Vrije Tribune
Vrije Tribune
Knack.be geeft hier een forum aan columnisten en gastbloggers
Opinie

09/02/11 om 16:21 - Bijgewerkt om 16:21

Een nieuw verbond (Nelly Maes)

België moet omgevormd worden tot een fatsoenlijk werkende confederale staat.

'Een discussie over artikel 35 van de Grondwet dringt zich op' stelt prof. Van Orshoven in De Standaard 27.01.2011. Ik geef hem gelijk. België moet omgevormd worden tot een fatsoenlijk werkende confederale staat. Daarom moeten Vlamingen en Walen, maar ook de Brusselaars en Duitstaligen zeggen wat ze nog samen willen doen.

Ik hoorde de heer Reynders spreken in die zin, mevrouw Genez heeft het bij mijn weten al eens vernoemd in een TV-uitzending. In christendemocratische middens zegt men het binnenskamers. N-VA-voorzitter Bart De Wever wil een confederatie tot stand brengen. In Franstalige middens hoorde ik ook al dat zo'n gesprek onvermijdelijk is.

Waarom begint men er dan niet aan ? In het huidige klimaat van wantrouwen is het blijkbaar onmogelijk. Ik weet natuurlijk niet wat zich achter de schermen afspeelt. In de politiek zegt men vaak iets anders dan men bedoelt en wat men echt bedoelt, wordt niet gezegd. In het netwerk van en rondom de macht zitten vele spelers en vele belangen verborgen.

Men vreest dat in dit klimaat het antwoord zou uitdraaien op 'niets'. Langs Franstalige kant vreest men dat dit het einde zou betekenen van de sociale zekerheid, lees : van de transfers van Noord naar Zuid. Langs Vlaamse kant denkt men dat daardoor de stap naar separatisme definitief wordt gezet.

Ik ben geen separatist of independentist uit principe. Ik droom van een federaal Europa maar dat moet opgebouwd worden uit een veelheid van staten en culturen. Vlaanderen moet daarin zijn plaats krijgen, samen met andere volkeren. Maar dan moeten Vlamingen en Franstaligen over hun samenleven ook binnen de Belgische staat klare afspraken maken.

Om tot een helder model te komen zullen taboes moeten sneuvelen. Men kan een land nu eenmaal niet besturen met veto's (ook al zijn die in de Grondwet sinds 1970 ingeschreven op vraag van de Franstaligen).

1. Vlaanderen moet zijn eigen weg kunnen gaan en daarbij eigen democratische keuzes kunnen maken. We hebben daarvoor de instrumenten (parlement, regering) maar niet de nodige bevoegdheden en onvoldoende finananciële autonomie.

2. Wallonië heeft wel dezelfde autonomie als regio maar heeft geen bevoegdheid voor de gemeenschapsmateries, waaronder onderwijs. (Die bevoegdheid behoort aan de Franstalige Gemeenschap). Daardoor ontbreekt een echt Waals project.

3. In de Franstalige Gemeenschap speelt de invloed van de Brusselse Franstaligen een (te) grote rol. Dat weerspiegelt zich ook aan de onderhandelingstafel. De stem van Franstalig België is vaak de stem van Brusselse Franstaligen.

4. Brussel is onze gemeenschappelijke hoofdstad en moet dat ook blijven in een Belgische confederatie. Het is tegelijk ook de hoofdstad van Vlaanderen en van Europa. Maar het is ook een multiculturele stad met minder en minder Vlaamse inwoners, doch 20 % van de leerlingen zitten in het Nederlandstalig onderwijs en in 50 % van de gezinnen is het Frans niet de huistaal. Het heeft een regering met quasi pariteit tussen Nederlandstaligen en Franstaligen maar het is geen volwaardig gewest als de andere en voor de gemeenschapsbevoegdheden werden speciale structuren ontworpen. Theoretisch gesproken kan de federale regering in de Brussels wetgeving tussenbeide komen (maar doet dit in feite niet om voor de hand liggende redenen).

5. De Duitstalige Gemeenschap is wellicht de best beschermde kleine taalgemeenschap in Europa met eigen parlement en regering maar heeft geen bevoegdheid als gewest want het grondgebied behoort tot Wallonië dat de gewestbevoegdheden uitoefent.

Natuurlijk zijn deze situaties het resultaat van moeizame compromissen in het verleden. Maar het geheel werkt niet (of niet meer).

Vooraleer we over artikel 35 praten zouden we een meer evenwichtige structuur kunnen afspreken die minder polariserend werkt.

1. Brussel blijft als hoofdstad behouden maar wordt erkend als volwaardig gewest.

2. In Wallonië zouden gewest en gemeenschap samenvallen zoals dat in Vlaanderen het geval is.

3. De Duitstaligen worden naast gemeenschap ook gewest.

Een confederaal België zou dan 4 entiteiten kennen, elk met hun eigen democratische structuur en hun eigen ideologisch profiel. Samen moeten zij dan uitmaken wat zij nog samen willen doen. Brussel blijft de gemeenschappelijke hoofdstad en het principe van de solidariteit blijft behouden. De bevoegdheden die nodig zijn om deze confederale structuur in stand te houden worden opgesomd in artikel 35 en de financiële middelen voor een efficiënte werking blijven verzekerd. Alle bevoegdheden die niet in het artikel 35 worden opgesomd komen toe aan de 4 gewesten.

Zou zeven maanden niet volstaan om daarover een akkoord te bereiken, als men ten minste (nog) een akkoord wil dat de toekomst van alle mensen in dit land kan veilig stellen.

Nelly Maes

Onze partners