20/09/11 om 13:09 - Bijgewerkt om 13:09

Gedreven door geldgebrek zorgt Di Rupo voor stroom van nieuwe belastingen

Gedreven door geldgebrek voorziet formateur Di Rupo in een stroom van nieuwe belastingen die vooral in Vlaanderen zullen worden betaald.

Gedreven door geldgebrek zorgt Di Rupo voor stroom van nieuwe belastingen

© Belga

De omvang van de hervormings- en saneringsoefeningen waar formateur Elio Di Rupo en de regeringsonderhandelaars aan beginnen, staat te lezen in de boordtabellen van het federale koninkrijk. 161 miljard euro is het totaal van de ontvangsten die alle Belgische overheden samen in 2009 realiseerden. De uitgaven bedroegen dan weer 168,8 miljard euro. De rentelasten stonden voor dat jaar op 12,6 miljard euro.

Een eenvoudige rekenoefening leert dat het tekort van de Belgische staat neerkomt op 20,4 miljard euro. Dat is het bedrag dat tegen 2015 moet worden weggesaneerd. Die gigantische besparingsoperatie komt neer op het dubbele van het tekort dat toenmalig premier Jean-Luc Dehaene in de loop van de jaren 1990 met zijn Globaal Plan wegwerkte. Om tot dat resultaat te komen werd de index hervormd, een loonstop afgekondigd, en bijna 2 miljard euro bespaard in de sociale zekerheid. Terloops: het Globaal Plan voorzag ook in een vermogensbelasting, maar die maatregel werd nooit ingevoerd.

Jean-Luc Dehaene opereerde echter in een andere constitutionele omgeving. Deelregeringen hebben intussen een grotere inspraak. Elio Rupo en de regeringsonderhandelaars worden buitendien geconfronteerd met de kwalijke gevolgen van de onder Paars hervormde financieringswet en toegestane belastingverlaging, de opeenvolgende bijeengelogen begrotingen, het uitblijven van de noodzakelijke economische en sociale hervormingen, en daarbovenop de zware gevolgen van de bankencrisis.

En dat alles gaat nog eens gepaard met een toenemende welvaartskloof tussen Vlaanderen aan de ene kant en Brussel en vooral Wallonië aan gene kant. In 1999, tegen het einde van de regeerperiode van Jean-Luc Dehaene, lag het gemiddelde inkomen van de Vlaming 13,6 procent hoger dan dat van de Waalse landgenoot en 5,1 procent hoger dan dat van de Brusselaar. De voorbije jaren zijn die percentages gestegen naar 17 en 11 procent.

Die kloof is nog opmerkelijker in de primaire inkomsten - dat is het inkomen zonder de herverdeling via belastingen, sociale bijdragen en uitkeringen. Want dan komt het gemiddelde inkomen in Vlaanderen maar even 24,5 procent hoger uit dan in Wallonië en 14,7 procent hoger dan in Brussel. Als het Belgische primair saldo de voorbije jaren in het rood is gezakt, dan is dat een rechtstreeks gevolg van het snel toenemende Waalse primair deficit, opgelopen van 1,7 miljard euro in 2006 naar 6,2 miljard euro in 2010. Terwijl Vlaanderen een positief primair saldo van 4,3 miljard euro en Brussel een saldo van 436 miljoen euro voorleggen.

De manoeuvreerruimte voor de volgende federale regering om tot de beoogde sanering te komen is ook zeer beperkt. Van de 168,8 miljard euro die de Belgische staat uitgeeft, gaat zowat de helft, 85 miljard euro, naar sociale bescherming. Nog eens 43 miljard euro gaat naar overheidspersoneel. Eind 2009 werkten ruim 828.000 Belgen in een of andere overheidsdienst. Recent studiewerk zette in het licht dat 28,5 procent van de werkende bevolking direct of indirect door de overheid wordt betaald.

Voor Wallonië komen, gelet op de hoger geciteerde cijfers, de hervorming van de bijzondere financieringswet, de sanering en de staatshervorming, die eveneens een besparing inhoudt, bijzonder ongelegen. Waals minister-president Rudy Demotte heeft al laten verstaan dat een overheveling van bevoegdheden zonder de volledige overheveling van de bijbehorende financiële middelen neerkomt op een verstikking van de moeizame relance waar zijn gewest aan werkt.

Elio Di Rupo moet dit, in het Waalse belang van zijn PS, zien te rijmen met de eis van de Vlaamse partijen voor ruimere bevoegdheden en meer fiscale autonomie voor de gewesten. Tegelijk moet hij een voor Europa geloofwaardige sanering van de staatsfinancies doorvoeren. Volgende week immers keurt het Europees Parlement het zogenaamde sixpack goed, een pakket van zes maatregelen dat de Europese Commissie toelaat ook sancties te nemen tegen lidstaten die de begrotingsregels overtreden.

Voor 2012 moet de volgende regering 5,7 miljard euro zien te vinden - nagenoeg de helft van de inspanning van het Globaal Plan, te realiseren in amper een jaar.

Gedreven door geldgebrek voorziet formateur Di Rupo in een stroom van nieuwe belastingen die vooral in Vlaanderen zullen worden betaald. Maar daaraan beginnen met een regering die - mocht Groen! uit de formatie worden geduwd - zelfs geen meerderheid heeft op haar Vlaamse flank, is een oefening die CD&V-voorzitter Wouter Beke noch Open VLD-voorzitter Alexander De Croo zich kan veroorloven. Geldgebrek mag dan een doortastende hervormer zijn, het is ook een gevaarlijke hervormer.

Rik Van Cauwelaert

Onze partners