Hubert van Humbeeck
Hubert van Humbeeck
Commentator bij Knack
Opinie

18/04/11 om 16:17 - Bijgewerkt om 16:17

De Europese illusie

De omwenteling in de Arabische wereld laat zien hoe verdeeld en machteloos de Europese Unie is, als het erop aankomt.

Het gaat niet goed met de coalitie die opstandelingen vanuit de lucht helpt om een einde te maken aan het regime van Muammar Khaddafi in Libië. Ze steunt daarvoor op een resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, die toelaat om te doen wat nodig is om burgers te beschermen. De resolutie werd goedgekeurd nadat Khaddafi ermee had gedreigd om een bloedbad aan te richten in de opstandige stad Benghazi. De resolutie laat de coalitie niet toe om Khaddafi zelf met geweld opzij te zetten.

Dat leek eerst geen probleem. Het is het nu wel. De opstandelingen slagen er, ondanks de luchtsteun, niet in om Khaddafi militair te verslaan. Een nieuwe resolutie is niet vanzelfsprekend. Rusland vindt dat de coalitie onder leiding van de NAVO nu al veel te ver gaat. Bovendien zijn de Europese landen zelf hopeloos verdeeld. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk trekken de kar, maar Duitsland onthield zich bij de stemming in de Veiligheidsraad.

Er moet dus weer aan politiek worden gedaan. Er wordt naar bemiddeling tussen de partijen gezocht. Er wordt zelfs gepolst naar landen die bereid zouden zijn om Khaddafi op te vangen als hij Libië wil verlaten. Dat moet dan een land zijn dat het Internationaal Strafhof niet erkent, zodat hij niet het risico loopt om te worden uitgeleverd. Dat is in tegenspraak met alle grote verklaringen, die wilden dat Khaddafi zou worden gestraft. Maar het is een graadmeter voor de toenemende radeloosheid van de internationale gemeenschap.

Want tegelijk zorgt de Arabische omwenteling voor een crisis zonder voorgaande in de Europese Unie. In Italië spoelden sinds begin dit jaar meer dan 25.000 vluchtelingen aan, die vooral uit Tunesië komen. Ze willen vooral naar Frankrijk waar velen onder hen familie hebben wonen, maar in Frankrijk zijn ze niet welkom.

Terwijl Italië vindt dat het niet alleen voor de opvang moet opdraaien. Rome had akkoorden met de oude regimes in Tunesië en Libië over het stoppen van Afrikanen die naar Europa willen, maar met de regimes vielen ook de akkoorden weg. De Italianen geven de vluchtelingen nu voorlopige visums, zodat ze vrij in de Schengenzone kunnen reizen. Vooral Frankrijk is het daar niet mee eens, het is streng aan de grens en stuurt de Tunesiërs terug.

Italië is daar erg boos om. De bevoegde minister Roberto Maroni dreigde er zelfs mee om uit de Europese Unie te stappen. Hij maakt deel uit van de populistische Lega Nord, een partij die van migratie een belangrijk programmapunt maakte. Ze riep nu op om Franse producten te boycotten - in die soort van bijna hilarische, halve oorlogstaal. Italië weigerde ook prompt om de coalitie meer vliegtuigen te leveren.

Barack Obama, Nicolas Sarkozy en David Cameron herhaalden vorige week samen dat de campagne in Libië niet stopt, zolang Khaddafi het er voor het zeggen heeft. Dat zijn woorden. In de praktijk heeft Obama in Washington andere zorgen. Terwijl Sarkozy en Cameron militair noch politiek zwaar genoeg wegen - of toch duidelijk te licht om de brandende Europese machtsambitie waar te maken. De waarheid is dat de Europese landen niet klaar waren voor wat in Noord-Afrika kon gebeuren. Ze hebben er ook nu nog geen antwoord op.

Hubert van Humbeeck

Onze partners