Lukas De Vos
Lukas De Vos
Redacteur bij VRT
Opinie

26/04/13 om 16:25 - Bijgewerkt om 16:25

Europa wil de grootste zijn, ook in territorium en macht

Europa wil grootmacht zijn, en dat ook erkend zien.

Europa wil de grootste zijn, ook in territorium en macht

© AFP

De Europese Unie moet niet achterom kijken. Wie de rechtsstaat toepast en de begroting op orde houdt, moet zich geen zorgen maken. Zo eenvoudig is het. De conservatieve premier van Finland, Jyrki Katainen, maakte bijna terloops, op het hardvochtige af, gehakt van het zuiderse gelummel. Wij zijn op eigen houtje uit de crisis gekropen begin jaren negentig, zei hij. Doe hetzelfde. "Wij zijn solidair, want we dragen iets meer bij aan het Europees budget". 'Add insult to injury'.

Katainen vergat twee dingen: Finland zat niet verwikkeld in een wereldwijde terugloop, en had technologische troeven achter de hand. En zijn banken zaten niet in dezelfde bubbel als pakweg de Spaanse, Griekse of Cyprische vandaag. Voor het Europees Parlement gooide Katainen het over een andere boeg. "De toekomst van Europa, die belangt ons aan". Ze stoelt op drie pijlers: een eengemaakt energiebeleid, een opgedreven veiligheids- en defensiebeleid en geopolitieke versterking.

Geen woord over sociale gelijkschakeling, alles wordt ingezet op een "sterk" Europa. Onafhankelijkheid in energiebevoorrading speelt daarbij inderdaad een cruciale rol. Vooral de oostelijke lidstaten hangen vrijwel geheel af van Russische olie- en gasleveringen. Als de kraan met Oekraïne wordt dichtgedraaid, happen Bulgaren en Hongaren naar adem. Komt daar de Nordstream bij, de rechtstreekse pijplijn van Rusland naar Duitsland onder de Oostzee. Finland denkt alternatief. Oliewinning uit leisteen belooft nieuwe mogelijkheden. Skandinavische buren als Noorwegen en IJsland halen hun stroom uit waterkracht en vulkanische activiteit. Duitsland had diezelfde week voor het eerst meer stroom opgewekt met zijn windmolens dan met zijn kerncentrales. De kan alleen nieuwe windmolenparken in het Skaggerak en de Noordzee aanporren. Ook uit de getijdenwerking valt veel te beuren. Herziening van de emissierechten (ze zijn vrijwel waardeloos geworden door een terugval van de Europese economie), ten slotte, en de afschaffing van energiesubsidies (Frankrijk en zijn kernenergie) moeten tot een geïntegreerd netwerk leiden.

Dat Katainen een lans brak voor een hechter veiligheidsbeleid, mag niet verbazen. De herinnering aan de winteroorlog van 1941 zit diep ingebakken in de Finse geesten. Het zwakke punt blijft natuurlijk de militaire slagkracht. Ook al steunde West-Europese Unie (1954-2011) op het oudste verdrag (Brussel 1948) dat voor Europese eenmaking ging zorgen, de NAVO, het Eurokorps en de embryonale Europese inzet (Kosovo) verhelen niet dat zonder volledige uitwisseling en harmonisering van uitrusting en communicatie de EU een dwerg blijft. Zolang Frankrijk en Groot-Brittannië jaloers waken over hun eigen, nationale kernmacht, blijft defensie het zorgenkind. Het is ook geen toeval dat net in het Finse Tampere de eerste aanzet is gegeven tot meer politiesamenwerking, misdaadbestrijding, asielbeleid en grensbescherming (oktober 1999). Die lijn wil Katainen doortrekken. Over privacybelaging, geen woord.

Ten slotte de geopolitieke opbouw. Katainen is voor ongebreidelde uitbreiding van de Unie. Er lagen inderdaad zes voortgangsrapporten op tafel, van Turkije tot de hele westelijke Balkan. De terughoudendheid die nu opgeld doet - Bulgarije en Roemenië waren niet rijp genoeg, Griekenland was een vergissing - moet wijken voor schaalvergroting. Het oude EVP-adagium drijft weer boven: de grootste zijn, en niet alleen in handel, ook in territorium en macht. Wie in 'het rijk' zit, zal zich wel aanpassen.

Katainen hield eigenlijk een lichtvaardig pleidooi voor een nieuwe militarisering, of tenminste voor een sterkere onderbouw van de handelsbelangen. Nog even, en de krijgshaftige toon schraagt een agressievere handelspolitiek. Europa wil grootmacht zijn, en dat ook erkend zien. De Cyprioten zal het worst wezen.

Lukas De Vos

Onze partners