01/01/01 om 01:01 - Bijgewerkt om 01:01

EXPO: Constantin Meunier in Sevilla. De Andalusische ouverture (****)

Brieven, droedels, schetsen en schilderijen vormen de best gedocumenteerde zes maanden van Constantin Meuniers carrière. Of: hoe de schilder de beeldhouwer anticipeerde.

EXPO: Constantin Meunier in Sevilla. De Andalusische ouverture (****)

In 1882 geeft de Belgische regering de opdracht om een getrouwe kopie van een Kruisafneming in de kathedraal van Sevilla van de Vlaams-Spaanse schilder Pedro Campaña of Pieter de Kempeneer (1503-1580) te vervaardigen. Men volgt in die tijd de strategie van het Louvre en haar "kopieënmuseum" om reproducties van werken in het buitenland te laten maken. Hiervoor doet men een beroep op Constantin Meunier (1831-1905). Maar waarom Meunier, die bekendheid geniet omwille van zijn heroïsche mijnarbeiders? Hierom en om de bepalendheid die deze korte passage zou hebben, draait alles in deze kleine dossiertentoonstelling. Klein, ja, maar veelzeggend.

Wanneer de lucratieve opdracht binnenloopt, heeft Meunier in het verleden al ervaring opgedaan bij het schilderen van grote religieuze retabels. Daarenboven heeft hij het geld nodig en weet hij zijn connecties in Brussel te verzilveren. In feite trekt hij niet graag naar Spanje maar hij ziet zich genoopt. Vele brieven aan zijn vrouw met schetsen en schilderingen becommentariëren het werk dat hij naast de officiële opdracht tijdens dat halfjaar produceert. In het zuiderse Spanje kijkt Meunier naar de mensen en hun bezigheden en houdt zich ver van gezochte exotiek. Hij registreert weliswaar het stierenvechten, maar ook het vilbeluik waar de toegetakelde dieren eindigen. Die manier van kijken en het verwante sociaal-realistische discours had hij pas ontdekt. De prille vijftiger was in de beslissende fase voorafgaand aan het werk dat ruim verspreide bekendheid zou genieten, gekomen. De Spaanse invloed exact duiden is misschien een netelige kwestie. Er is ook geen sprake van een coupure, er speelden wel katalyserende krachten die veel hebben voorbereid. Zoekend en experimenterend komt hij over, vele stijlen en registers probeert hij uit. Constantin Meunier is dan vitaler dan ooit.

Processie van de stilte is een schilderij dat in meerdere opzichten indrukwekkend oogt. Meunier maakte in Sevilla de processies van de heilige week in de aanloop naar Pasen mee. Tijdens die rondgangen worden beelden van de passie door mannen in spookachtige gewaden de stad rondgedragen. De compositie is slim opgezet. Sterkste troef is het atmosferische licht van feeërieke kaarslichtjes en de intrieste grijze lucht daarboven. Het kan elk moment beginnen regenen, zegen en gesel tegelijk in het voorjaar diep in Spanje. De stilte is ingetogen en beladen. Knap is ook de voorafgaande studie in gouache. De kleurstelling is lichter, mooier maar minder pakkend. Mooie tegenpool is Tafereel in een cabaret te Sevilla of Het Cafè del Burrero. Het geroezemoes van drinkende mensen en van andere taferelen zwelt aan terwijl de flamenco weergalmt. Vrouwen klappen in de handen en zingen, terwijl een gitarist een bulerías speelt en een dansende dame begeleidt.

Brieven, droedels, schetsen en schilderijen vormen de best gedocumenteerde zes maanden van Meuniers carrière en toch waren ze nooit eerder samengebracht. Of: hoe de schilder de beeldhouwer anticipeerde.

Constantin Meunier in Sevilla.
De Andalusische ouverture
Tot 4 januari in de Koninklijke Musea
voor Schone Kunsten van België - Brussel
Een kaartje voor de vaste collectie volstaat
www.fine-arts-museum.be

Matthias Depoorter

Onze partners