Vrije Tribune
Vrije Tribune
Knack.be geeft hier een forum aan columnisten en gastbloggers
Opinie

20/12/12 om 17:02 - Bijgewerkt om 17:02

Excuus-allochtoon

Aangezien geen enkele partij een allochtonenpartij is, handelt quasi iedere allochtone politicus als "excuus-allochtoon".

De benoeming van Nabila Ait Daoud als schepen in Antwerpen kwam voor velen aan als een verrassing. Niet alleen omdat Ait Daoud nieuw is in de politiek, maar ook omdat zij eerder had verklaard niks af te weten van de politiek. Het duurde niet lang of ze kreeg het etiket 'excuus-allochtoon' opgekleefd. Wat erop neerkomt dat de N-VA het eigenlijk niet zo heeft op allochtonen en dat haar aanstelling vooral dient om dat te camoufleren.

Dat Nabila Ait Daoud een excuus-allochtone is, is best mogelijk. Anderzijds zit er ook logica in het standpunt van de N-VA: in een stad waar heel wat allochtonen wonen is een allochtone schepen niet meer dan normaal, want zo wordt de Antwerpse samenleving in het gemeentebestuur weerspiegeld. Indien er geen allochtone schepen in het bestuur zit, dan volgt dikwijls (terecht) kritiek. Het minderhedenforum pleitte voor de gemeenteraadsverkiezingen voor 2 allochtone schepenen in Antwerpen. Op dat moment was er slechts 1 allochtone schepen: te weinig volgens het minderhedenforum.

De term excuus-allochtoon wordt vaak aan ontevredenheid binnen de allochtone gemeenschap gepaard. Oorzaak daarvan is zonder twijfel dat veel allochtonen etnisch stemmen. Ze verwachten vervolgens dat de allochtone volksvertegenwoordigers die ze hebben verkozen, opkomen voor de belangen van de allochtone gemeenschap. Van een excuus-allochtone politicus weet men dat die dat niet kan: de partij waartoe hij of zij behoort zal dat belemmeren en de allochtone politicus zal zich daar naar moeten schikken - goed- of kwaadschiks.

De redenering bevat een kern van waarheid, maar de aanklacht bevat tevens een onrealistische en essentialistische zienswijze. Onrealistisch omdat elke politicus ongeacht afkomst gebonden is aan de partij waartoe hij of zij behoort. De particratie maakt de beweegruimte van individuele politici voor vrij en onafhankelijk optreden dat tegen de partijlijn ingaat eerder klein. En ook al heeft een partij allochtone vertegenwoordigers in haar rangen, het allochtoon kiespubliek maakt proportioneel een relatief klein deel uit van het kiespubliek. Hun belangen en wensen zullen dus afgewogen worden tegenover de belangen en wensen van andere groepen die op de partij stemmen. Indien tussen hen een tegenstelling bestaat, zal er altijd een groep uit de partijachterban het onderspit delven. Dat kan in sommige gevallen de allochtone groep zijn.

Het heeft ook een essentialistische valkuil. Het essentialisme gaat ervan uit dat één essentieel kenmerk allesbepalend is. Zo wordt ervan uitgegaan dat het allochtoon-zijn - het essentieel kenmerk - bij alle allochtone politici dezelfde opvattingen en wensen tot gevolg heeft. Een dergelijke redenering ontkent de scheidingslijnen binnen de allochtone groep, de heterogene perspectieven, interne tegengestelde meningen en verschillende voorkeuren van politieke maatregelen.

Voorts houdt de essentialistische opvatting in dat allochtone politici het best bevoegd zijn om de belangen van de allochtone populatie te behartigen. En impliciet ook dat autochtone politici dat niet kunnen. Omgekeerd betekent dat dan ook dat allochtone politici de autochtone gemeenschap nauwelijks kunnen of zullen vertegenwoordigen.

Allochtone politici zijn zich van deze redenering goed bewust. Hoewel verkozen door voornamelijk allochtone stemmen, behoeden zij zich er voor om publiekelijk bestempeld te worden als politici die een 'voor eigen volk alleen'-opvatting hanteren. Vandaar dat ze er, eenmaal verkozen, als de kippen bij zijn om te verklaren dat ze volksvertegenwoordiger willen zijn van álle burgers. Zonder te discrimineren.

Dit is een belangrijk dilemma en overlevingsstrategie voor allochtone politici over wie toch bij het minste met de term excuus-allochtoon niet onterend gedaan kan worden.

In de praktijk handelt quasi iedere allochtone politicus voor een stuk als "excuus-allochtoon". Geen enkele partij is nu eenmaal een allochtonenpartij. En al zou er zo'n allochtonenpartij bestaan, het is nog maar de vraag of die partij zou kunnen claimen voor àlle allochtonen te spreken. Ik denk van niet.

Engin Palit is student Politicologie aan de Vrije Universiteit Brussel

Onze partners