorheen.

Ewald Pironet

Onze partners