Vrije Tribune
Vrije Tribune
Knack.be geeft hier een forum aan columnisten en gastbloggers
Opinie

02/04/13 om 16:10 - Bijgewerkt om 16:10

De hoofddoek voor ambtenaren: actief secularisme of passief secularisme?

Met het hoofddoekenverbod countert de niet-consfessionele zijde eigenlijk dwang met dwang

De SP.A liet aan de hand van haar nieuwe beginselverklaring weten dat de partij voortaan tegen een hoofddoekenverbod voor ambtenaren is. Groen en PVDA+ delen die mening, terwijl alle andere partijen wel voor een hoofddoekenverbod zijn. Met als voornaamste argument het seculiere neutraliteitsbeginsel.

Het argument dat de hoofddoek voor ambtenaren in strijd is met het secularisme houdt in bepaalde zin steek, maar dan wel afhankelijk van welk soort secularisme men voorstander is. Secularisme is geen monolithisch concept. Er zijn twee vormen van secularisme: actief secularisme en passief secularisme. Het verschil tussen beide is dat de eerste vorm religieuze uitingen van ambtenaren niet toelaat. Uitingen van religieuze symbolen door ambtenaren worden beschouwd als een schending van het seculiere neutraliteitsbeginsel. In sommige publieke sferen geldt het verbod op religieuze symbolen ook voor niet-ambtenaren, zoals een verbod op hoofddoeken voor leerlingen op openbare scholen. De tweede vorm van secularisme laat religieuze uitingen van ambtenaren wel toe. In de publieke sfeer hoeven de burgers zich niet neutraal te uiten. Deze vorm van secularisme wordt vaak geassocieerd met het Angelsaksische model van secularisme.

Heel wat leden uit de moslimgemeenschap in België lijken voorstander te zijn van een passief secularisme. Dat is te merken aan het systematisch ter sprake brengen van het hoofddoekenverbod. In België echter lijkt actief secularisme de mainstream notie van secularisme te zijn wanneer het gaat om hoofddoeken voor ambtenaren. Dat de SP.a, Groen en PVDA+ tegen een hoofddoekenverbod voor ambtenaren zijn, geeft aan dat deze partijen het passief secularisme wat dat betreft ook onderschrijven. Dit kan niet automatisch geïnterpreteerd worden als dat zij tegen secularisme zijn. Het actief secularisme is namelijk niet de enige legitieme vorm van secularisme. Het passief secularisme is ook een legitieme, alternatieve vorm van secularisme.

Het argument dat 'de overheid neutraal is en de werknemers van de overheid daarom ook neutraal gekleed moeten zijn' is een valabel argument. Of men dat argument onderschrijft hangt geheel af van welke vorm van secularisme men voorstander is. Maar in het geval van een hoofddoekenverbod voor leerlingen houdt het neutraliteitsargument geen steek. Leerlingen zijn geen werknemers van de overheid noch vertegenwoordigen zij de overheid. De hoofddoek verbieden voor leerlingen op openbare scholen is social engineering.

Maar de voornaamste motivering voor het hoofddoekenverbod voor leerlingen toont ons wel de achterliggende essentie van de zaak aan. De achterliggende essentie is die van een strijd om de publieke sfeer tussen een confessioneel en niet-confessioneel wereldbeeld. En de motivering ('hoofddoek dragende leerlingen dwingen via peer pressure andere moslima's tot het dragen van de hoofddoek') legt de vrees bloot: een geleidelijk aan verhoogde aanwezigheid en invloed van religie in de publieke sfeer.

Het stoot tegen de borst van het niet-confessionele wereldbeeld dat op haar eigen terrein (op een niet-confessionele school) religie via dwang (peer pressure) haar invloed vergroot. Dat maakt het niet-confessionele wereldbeeld zenuwachtig, en het countert de dwang van religie (peer pressure) met dwang (hoofddoekenverbod).

Engin Palit is student Politicologie aan de VUB.



Onze partners