Marleen Finoulst
Marleen Finoulst
Hoofdredacteur Bodytalk en arts
Opinie

06/03/13 om 07:28 - Bijgewerkt om 07:28

Euthanasie in de psychiatrie

Hoed af voor diegenen die zich durven ontfermen over de mensen die uitbehandeld zijn in de psychiatrie.

Euthanasie in de psychiatrie. Het is een alternatief voor zelfdoding. De euthanasiewet laat het ook toe. Toch staan veel artsen en therapeuten huiverig tegenover deze optie, die ze vaak niet eens ter sprake brengen. Hoed af voor diegenen die zich durven ontfermen over de mensen die uitbehandeld zijn in de psychiatrie.

Psychiater en LEIF-arts Lieve Thienpont en jurist Tony Van Loon, maken beide deel uit van ULteam, het Uitklaring Levenseindevragen Team in Wemmel en stichtten samen Vonkel een instaphuis en ontmoetingsplaats over omgaan met sterven en rouwen, in Gent. Knack-Bodytalk brengt een dubbelinterview met beide experts die zich bekommeren om het lot van mensen die ondraaglijk psychisch lijden en hun doodswens ernstig nemen.

Niet omdat hun lief het heeft uitgemaakt of de winter te lang duurt, maar als gevolg van psychisch lijden door een welomschreven psychiatrische aandoening die hen al jarenlang in de greep houdt, waar massa's psychofarmaca geen vat op hebben en die van de ene psychiatrische opname naar de andere sukkelen. Ondraaglijk psychisch lijden is namelijk niet minder dan dat. Terwijl psychiatrische centra vol zitten met dit soort patiënten, blijft de vraag naar euthanasie in de psychiatrie vrij beperkt: hooguit 2 procent van alle gerapporteerde euthanasiegevallen.

Onwetendheid

Er is nog veel onwetendheid en een gebrek aan expertise. Veel artsen verzwijgen de optie liever, soms omdat ze er zelf tegen zijn en soms omdat ze niet goed weten wat ze er mee moeten aanvangen. Niet te verwonderen dat mensen die euthanasie vragen op basis van psychisch lijden, opvallend vaak verstandige mensen zijn, die zelf weten dat de optie bestaat. Thienpont en Van Loon analyseerden sinds oktober 2007 100 aanvragen voor euthanasie op basis van psychisch lijden en stellen hoopvol vast dat bijna tweederde op zijn beslissing terugkomt en toch voor het leven kiest. Durven benoemen dat je uit het leven wil stappen, kan voldoende zijn om verder te leven, zo blijkt. En het schudt de omgeving wakker, meer nog dan een zelfmoordpoging. Van de 100 dossiers zijn op dit moment 33 euthanasies uitgevoerd en pleegden 5 mensen vooralsnog zelfmoord. De grootste groep aanvragers is tussen 40 en 60 jaar. De jongste is 21 en de oudste 80 jaar. 76 vrouwen en 24 mannen. De meeste met meerdere psychiatrische diagnosen tegelijkertijd, naast vele andere problemen.

Waardevol alternatief

Euthanasie is een waardevol alternatief voor zelfmoord en verdient meer aandacht. Natuurlijk is het loodzwaar, zowel voor patiënt als behandelaar, om dergelijk traject te doorlopen. "Een euthanasievraag schudt iedereen wakker", zegt Lieve Thienpont in Bodytalk. "Behandelaars gaan op zoek naar oplossingen en vinden die dan soms toch nog. Als arts onderzoeken of the point of no return voor deze patiënt al dan niet bereikt is, is het moeilijkste."

Toch moet de patiënt altijd het laatste woord hebben. Wie echt wil sterven, moeten we durven helpen. Beter dat dan mensen die in rauwe eenzaamheid onder de trein springen, zich ophangen of verdrinken om nadien gevonden te worden door geschokte familieleden. Het mooie aan euthanasie is dat je menswaardig kan afscheid nemen en sterven, omringd door naasten, familie of vrienden, die vaak jarenlang aan je zijde stonden op je lijdensweg. De ervaring leert dat het afscheid zeer vaak sereen verloopt en het overlijden voor iedereen draaglijker maakt.

Onze partners