Amerikanen: 'Geen screening meer voor prostaatkanker'

23/05/12 om 08:44 - Bijgewerkt om 08:44

Screening voor prostaatkanker met PSA-tests heeft geen zin voor gezonde mannen, stelt de U.S. Preventive Services Task Force. Het levert nauwelijks voordeel op en maakt teveel mannen nodeloos bang.

Amerikanen: 'Geen screening meer voor prostaatkanker'

© Thinkstock

U.S. Preventive Services Task Force, een organisatie die aanbevelingen doet over het nut preventieve inspanningen in de gezondheidszorg spreekt zich negatief uit over tests voor prostaatkankerscreening.

Prostaatkanker wordt via verschillende methoden opgespoord. Via de zogenaamde PSA-test, een bloedonderzoek waarbij de concentratie van het Prostaat-Specifiek Antigen gemeten wordt. Of via het rectaal onderzoek waarbij de arts de prostaat met de vinger via de aars bevoeld. Een echografisch onderzoek is een derde mogelijkheid.

Erg klein risico op fatale afloop Volgens de Amerikaanse task force leidt screening met PSA-tests tot de opsporing van teveel onschuldige kankers. De meeste prostaatkankers zijn immers onschuldig en evolueren nauwelijks in de loop van het leven. Het risico voor een man om aan prostaatkanker te sterven, bedraagt slechts 2,8%.

Het risico voor een man op een diagnose van prostaatkanker loopt echter op tot ongeveer 16% of ongeveer 1 op 6. Bij een nauwgezette controle zou men vermoedelijk sporen van prostaatkanker vinden bij bijna 25% van alle mannen die voor screening in aanmerking komen.

Veel van deze mannen worden vervolgens doorverwezen voor verder onderzoek, zoals het nemen van biopsies of zelfs behandeld, terwijl dat uiteindelijk dus niet nodig is omdat hun prostaatkanker onschuldig is.

Hel van angst en pijnlijk onderzoek

Volgens de task force is het nut van PSA-opvolging erg klein. Op zijn best wordt er op 1000 geteste mannen minder dan 1 prostaatkankerdode vermeden door de vroegtijdige opsporing via PSA-test en de daaropvolgende behandeling.

Van die 999 andere mannen gaan er echter een heleboel door een hel van angst en nodeloze onderzoeken en behandelingen.

Bij veel mannen, en laat ons ook vooral hun partners niet vergeten, komt een diagnose van kanker als een mokerslag aan. De omvang van de schok is moeilijk te beschrijven, maar hij is groot en gruwelijk hard. Dit leed is wel degelijk aanwezig, ook al stappen we er nogal gemakkelijk overheen zolang we niet zelf betrokken zijn of goede vrienden en kennissen.

Bovendien vindt men volgens de Amerikaanse gegevens over 10 jaar tijd bij 15 tot 20% van de mannen een dermate hoog PSA-resultaat dat een prostaatbiopsie verantwoord lijkt

Ongeveer 1 op 3 van die mannen heeft na de biopsie last van pijn, koorts, infecties, bloedingen, tijdelijke urinaire problemen en andere klachten waarvoor ze een tijdlang opgevolgd dienen te worden door een arts.

Ongeveer 1% van de biopsies verlopen dermate fout dat de man nadien in een ziekenhuis opgenomen dient te worden.

Persoonlijke keuze gerespecteerd

Sommige gezonde mannen kunnen persoonlijk goede redenen hebben om toch geregeld hun PSA-concentratie te laten opvolgen. De task force raadt dit niet af, maar vraagt wel dat de arts die de test uitvoert deze mannen goed informeert over de beperkingen en de mogelijk schadelijke gevolgen ervan.

Bij mannen bij wie al prostaatkanker vastgesteld werd of die ervoor behandeld werden, maakt de PSA-test een normaal onderdeel van hun opvolging.

Bedenkingen

De aanbeveling van de U.S. Preventive Services Task Force werd gepubliceerd in de Annals of Internal Medicine, het vakblad van de American College of Physicians, samen met twee commentaarstukken.

De critici wijzen vooral op de tekorten en zien in deze aanbeveling een stiekeme bezuinigingsmaatregel van de overheid omdat er geen tussenkomst in kosten meer voorzien zou worden. Ze stellen dat de task force de voordelen van de screening onderschat en de voordelen overschat.

Maar de American Cancer Society verklaarde zich in grote lijnen akkoord met het advies.

Daarmee is de discussie over het nut van prostaatkankerscreening zeker nog niet afgerond. In eigen land meldde de Universiteit Gent dit jaar nog dat de screening het risico op overlijden met 24% doet dalen.

De vraag is echter hoe groot het oorspronkelijke risico op overlijden is. Indien het zoals de tast force stelt slechts 2,8% bedraagt, dan doet een winst met 24% dat risico naar 2,1% dalen. Wat niet zoveel voorstelt. Behalve wanneer je net die ene geredde man bent. Dat betekent dit een verschil tussen leven en dood.

Maar er lijken dus heel goede redenen te zijn om "neen bedankt" tegen je arts te zeggen, wanneer hij je een PSA-test voorstelt.

Jan Etienne, Bodytalk

Lees meer over:

Onze partners